fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Kadry

Postępowanie uproszczone - wyższa wartość przedmiotu sporu

123RF
Od 1 czerwca br. dwukrotnie – z 10 000 zł do 20 000 zł – podniesiono wartość przedmiotu sporu w sprawach, w których zastosowanie ma postępowanie uproszczone. W tym trybie będzie rozpoznawana większość spraw pracowniczych o zapłatę.

1 czerwca 2017 r. wszedł w życie pakiet zmian w ustawach mających ułatwić życie przedsiębiorcom. Jedną z korekt jest podniesienie do 20 000 zł wartości przedmiotu sporu w sprawach, w których zastosowanie znajdzie postępowanie uproszczone.

Zmiana jest dedykowana procesom między przedsiębiorcami. Dotknie jednak także strony sporów pracowniczych. Jak się wydaje, objęcie postępowaniem uproszczonym spraw o wartości przedmiotu sporu do 20 000 zł spowoduje, że w tym trybie postępowania rozpoznawana będzie większość pracowniczych spraw o zapłatę.

Warto przypomnieć odmienności postępowania uproszczonego w porównaniu do zwykłego. Wbrew nazwie postępowanie uproszczone nie zawsze jest prostsze niż zwykłe.

Trzeba wypełnić formularz

Najważniejszą odmiennością postępowania uproszczonego w porównaniu ze zwykłym postępowaniem jest obowiązek składania niektórych pism na urzędowych formularzach. W pierwszej kolejności dotyczy to pozwu.

Po ustaleniu, że sprawa podlega rozpoznaniu w takim postępowaniu, etatowiec lub jego pracodawca powinien zaopatrzyć się w formularz pozwu. Można go otrzymać w każdym sądzie lub pobrać z internetu, np. ze stron BIP sądów powszechnych lub Ministerstwa Sprawiedliwości (www.ms.gov.pl).

Błędy w pozwie wydłużą postępowanie

Nad każdą z rubryk formularza pozwu znajduje się pouczenie o sposobie jej wypełniania. Pisząc pozew, należy stosować się do tych pouczeń. W przeciwnym wypadku trzeba go będzie poprawić, co wydłuży czas rozstrzygania sprawy.

Najczęściej spotykane w praktyce błędy przy wypełnianiu formularza polegają na:

- niezakreślaniu pewnych rubryk lub słów (np. o rodzaju odsetek lub o tym, czy wymieniono wszystkich pozwanych),

- wpisywaniu roszczeń w nieprzeznaczone do tego rubryki,

- niewskazaniu sposobu zasądzenia świadczeń, jeśli pozywa się kilku pozwanych,

- brak podpisu pod formularzem.

Etatowiec lub szef będący pozwanym musi pamiętać, że w wyniku zakwalifikowania sprawy do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym obowiązek składania pism na urzędowych formularzach obejmuje także pozwanego. Dotyczy to:

- odpowiedzi na pozew,

- sprzeciwu od wyroku zaocznego,

- sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym,

- zarzutów od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym oraz pozwu wzajemnego.

Pozwany, który nie zastosuje się do tych rygorów bądź złoży błędnie wypełniony lub posiadający inne braki formularz, zostanie wezwany do usunięcia braków. Konsekwencją niezastosowania się do tego wezwania będzie zwrot odpowiedzi na pozew i pozwu wzajemnego lub odrzucenie pozostałych wymienionych wyżej pism.

Kategoria spraw

Istnieją dwie okoliczności pozwalające ustalić, czy sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym.

Pierwszą z nich jest to, aby roszczenie wynikało z umowy. W sprawach z zakresu prawa pracy oznacza to, iż temu postępowaniu podlegają sprawy tych pracowników, dla których podstawą nawiązania stosunku pracy jest umowa. Przepisy o postępowaniu uproszczonym nie mają zatem zastosowania w sytuacji, gdy pozew ma być skierowany przeciwko pracownikowi zatrudnionemu na podstawie powołania, mianowania czy wyboru lub gdy taki etatowiec sam pozywa pracodawcę.

Drugi wymóg dotyczy wartości przedmiotu sporu (WPS). Do 31 maja 2017 r. nie mogła ona być wyższa niż 10 000 złotych. Od 1 czerwca 2017 r. próg ten wzrósł do 20 000 zł. W przeważającej części przypadków postępowanie to znajdzie zastosowanie w sprawach o zapłatę kwot niższych niż 20 000 złotych. W przypadku pracowników będzie to większość odszkodowań za naruszające przepisy lub niezasadne rozwiązanie umowy. Po zwiększeniu progu, do trybu uproszczonego zakwalifikuje się też większość spraw o ekwiwalenty czy inne odszkodowania – z reguły są to bowiem kwoty niższe niż 20 000 zł.

Gdy powodem jest pracodawca, postępowanie uproszczone znajdzie zastosowanie w sprawach o zapłatę odszkodowań:

- za szkodę wyrządzoną w mieniu pracodawcy w trakcie wykonywania umowy,

- za nieuzasadnione rozwiązanie przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia,

- wynikających z naruszenia umownych zakazów konkurencji.

Postępowanie uproszczone z reguły nie znajdzie zastosowania w sprawach o uznanie bezskuteczności wypowiedzenia umowy lub przywrócenie do pracy. Wynika to ze sposobu ustalania przedmiotu sporu. W takich sprawach WPS to z reguły wynagrodzenie za okres jednego roku, co przy minimalnym wynagrodzeniu ustalonym na 2000 zł skutkuje przekroczeniem progu wyznaczonego przez przepisy. Nie można jednak wykluczyć konieczności rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym w przypadkach dotyczących umów zawartych na czas określony bądź etatowców zatrudnionych na część etatu za niskim wynagrodzeniem.

Roszczenia niemajątkowe w trybie zwykłym

W postępowaniu uproszczonym sąd nigdy nie rozpoznaje spraw o roszczenia niemajątkowe, w których nie ma wymogu wskazania WPS, mimo że roszczenia te wynikają z umowy. Chodzi np. o żądanie sprostowania świadectwa pracy czy uchylenia kary porządkowej.

Trybu się nie wybiera

Rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym jest obligatoryjne. Powód nie może decydować o rozpoznaniu bądź nierozpoznaniu sprawy w tym postępowaniu przez złożenie lub niezłożenie pozwu na formularzu. Dlatego ostatecznie to przewodniczący składu sądu lub sąd w wydanym postanowieniu decydują o tym, że dana sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym.

Pozew na formularzu spełnia jednak wszystkie wymogi pozwu zwykłego. Stąd zawsze, gdy powód ma wątpliwości, w jakim postępowaniu sprawa ma być rozpoznana, powinien wnieść pozew na urzędowym formularzu.

Jeżeli pozew nie zostanie złożony na formularzu w sprawie, która podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym lub formularz ten zostanie wypełniony błędnie albo zawiera inne braki uniemożliwiające nadanie sprawie prawidłowego biegu, powód zostanie wezwany do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu pozwu. W treści wezwania określane są wszystkie braki, jakie powód powinien usunąć.

Przykład

Formularz w zwykłej sprawie

Spółka złożyła pozew o zapłatę odszkodowania z tytułu naruszenia zakazu konkurencji w kwocie 45 000 zł na formularzu. Sąd rozpozna sprawę w postępowaniu zwykłym. Wartość przedmiotu sporu, a nie złożenie pozwu na formularzu, decyduje o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu uproszczonym. Jeśli pozew zawiera wszystkie niezbędne elementy, nie będzie potrzeby wzywania o usuwanie jakichkolwiek braków.

Konieczna precyzja

Tak firma, jak i pracownik wnoszący pozew w postępowaniu uproszczonym, muszą precyzyjnie określić swoje roszczenia już w pozwie, ponieważ zmiana powództwa po wniesieniu pozwu nie jest dopuszczalna. Etatowiec nie ma natomiast możliwości zgłoszenia w postępowaniu uproszczonym powództwa, środków odwoławczych ani żadnych pism procesowych ustnie do protokołu, z wyjątkiem wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku bezpośrednio po jego ogłoszeniu.

W tym postępowaniu niedopuszczalne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Powództwo wzajemne oraz zarzut potrącenia w postępowaniu uproszczonym są dopuszczalne, jeśli roszczenia nadają się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym.

Składając pozew w postępowaniu uproszczonym należy szczególnie skrupulatnie określić stronę pozwaną. W tym trybie niedopuszczalne jest bowiem wezwanie do udziału w sprawie nowych pozwanych – zarówno na wniosek stron, jak i z urzędu przez sąd. Konsekwencją błędnego wskazania pozwanego jest przegranie sprawy.

Jeżeli powód dochodzi kilku roszczeń wynikających z jednej umowy o pracę, z których każde kwalifikuje się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym, może dochodzić ich jednym pozwem, o ile łączna wartość przedmiotu sporu nie przekroczy 20 000 zł. Gdy przekracza ona tę kwotę, konieczne jest złożenie kilku oddzielnych pozwów.

Biegły tylko wyjątkowo

Istotną różnicą występującą w postępowaniu uproszczonym jest brak możliwości przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Gdyby się jednak okazało, że sprawy nie da się rozpoznać, bo do jej rozstrzygnięcia konieczne są wiadomości specjalne, które posiada tylko biegły z danej specjalności, sąd rozpozna sprawę w dalszym ciągu w zwykłym postępowaniu z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym. Postanowienie tej treści sąd może wydać również wtedy, gdyby się okazało, że sprawa jest szczególnie zawiła.

Każdorazowo taką decyzję podejmuje jednak sąd, a nie strony postępowania.

Przykład

Zawiła sprawa

W pozwie o zapłatę nadgodzin w kwocie 12 000 zł, rozpoznawanej w postępowaniu uproszczonym, etatowiec zaoferował przeprowadzenie dowodów ze swoich notatek i zeznań świadków, rejestrów z wyjść i wejść oraz ewidencji czasu pracy. Po przeprowadzeniu tych dowodów okazało się, iż sprawa ma charakter bardzo zawiły, zaś dokładne wyliczenie wynagrodzenia należnego powodowi wymaga wiadomości specjalnych – biegłego księgowego, o którego powołanie zawnioskował pracodawca. W tej sytuacji sąd może wydać postanowienie o rozpoznaniu sprawy z pominięciem postępowania uproszczonego i dopuścić dowód z opinii biegłego.

Apelacja na odmiennych zasadach

Tryb uproszczony różni się od zwykłego także na gruncie postępowania odwoławczego. Tak jak w postępowaniu zwykłym, po wydaniu wyroku wniosek o uzasadnienie składa się w terminie 7 dni. W postępowaniu uproszczonym dopuszczalne jest natomiast złożenie wniosku o uzasadnienie bezpośrednio po ogłoszeniu wyroku wprost do protokołu.

Kolejna odmienność to możliwość zrzeczenia się doręczenia uzasadnienia wyroku oraz zrzeczenia się prawa do wniesienia apelacji. Skutkiem pierwszej czynności jest to, że termin do wniesienia apelacji biegnie od dnia ogłoszenia wyroku. W drugiej sytuacji wyrok uprawomocnia się już w dniu ogłoszenia, jeśli oświadczenie o zrzeczeniu się apelacji złożą wszyscy uprawnieni.

Największą odmiennością, o której wiedza nie jest powszechna wśród stron postępowania, jest to, że w postępowaniu uproszczonym w praktyce zasadą jest rozpoznawanie apelacji przez sąd okręgowy na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że zarówno strona wnosząca apelację, jak i jej przeciwnik procesowy, w ogóle nie są zawiadamiani o terminie, w którym apelacja zostanie rozpoznana. Szef ani etatowiec nie mają zatem możliwości składania sądowi jakichkolwiek dodatkowych wyjaśnień ponad to, co zostanie wskazane w apelacji, w odpowiedzi na apelację lub w innych pismach procesowych, które – za zgodą sądu – mogą zostać przesłane najpóźniej do czasu jej rozpoznania.

Istnieje jednak możliwość, aby rozpoznanie apelacji złożonej w postępowaniu uproszczonym odbyło się w zwykłym trybie. W tym celu pracownik lub pracodawca wnoszący apelację lub przeciwnik procesowy mogą w odpowiedzi na apelację zażądać rozpoznania apelacji na rozprawie.

Kolejną odmiennością postępowania uproszczonego, ujawniającą się w postępowaniu odwoławczym, jest to, że apelacja jest rozpoznawana w składzie sądu jednoosobowym, a nie trzyosobowym, jak ma to miejsce w postępowaniu zwykłym.

Dla firmy lub etatowca wnoszących apelację w postępowaniu uproszczonym najbardziej istotne jest to, iż tego środka odwoławczego, podobnie jak zażalenia, nie muszą składać na urzędowym formularzu. Również odpowiedzi na apelację nie składa się na formularzu.

Apelację można oprzeć na zarzutach:

1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

Kolejne obostrzenie jest takie, że po upływie terminu do wniesienia apelacji przytaczanie dalszych zarzutów jest niedopuszczalne.

Zasadą jest, że sąd drugiej instancji nie przeprowadza postępowania dowodowego z wyjątkiem dowodu z dokumentu, chyba że apelację oparto na późniejszym wykryciu okoliczności faktycznych lub środkach dowodowych, z których strona nie mogła skorzystać przed sądem pierwszej instancji.

Koszty pozostały bez zmian

Ustawodawca sprawił pracodawcom niezamierzony prezent. W postępowaniu uproszczonym pracodawca składający pozew ma obowiązek uiścić od niego opłatę. Już obecnie w postępowaniu uproszczonym były one niższe – stałe i uzależnione od wartości przedmiotu sporu. Wynosiły one odpowiednio:

1) do 2000 złotych – 30 złotych

2) ponad 2000 złotych do 5000 złotych – 100 złotych,

3) ponad 5000 złotych do 7500 złotych – 250 złotych,

4) ponad 7500 złotych – 300 złotych.

Za zmianą progu postępowania uproszczonego nie poszła korekta ustawy o kosztach w sprawach cywilnych. Najwyższa opłata dalej będzie wynosiła 300 złotych, co w skrajnych przypadkach pozwoli zaoszczędzić na opłacie nawet 700 złotych, ponieważ w trybie zwykłym wynosi ona 5 proc. WPS. ?

podstawa prawna:

Rafał Krawczyk sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA