fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Kadry

Zwolnienie dla nauczyciela na opiekę nad dzieckiem

123RF
Nauczyciel, który wychowuje co najmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat, ma w roku kalendarzowym prawo do zwolnienia od pracy w wymiarze 16 godzin albo dwóch dni. Zwolnienie godzinowe rozlicza się w odniesieniu do 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy.

Problem

Nauczyciel zatrudniony w placówce nieferyjnej chce połączyć swój urlop wypoczynkowy z dniem zwolnienia na opiekę nad synem, który – po rozwodzie rodziców – mieszka z matką w innej części kraju. Czy niezamieszkiwanie z dzieckiem pozbawia nauczyciela prawa do zwolnienia na opiekę, a jeśli nie, to czy wynagrodzenie za czas korzystania z tego zwolnienia oblicza się na takich samych zasadach jak w przypadku urlopu wypoczynkowego?

Co mówią przepisy

W art. 64 ust. 3 Karty nauczyciela (dalej k.n.) przewidziano, że nauczycielom zatrudnionym w szkołach, w których nie są przewidziane ferie szkolne (czyli w tzw. nieferyjnych), przysługuje prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 35 dni roboczych w czasie ustalonym w planie urlopów. W myśl art. 67 ust. 1 k.n. za czas urlopu wypoczynkowego nauczycielowi przysługuje wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował. Zasady ustalania zapłaty za ten okres określono w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej w sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli (dalej rozporządzenie urlopowe). W myśl art. 91c ust. 1 k.n. w zakresie spraw wynikających ze stosunku pracy, nieuregulowanych przepisami k.n., ma zastosowanie kodeks pracy (dalej k.p.). Zgodnie z art. 188 k.p., w brzmieniu obowiązującym od 2 stycznia 2016 r., pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo dwóch dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. O sposobie wykorzystania tego zwolnienia w danym roku kalendarzowym decyduje pracownik w pierwszym wniosku o jego udzielenie złożonym w danym roku. Zwolnienie to, udzielane w wymiarze godzinowym, dla osoby zatrudnionej na część etatu ustala się proporcjonalnie do jej wymiaru czasu pracy. Niepełną godzinę zwolnienia zaokrągla się w górę do pełnej godziny. Natomiast sposób ustalania wynagrodzenia za czas tego zwolnienia określono w rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w k.p. W myśl § 5 ust. 1 tego rozporządzenia, przy ustalaniu wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy, gdy przepisy przewidują zachowanie przez podwładnego prawa do wynagrodzenia, stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop, z tym że składniki wynagrodzenia ustalane w przeciętnej wysokości oblicza się z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie od pracy.

Prawnik wyjaśnia

Anna Puszkarska, radca prawny

Podnosi się, że prawo do zwolnienia na opiekę przysługuje pracownikom wychowującym dziecko w znaczeniu prawnym. Takiego uprawnienia nie pozbawia automatycznie fakt niezamieszkiwania z dzieckiem. Zapłatę za czas korzystania z takiego zwolnienia oblicza się na zasadach obowiązujących przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego, ale składniki wynagrodzenia ustalane w przeciętnej wysokości oblicza się z miesiąca, w którym miało miejsce omawiane zwolnienie.

Urlop i ustalenie zapłaty

Zgodnie z k.n. uprawnienia urlopowe nauczycieli różnią się w zależności od tego, czy są zatrudnieni w placówce feryjnej czy nieferyjnej. W pierwszym przypadku nauczycielowi należy się urlop wypoczynkowy w wymiarze odpowiadającym okresowi ferii i w czasie ich trwania (art. 64 ust. 1 k.n.), a w drugim – urlop w wymiarze 35 dni roboczych, niezależnie od lat pracy i poziomu wykształcenia (art. 64 ust. 3 k.n.). Nauczyciel zatrudniony w szkole, w której nie są przewidziane ferie szkolne, w razie nawiązania lub ustania stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego ma prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze proporcjonalnym do przepracowanego okresu (art. 64 ust. 5a k.n.). Pozostałe zasady udzielania urlopu nauczycielom z placówek nieferyjnych w zakresie nieuregulowanym w k.n. określa k.p.

W § 1 rozporządzenia urlopowego wymieniono składniki wynagrodzenia uwzględniane i pomijane przy ustalaniu zapłaty za urlop. Zasadą jest, że składniki określone w stałych stawkach miesięcznych oraz składniki wynagrodzenia określone procentowo od tych stawek uwzględnia się w wysokości należnej w miesiącu wykorzystywania urlopu. Natomiast np. wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe oblicza się, mnożąc przeciętną miesięczną liczbę godzin z miesięcy danego roku szkolnego poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu, a jeżeli okres zatrudnienia jest krótszy od roku szkolnego – z tego okresu, przez godzinową stawkę wynagrodzenia przysługującą w miesiącu wykorzystywania urlopu. Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia urlopowego wynagrodzenie za jeden dzień urlopu nauczyciela z placówki nieferyjnej ustala się, dzieląc miesięczne wynagrodzenie obliczone według zasad określonych w § 1–4 tego rozporządzenia przez liczbę 21.

Skorzystanie ze zwolnienia na opiekę

Prawo do zwolnienia na opiekę jest uwarunkowane faktem wychowywania dziecka. W wyjaśnieniach Głównego Inspektoratu Pracy z 7 listopada 2011 r. (LEX nr 139916) stwierdzono, że dotyczy ono pracowników „wychowujących dziecko" w znaczeniu prawnym. Zgodnie z art. 58 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem.

W myśl art. 112 kodeksu cywilnego termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi tego terminu, ale przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia. Oznacza to, że gdy w danym roku kalendarzowym dziecko kończy 14 lat, wychowującemu je pracownikowi omawiane zwolnienie przysługuje do czasu ukończenia przez dziecko 14. roku życia.

Zgodnie z wyjaśnieniami Ministerstwa Edukacji Narodowej z 11 marca 2016 r. (https://men.gov.pl) nauczyciel, który zdecyduje się wykorzystać zwolnienie na opiekę w wymiarze godzinowym, powinien być rozliczany z wykorzystanych godzin w odniesieniu do ośmiogodzinnego, dobowego wymiaru czasu pracy, bez względu na liczbę przydzielonych w planie zajęć w konkretnym dniu. Zwolnienie udzielane w wymiarze godzinowym dla nauczyciela zatrudnionego na część etatu ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tej osoby. Niepełną godzinę zwolnienia zaokrągla się do pełnej godziny pracy. Stosownie do art. 42 ust. 1 k.n. nauczyciel zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy pracuje tygodniowo do 40 godzin. Dobowy wymiar czasu pracy nauczyciela wynosi do ośmiu godzin.

podstawa prawna: art. 42 ust. 1, art. 64 ust. 3 i ust. 5a, art. 91c ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta nauczyciela (tekst jedn. DzU z 2014 r., poz. 191 ze zm.)

podstawa prawna: art. 188, art. 1891 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. DzU z 2014 r., poz. 1502 ze zm.)

podstawa prawna: art. 58 ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. DzU z 2015 r., poz. 2082 ze zm.)

podstawa prawna: art. 112 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. DzU z 2016 r., poz. 380 ze zm.)

podstawa prawna: § 1–5 rozporządzenia ministra edukacji narodowej z 26 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli (DzU z 2001 r. nr 71, poz. 737 ze zm.)

podstawa prawna: § 5 ust. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (DzU z 1996 r. nr 62, poz. 289 ze zm.)

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA