fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Kadry

Wolne na opiekę nad dzieckiem: wybór rodzica nie musi być ostateczny

Niepełnoetatowcy wykorzystają godziny na opiekę na dziecko pomniejszone proporcjonalnie do wymiaru zatrudnienia.
123RF
Pracownik może wziąć 16 godzin wolnego na dziecko zamiast dwóch dni. Nie ma bezpośredniego zakazu wybierania opieki w mieszanym trybie. Deklaracja w pierwszym wniosku obowiązuje rodzica przez cały rok.

Zgodnie z przepisami obowiązującymi od 2 stycznia 2016 r. pracownik wychowujący przynajmniej jedno dziecko do lat 14 ma prawo w roku kalendarzowym do płatnego zwolnienia od pracy w wymiarze dwóch dni kalendarzowych. Nowy przepis, w przeciwieństwie do dawnych zasad, daje rodzicom większą elastyczność w zakresie wybierania tego uprawnienia. Mogą oni bowiem wykorzystać dwa dni w formie dosłownej lub godzinowej – co daje 16 godzin. Również osoby zatrudnione w niepełnym wymiarze czasu pracy mają prawo do dwóch dni opieki, ale już nie do 16 godzin, lecz do liczby godzin pomniejszonych proporcjonalnie do wymiaru zatrudnienia.

Pracownik ma prawo zdecydować, w jakiej formie chce zwolnienie na opiekę. Swoją decyzję powinien zakomunikować pracodawcy przy składaniu pierwszego wniosku o zamiarze skorzystania z wolnego. Co istotne, szef nie może ograniczać pracownikom możliwości wyboru, np. wskazując jeden tryb dogodny z punktu widzenia jego potrzeb organizacyjnych. Nawet gdyby z wewnątrzzakładowych regulacji wynikał tylko jeden możliwy sposób skorzystania z opieki, ta zasada nie będzie obowiązywać pracowników jako sprzeczna z przepisami rangi ustawowej, które dopuszczają dwa tryby.

Regulacja mówi, że pracownik powinien zadeklarować, jak będzie korzystał ze swojego uprawnienia, w pierwszym wniosku o opiekę. Czy to oznacza, że musi określić tylko jeden tryb – w dniach lub w godzinach, czy też może w nim wskazać, że np. najpierw wykorzysta jeden dzień, a pozostały czas w formie godzinowej?

Warto tu zwrócić uwagę na sformułowanie w przepisie „o sposobie wykorzystania". Może to sugerować, że pracownik ma prawo wyboru tylko jednego trybu wykorzystania opieki i będzie on wiążący przez cały rok. Uwzględniając jednak charakter tego uprawnienia i potrzebę zapewnienia jego należytej elastyczności, wydaje się, że nie ma przeciwwskazań do zadeklarowania w pierwszym wniosku mieszanej formy wykorzystywania tego wolnego. Pracownik musi to jednak jasno wyartykułować, z góry wnosząc o udzielenie pierwszej części uprawnienia. W takim wypadku można przyjąć, że ma prawo zwrócić się o udzielenie dnia wolnego we wskazanym terminie jednocześnie informując pracodawcę, że pozostałą część opieki wykorzysta w godzinach.

Zrozumiałe jest, że pracodawca chce mieć od zatrudnionych jak najwięcej informacji przydatnych do optymalnego rozplanowania pracy w poszczególnych tygodniach czy miesiącach. Wyrazem tego jest np. tworzenie planu urlopów, który pozwala racjonalnie zarządzać załogą w sezonie urlopowym. W praktyce nie można wykluczyć sytuacji, że szef będzie oczekiwał od pracowników zadeklarowania na początku roku również sposobu wykorzystania wolnego na opiekę. To jednak niedopuszczalne. Rodzic może złożyć wniosek o udzielenie opieki w dowolnej części roku, wskazując w nim jednocześnie deklarację co do sposobu korzystania ze swojego uprawnienia.

W praktyce może powstać wątpliwość, czy strony są bezwzględnie związane wskazanym przez pracownika sposobem wykorzystania dni wolnych na opiekę. Przepisy nie przewidują w sposób bezpośredni możliwości zmiany zdania w trakcie roku. Należy więc uznać, że tylko od decyzji pracodawcy zależy, czy rodzic będzie mógł dokonać zmiany pierwotnie zadeklarowanego wyboru. Ta zasada działa jednak w dwie strony. Pracodawca może, powołując się na swoje potrzeby, zasugerować podwładnemu modyfikację przyjętego sposobu skorzystania z opieki. Ale wtedy decyzja należy do rodzica.

Autor jest prawnikiem, ekspertem prawa pracy

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA