fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Kadry

Nie każdy związkowiec dostanie wolne od pracy

www.sxc.hu
Wnioski o zwolnienie działacza związkowego od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia są stałym elementem funkcjonowania organizacji związkowych.

Związki zawodowe wykorzystują ten czas na realizację swojej statutowej działalności oraz na wykonywanie czynności nagłych, wynikających ze sprawowanej funkcji związkowej. Pracodawcy na ogół respektują to uprawnienie organizacji i udzielają działaczom czasu wolnego. Problemy najczęściej pojawiają się w związku z rozliczeniem udzielonego zwolnienia od pracy. Ustawa związkowa przewiduje kilka trybów udzielania takich zwolnień. Różnią się one celem oraz kręgiem osób, którym zwolnienie przysługuje.

Istotne okoliczności

Są dwa podstawowe sposoby zwolnienia się przez pracownika od wykonywania pracy i zaangażowania w działalność związkową.

Organizacjom zakładowym przysługuje ograniczona pula tzw. godzin związkowych, obliczana w zależności od liczby członków związku w danym zakładzie (art. 31 ust. 1 ustawy o zz). Z tych godzin korzysta zarząd związku.

Druga kategoria zwolnień to czynności doraźne na terenie zakładu pracy (art. 31 ust. 3 ustawy o zz) oraz poza zakładem pracy (art. 25 ust. 2 ustawy o zz).

Celem doraźnej czynności związkowej jest podjęcie przez pracownika nagłej, niezaplanowanej wcześniej czynności, wynikającej z pełnionej funkcji związkowej. Osoba taka jest czasowo zwolniona od wykonywania pracy, ale zachowuje prawo do wynagrodzenia. Jednocześnie nie korzysta w tym czasie z puli godzin związkowych, mogąc je zachować na inną okazję. To właśnie ten element jest przyczyną licznych sporów pracodawców z organizacjami związkowymi. Związki dążą do tego, aby ich aktywności były kwalifikowane jako czynności doraźne. Z kolei pracodawcy odbierają to jako nieuzasadnione zwolnienie od pracy na ich koszt. Chociaż często granica między zwolnieniem od pracy w trybie godzin związkowych a czynnością doraźną jest płynna, można wskazać kilka elementów, które pozwolą prawidłowo zakwalifikować wniosek organizacji związkowej.

Godziny związkowe...

Z godzin związkowych mogą korzystać jedynie członkowie zarządu zakładowej organizacji związkowej. Uprawnienie to nie przysługuje innym członkom związku zawodowego, nawet jeśli pełnią oni inne funkcje statutowe (np. członkowie komisji rewizyjnej). Zwolnienie w ramach godzin związkowych może być wykorzystane w zakresie pełnionych obowiązków zarówno na terenie zakładu pracy (zwolnienie wewnętrzne), jak i poza nim.

Modelowym przykładem aktywności związkowej, która wymaga zwolnienia od pracy z wykorzystaniem puli godzin związkowych, są posiedzenia komisji zakładowej związku czy działającej u pracodawcy komisji socjalnej. Takie czynności stanowią podstawową, statutową działalność organizacji związkowych i powinny być wykonywane w ramach godzin związkowych. Czynności te są najczęściej planowane z wyprzedzeniem i xnie mają charakteru doraźnego (nagłego).

Jeżeli wniosek o zwolnienie od pracy dotyczy np. udziału w posiedzeniu komisji socjalnej, a organizacja związkowa wnioskuje o udzielenie zwolnienia w trybie przewidzianym dla czynności doraźnych, to pracodawca ma trzy możliwości. Po pierwsze, może odmówić zgody na takie zwolnienie. W takiej sytuacji związek zawodowy powinien wystąpić z kolejnym wnioskiem, tym razem złożonym we właściwym trybie. Po drugie, pracodawca może odmówić zgody na zwolnienie od pracy w trybie przewidzianym dla czynności doraźnych, jednocześnie wyrażając zgodę na zwolnienie z wykorzystaniem puli godzin związkowych. Może także wyrazić zgodę na zwolnienie od pracy w trybie czynności doraźnych. Należy jednak pamiętać, że w tym ostatnim przypadku firma może stworzyć precedens, zachęcając związki do składania podobnych wniosków w przyszłości.

...czy czynność doraźna

Obowiązująca ustawa związkowa nie określa precyzyjnie, jakie działania należy uznać za doraźną czynność związkową. Przepisy wskazują jednak sytuacje, w których pracownik ma prawo do zwolnienia od pracy w tym trybie. Chodzi o takie przypadki, gdy czynność związkowa ma charakter doraźny, wynika z funkcji związkowej pracownika i nie może być wykonana w czasie wolnym od pracy. Cechy te muszą wystąpić łącznie. W rezultacie nie każda czynność związkowa ma charakter czynności doraźnej i w konsekwencji nie uprawnia pracownika do zwolnienia od pracy.

Należy zwrócić uwagę, że warunkiem zwolnienia od pracy na wykonanie doraźnej czynności związkowej jest powiązanie tej czynności z funkcją związkową pracownika. W rezultacie, nie każdy członek związku zawodowego może skorzystać ze zwolnienia w tym trybie.

Często wskazywanym przykładem czynności doraźnej jest pełnienie funkcji pełnomocnika procesowego pracownika albo udział przedstawiciela organizacji związkowej w oficjalnych uroczystościach państwowych. Termin takich czynności, choć planowany z dużym wyprzedzeniem, jest niezależny od organizacji związkowej, a sama czynność jest ściśle związana z pełnioną przez pracownika funkcją związkową.

Konieczna zgoda pracodawcy

Zwolnienie od pracy – niezależnie od tego, czy jest udzielane w trybie godzin związkowych, czy jako czynność doraźna – zawsze wymaga zgody pracodawcy. Działacze związkowi nie mogą złożyć wniosku o zwolnienie od pracy, a następnie, nie czekając na reakcję pracodawcy, opuścić stanowiska pracy. Potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z 18 lutego 2011 r. (II PK 196/10).

Jeżeli pracownik opuści miejsce pracy bez zgody przełożonego, pracodawca może uznać takie działanie za nieusprawiedliwioną nieobecność w pracy i w konsekwencji nałożyć na niego karę porządkową, a nawet rozwiązać z nim umowę o pracę.

Maciej Andrzejewski, prawnik w kancelarii CMS

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA