fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Kadry

Który szef jest właściwy do wydawania poleceń służbowych

AdobeStock
Jeśli pracownik ma kilku przełożonych różnego szczebla, do wydawania mu poleceń służbowych właściwy jest bezpośredni szef. To do niego powinna się zwracać reszta kierowników, aby zlecić dodatkowe zadania.

Wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy ma związek z podporządkowaniem osoby zatrudnionej względem pracodawcy. Podporządkowanie to oznacza, że pracodawca lub osoba do tego upoważniona mają prawo wydawać wiążące polecenia (zakładając, że są one zgodne z prawem i dotyczą umówionej pracy).

W mniejszych firmach sytuacja jest o tyle klarowna, że poleceń można się spodziewać bezpośrednio od pracodawcy, który jest jednocześnie osobą kierującą pracownikami. W firmie o rozbudowanej strukturze, gdzie występują dyrektorzy, kierownicy wydziałów, działów i innych wyodrębnionych komórek organizacyjnych, sytuacja w zakresie wydawania poleceń może się skomplikować. Wynika to z tego, że pracownik może mieć więcej niż jednego przełożonego.

Prawnie dopuszczalne

Możliwość posiadania przez pracownika więcej niż jednego przełożonego wynika bezpośrednio z art. 100 § 1 kodeksu pracy. Przepis ten stanowi: „pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych".

O możliwości posiadania więcej niż jednego przełożonego wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 10 grudnia 2012 r. (I PK 147/12), z którego wynika, że pracodawca musi funkcjonować i w przyjętych ramach organizacyjnych powierzać pracownikom pracę do wykonania. Podległość dwóm kierownikom w ocenie sądu jest spotykana w praktyce, szczególnie gdy zadania pracodawcy są wielorakie i podległość musi dotyczyć wszystkich zadań.

Sytuacja, w której pracownik posiada dwóch przełożonych, jest więc jak najbardziej dopuszczalna. Istotne jest jednak, aby pracownik wiedział, od kogo może się spodziewać polecenia służbowego. Gdy podleganie więcej niż jednemu przełożonemu nie jest uregulowane w firmie w sposób klarowny, może dochodzić do przypadków problematycznych w zakresie prawidłowej komunikacji, sprzeczności wydawanych poleceń czy konfliktu interesów – trudno bowiem wykonać dwa pilne polecenia jednocześnie.

Droga służbowa

Jeżeli pracownik ma podlegać dwóm przełożonym, niezbędne jest wypracowanie właściwych zasad współpracy i współdziałania. Pozwoli to uniknąć sytuacji, gdy polecenia wydawane są (jak również realizowane) z pominięciem formalnej drogi służbowej – czyli z naruszeniem zasad podporządkowania określających kto komu podlega, w jakim zakresie i kolejności.

W praktyce najczęściej pracownik formalnie podlega jednej osobie, np. kierownikowi działu. Kierownik może jednak podlegać innemu kierownikowi – większej struktury organizacyjnej, który z kolei ma przełożonego w postaci zastępcy dyrektora. W tego typu zależnościach organizacyjnych bywa, że pracownik otrzymuje polecenia od bezpośredniego (i oficjalnie jedynego) przełożonego, a w międzyczasie dodatkowe polecenia wydaje mu kierownik działu wyższego szczebla oraz / lub zastępca dyrektora. Jeżeli osoby, które nie są formalnie bezpośrednimi przełożonymi pracownika, wydają mu polecenia z pominięciem bezpośredniego szefa, dochodzi do naruszenia drogi służbowej w zakresie kierowania poleceń. Wówczas pracownik może wykonywać zadania, o których realizacji jego bezpośredni przełożony nawet nie wie (zakładając oczywiście, że nie odmówi ich realizacji, powołując się na drogę służbową).

Aby zachować w miarę przejrzystą relację, jeżeli osoby będące w firmowej hierarchii wyżej niż bezpośredni przełożony pracownika chcą, aby pracownik wykonał określone zadanie, prawidłową praktyką jest zwrócenie się w tej sprawie do przełożonego takiej osoby, a nie bezpośrednio do niej.

Zachowanie drogi służbowej powinno obowiązywać nie tylko w zakresie wydawania poleceń pracownikom przez mniej lub bardziej formalnych przełożonych. Obowiązuje ono również pracowników w zakresie wykonywania umówionej pracy, przekazywania uwag czy konstruktywnej krytyki pracodawcy. Wyjątkiem może być sytuacja, gdy obowiązek wykonania polecenia został uzgodniony z bezpośrednim przełożonym pracownika, a efekty konkretnej pracy, zgodnie z ustaleniami, zostaną skierowane do osoby inicjującej dane zadanie służbowe.

Niezbędne do oceny

Reasumując, prawidłowa organizacja procesu pracy wymaga czytelnych – zarówno dla pracowników, jak również przełożonych – zasad współpracy. Takie zasady, będące źródłem prawa zakładowego, powinny wyraźnie określać podległość służbową i wynikającą z tego drogę służbową w zakresie

wydawania oraz wykonywania poleceń. Jest to niezbędne w kontekście rozliczania pracownika z efektów pracy, przestrzegania przez niego właściwych zasad komunikacji oraz ewentualnego formalnego dyscyplinowania z wykorzystaniem przepisów o pracowniczej odpowiedzialności porządkowej.

Właściwe zasady określające podległość służbową pozwalają na sprawne organizowanie pracy oraz uniknięcie sytuacji, w której pracownik nie wywiąże się z wykonania polecenia bezpośredniego przełożonego, ponieważ w czasie przeznaczonym na jego realizację musiał wykonać polecenie osoby wyższego szczebla, która formalnie bezpośrednim przełożonym nie jest.

Autor jest prawnikiem, ekspertem prawa pracy

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA