fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Firma

Prawo restrukturyzacyjne: administrator hipoteki zastąpi kuratora

123RF
Niezależnie od rodzaju postępowania restrukturyzacyjnego, w przypadku emitenta obligacji, jego odrębność w najistotniejszy sposób określa, to, kto reprezentuje obligatariuszy.

Obowiązujące od 1 stycznia 2016 roku nowe Prawo restrukturyzacyjne, wprowadziło do systemu prawnego nowe rozwiązania, które zastąpiły dotychczasowe przepisy zawarte w ustawie z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, odnoszące się do postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu oraz postępowania naprawczego. Na gruncie nowych przepisów postępowanie restrukturyzacyjne wobec emitentów obligacji jest jednym z dwóch (obok postępowania wobec deweloperów) odrębnych postępowań restrukturyzacyjnych, uregulowanym w art. 401 i następnych ustawy.

W przypadku emitenta obligacji nie jest dopuszczalne zasadniczo prowadzenie najszybszego i najbardziej odformalizowanego postępowania restrukturyzacyjnego, tj. postępowania o zatwierdzenie układu, z wyjątkiem układu częściowego, jeżeli układem częściowym nie będą objęte wierzytelności z tytułu emisji obligacji. Wobec emitenta obligacji może być natomiast wszczęte postępowanie sanacyjne, układowe i układowe przyspieszone. Niezależnie od rodzaju postępowania restrukturyzacyjnego, jego najistotniejszą odrębnością jest sposób reprezentacji obligatariuszy.

Zgodnie z nowymi przepisami podmiotem reprezentującym obligatariuszy w postępowaniu restrukturyzacyjnym jest ustanowiony przez sąd kurator lub też, jeżeli dla zabezpieczenia praw z obligacji ustanowiono hipotekę na majątku emitenta, wyznaczony przez emitenta administrator hipoteki. Jest to istotna modyfikacja dotychczasowych zasad, gdyż przepisy Prawa upadłościowego i naprawczego w brzmieniu sprzed nowelizacji, nie określały roli, jaką administrator hipoteki miałby pełnić w postępowaniu upadłościowym. Powołanie kuratora było obligatoryjne, niezależnie od tego, czy był ustanowiony w ramach danej emisji administrator hipoteki. W praktyce zatem, w postępowaniu upadłościowym toczącym się zarówno w wersji likwidacyjnej, jak i układowej, rola administratora hipoteki była marginalna, a zasadnicze obowiązki w tym zakresie spoczywały na kuratorze. Kurator sam również podejmował decyzję co do tego, czy wierzytelności zabezpieczone hipoteką mają być objęte układem, a stanowisko administratora hipoteki w tym zakresie było prawnie nieistotne.

Sprawa wynagrodzenia

Rezygnacja ustawodawcy z powoływania kuratora w przypadku, gdy jest już ustanowiony administrator hipoteki, może oznaczać dla administratorów hipotek dodatkowe obowiązki, których nie brali oni pod uwagę, zawierając umowy o administrowanie hipoteką w poprzednim stanie prawnym. Kuratorowi wynagrodzenie i zwrot wydatków określa sąd, wynagrodzenie administratora wynika natomiast wyłącznie z umowy zawartej z emitentem. Administratorzy hipoteki powinni, zatem pamiętać o uregulowaniu w umowie zasad rozliczeń związanych z dodatkowymi obowiązkami administratora w postępowaniu restrukturyzacyjnym, podobnie zresztą jak w przypadku postępowania upadłościowego. Zwłaszcza, że administrator hipoteki może mieć problem, aby skutecznie zrezygnować z pełnionej funkcji. Zgodnie bowiem z ustawą z 15 stycznia 2015 roku o obligacjach, nawet w przypadku wygaśnięcia umowy administrator hipoteki ma obowiązek wykonywać prawa i obowiązki wierzyciela hipotecznego do czasu zawarcia przez emitenta umowy z nowym administratorem.

Osobiście lub przez pełnomocnika

Kolejną nowością jest jednoznaczne wprowadzenie regulacji, pozwalających obligatariuszom na działanie w postępowaniu restrukturyzacyjnym osobiście lub przez pełnomocnika, ale tylko w tych przypadkach, gdy nie działa za nich administrator hipoteki. Kurator reprezentował będzie tylko tych obligatariuszy, którzy sami do postępowania się nie zgłoszą lub nie zostaną dopuszczeni do udziału w postępowaniu przez sędziego-komisarza. Jednak w przypadku, gdy dla danej emisji ustanowiony został administrator hipoteki, tylko on reprezentował będzie interesy obligatariuszy. Możliwość bowiem osobistego działania obligatariuszy odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy w ich imieniu działać ma ustanowiony przez sąd kurator.

Analogiczna zasada wprowadzona została do postępowania upadłościowego, na którego gruncie do tej pory wątpliwości budził status obligatariusza i jego zdolność przykładowo do zaskarżania wydanych rozstrzygnięć sądowych. W przypadku natomiast głosowania nad układem, w imieniu wszystkich obligatariuszy głosował dotychczas wyłącznie kurator. Tyle tylko, że postępowanie odrębne w przypadku upadłości emitenta odnosi się wyłącznie do tych przypadków, gdy dla zabezpieczenia praw z obligacji ustanowiono zabezpieczenie na majątku emitenta. W przypadku emisji niezabezpieczonej lub też zabezpieczonej na majątku osób trzecich kurator nie jest ustanawiany. Tego rodzaju rozróżnienia nie ma w Prawie restrukturyzacyjnym.

Obligatariusze mogą działać w postępowaniu restrukturyzacyjnym osobiście lub przez pełnomocnika, jeżeli zostali dopuszczeni do udziału w postępowaniu przez sędziego-komisarza. Obligatariusze dopuszczani są do udziału w postępowaniu po wykazaniu, że przysługują im prawa z obligacji. Nie wiadomo jednak, jaki dowód sędzia – komisarz uzna za wystarczający, zwłaszcza w przypadku obligacji zdematerializowanych. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, to świadectwo depozytowe potwierdza legitymację do realizacji uprawnień wynikających z papierów wartościowych wskazanych w jego treści, a jego wystawienie skutkuje blokadą papierów wartościowych i wyłączeniem ich z obrotu do momentu utraty ważności albo zwrotu świadectwa wystawiającemu. Wydaje się zatem właściwe wymaganie co najmniej oryginałów świadectw depozytowych, przy czym problematyczne może być określanie ich terminów ważności. Wątpliwym natomiast środkiem dowodnym wydaje się samo zaświadczenie podmiotu prowadzącego ewidencję papierów wartościowych, jest ono bowiem aktualne tylko w momencie jego wystawienia i nie ogranicza posiadacza rachunku w możliwości rozporządzania zgromadzonymi na rachunku papierami wartościowymi, chyba że są to papiery, które nie mogą już być przedmiotem obrotu, przykładowo z powodu zgłoszonego żądania przedterminowego wykupu.

Składniki majątku

W Prawie restrukturyzacyjnym sprecyzowano również, że w spisie wierzytelności wymienia się składniki majątku emitenta, na których ustanowiono zabezpieczenie rzeczowe praw obligatariuszy, i wskazuje, w jakiej wysokości obligatariusze prawdopodobnie nie zostaną zaspokojeni z przedmiotu zabezpieczenia. Istotne jest tutaj właśnie to prawdopodobieństwo zaspokojenia, gdyż wartość ta determinowała będzie, w jakiej części wierzytelności obligatariuszy będą z mocy prawa objęte układem, a w jakiej części ich objęcie układem będzie uzależnione od zgody administratora hipoteki w przypadku zabezpieczenia hipotecznego. W przypadku zastawu rejestrowego zasadnym wydaje się przyjęcie, że zgodę wyrażać powinien administrator zastawu, ustawa jednak kwestii tej wprost nie rozstrzyga, jak też nie przewiduje uprawnień dla administratora zastawu do reprezentowania obligatariuszy w postępowaniu restrukturyzacyjnym.

Opisane powyżej zasady nie znajdują zastosowania do postępowania restrukturyzacyjnego wobec emitenta obligacji przychodowych, jeżeli emitent w treści obligacji ograniczył swoją odpowiedzialność do kwoty przychodów lub wartości majątku przedsięwzięcia. Środki przeznaczone na zaspokojenie praw obligatariuszy z takich obligacji nie wchodzą do masy układowej lub sanacyjnej, a roszczenia obligatariuszy nie są objęte układem.

Autor jest radcą prawnym z Kancelarii Adwokackiej Janusza Łomży

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA