fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Firma

Osiem trybów udzielania zamówień publicznych

Rzeczpospolita, Mirosław Owczarek
Przepisy wymieniają osiem trybów udzielania zamówień. Ich znajomość ułatwia rozpoczęcie działalności na wartym ponad 100 mld zł rocznie rynku zamówień publicznych.

Rynek zamówień publicznych stanowi jeden z głównych elementów rynku krajowego, w ramach którego sektor publiczny dokonuje zakupów niezbędnych do wykonywania swoich zadań. Jednocześnie środki wydatkowane na nim w przeważającej mierze są publiczne. Dlatego też co do zasady zamawiający przy zlecaniu prywatnym wykonawcom usług, dostaw i robót budowlanych zobowiązani są do stosowania procedur uregulowanych w ustawie z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (dalej: p.z.p.).

Przewiduje ona osiem trybów (form prowadzenia) postępowania o udzielenie zamówienia – przetarg nieograniczony, przetarg ograniczony, negocjacje z ogłoszeniem, dialog konkurencyjny, licytację elektroniczną, negocjacje bez ogłoszenia, zapytanie o cenę i zamówienie z wolnej ręki. Wybór odpowiedniego trybu każdorazowo należy do zamawiającego. Każdy z nich ma określoną specyfikę oraz formalne wymagania co do okoliczności, w jakich może być zastosowany. Dlatego też opanowanie podstawowych zasad związanych z udzielaniem zamówień z pewnością ułatwi przedsiębiorcy rozpoczęcie działalności na rynku przetargów publicznych.

Po prostu otwarte

Podstawowe tryby postępowań o udzielenie zamówienia publicznego to przetarg nieograniczony i przetarg ograniczony (dla tzw. zamawiających sektorowych trybem podstawowym są również negocjacje z ogłoszeniem), które mogą być stosowane zawsze, bez względu na wartość, rodzaj zamówienia czy inne okoliczności. Cechą charakterystyczną trybów otwartych jest publikacja ogłoszenia w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią przez nieograniczony krąg wykonawców i umożliwienie wzięcia w nich udziału pod warunkiem spełnienia określonych przez zamawiającego warunków.

Pierwszym i jednocześnie najczęściej wykorzystywanym w praktyce trybem podstawowym jest przetarg nieograniczony, w którym w odpowiedzi na publiczne ogłoszenie o zamówieniu oferty mogą składać wszyscy zainteresowani wykonawcy. Zatem wykonawca, który spełnia warunki wskazane w ogłoszeniu i jest zainteresowany złożeniem oferty, powinien zapoznać się ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia (dalej: SIWZ), czyli dokumentem, w którym zamawiający zawarł wszystkie najważniejsze informacje o planowanym udzieleniu zamówienia publicznego. Następnie na podstawie wytycznych zamawiającego zawartych w wymienionych dokumentach (ogłoszenie i SIWZ) oraz na bazie przepisów p.z.p. wykonawca konstruuje i składa w wyznaczonym terminie ofertę, wraz z niezbędnymi dokumentami potwierdzającymi spełnienie warunków udziału w postępowaniu. Następnie zamawiający po otrzymaniu oferty dokonuje weryfikacji zdolności wykonawcy do realizacji zamówienia publicznego oraz przeprowadza jej ocenę pod kątem określonych kryteriów i dokonuje wyboru oferty najkorzystniejszej spośród wszystkich złożonych ofert niepodlegających odrzuceniu.

Kolejnym z trybów podstawowych jest przetarg ograniczony, w którym w odpowiedzi na publiczne ogłoszenie o zamówieniu wykonawcy składają wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, a oferty mogą składać wyłącznie wykonawcy zaproszeni do ich złożenia. Z tego wynika, iż omawiany tryb składa się z dwóch stopni – etapu kwalifikacji wykonawców z wykorzystaniem wskazanych w ogłoszeniu warunków udziału w postępowaniu oraz etapu składania ofert. Oprócz dwustopniowego postępowania, przetarg ograniczony odróżnia od przetargu nieograniczonego okoliczność, iż zamawiający może ograniczyć liczbę wykonawców do tych, którzy w najwyższym stopniu spełniają warunki udziału w postępowaniu przez niego sformułowane (w liczbie nie mniejszej niż 5 i nie większej niż 20). W celu ustalenia listy wykonawców, do których zostanie przesłany SIWZ wraz z zaproszeniem do złożenia oferty, zamawiający, wykorzystując wskazane w ogłoszeniu warunki udziału, weryfikuje oświadczenia i dokumenty dostarczone przez wykonawców zgłaszających swój akces do postępowania. Następnie wykonawcy zaproszeni do złożenia oferty na podstawie przesłanej SIWZ konstruują i składają swoje oferty w wyznaczonym terminie, spośród których zamawiający wybiera tę najkorzystniejszą.

Przede wszystkim konkurencja

Pozostałe tryby przewidziane przepisami p.z.p. mogą być zastosowane wyłącznie w przypadku spełnienia dodatkowych przesłanek. Do trybów konkurencyjnych należą negocjacje z ogłoszeniem, dialog konkurencyjny i licytacja elektroniczna.

Negocjacje z ogłoszeniem to postępowanie, w którym po publicznym ogłoszeniu o zamówieniu zamawiający zaprasza wykonawców dopuszczonych do udziału w postępowaniu do składania wstępnych propozycji niezawierających ceny, następnie prowadzi z nimi negocjacje i ostatecznie zaprasza ich do składania ofert. Zamawiający może zastosować negocjacje z ogłoszeniem, w szczególności gdy nie można z góry określić szczegółowych cech zamawianych usług, tak aby móc dokonać wyboru najkorzystniejszej oferty w trybach podstawowych. Zastosowanie ww. trybu może nastąpić także w wyjątkowych okolicznościach, gdy charakter dostaw, usług lub robót budowlanych albo związane z nimi ryzyko uniemożliwiają dokonanie wcześniejszej ich wyceny (pełen katalog zawiera art. 55 ust. 1 p.z.p.). Ten dwustopniowy tryb łączy możliwość prowadzenia negocjacji w zakresie doprecyzowania lub uzupełnienia przedmiotu zamówienia lub warunków umowy o zamówienia publiczne z procedurą składania ofert w trybach podstawowych. Zatem w procedurze negocjacji wykonawcy posiadają możliwość wpływu na niektóre istotne elementy przedmiotu i warunków wykonania zamówienia, co w konsekwencji może doprowadzić do dokonania zmiany lub uzupełnienia SIWZ w zakresie, w jakim były prowadzone negocjacje.

Kolejnym trybem konkurencyjnym jest dialog konkurencyjny, w którym zamawiający po publicznym ogłoszeniu o zamówieniu prowadzi z wybranymi przez siebie wykonawcami dialog, a następnie zaprasza ich do składania ofert. Zamawiający może zastosować ten tryb, gdy nie jest możliwe udzielenie zamówienia w trybach podstawowych, gdyż z uwagi na szczególnie złożony charakter zamówienia nie można opisać przedmiotu zamówienia lub obiektywnie określić uwarunkowań prawnych lub finansowych jego wykonania, a dodatkowo do wyboru najkorzystniejszej oferty zamawiający przewidział dodatkowe kryteria pozacenowe. W dialogu konkurencyjnym zamawiający formułuje specyfikację istotnych warunków zamówienia dopiero po zakończeniu dialogu z wykonawcami i ma w tym zakresie większą swobodę niż w przypadku negocjacji z ogłoszeniem. Wynika to przede wszystkim z faktu, iż negocjacje mogą polegać jedynie na doprecyzowaniu i uzupełnieniu opisu przedmiotu zamówienia lub warunków umowy, zaś dialog pozwala na określenie rozwiązań najbardziej spełniających potrzeby zamawiającego oraz ustalenie z wykonawcami wszelkich istotnych postanowień umowy o zamówienie publiczne. Niezbędne jest jedynie zachowanie ustaleń zawartych w ogłoszeniu o postępowaniu. Dialog będzie też mógł zostać zastosowany w większej liczbie przypadków niż negocjacje z ogłoszeniem, o czym wyraźnie przesądzają wskazane przesłanki jego stosowania.

Ostatnim z omawianych trybów konkurencyjnych jest licytacja elektroniczna, w której wykonawcy zakwalifikowani do udziału w postępowaniu składają kolejne korzystniejsze oferty/postąpienia (podlegające automatycznej klasyfikacji) za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej, który umożliwia wprowadzanie niezbędnych danych w trybie bezpośredniego połączenia z tą stroną. Przesłanką umożliwiającą zastosowanie wymienionego zamówienia jest jego wartość poniżej tzw. progów unijnych (kwot określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 p.z.p.). Zamawiający wszczyna postępowanie w trybie licytacji elektronicznej, zamieszczając ogłoszenie o zamówieniu, w którym wskazuje m.in. informacje o czasie jej rozpoczęcia i zakończenia, warunkach uczestniczenia w niej, a także opis techniczny zamawianego towaru – na tej podstawie przedsiębiorca decyduje, czy chce wziąć udział w licytacji. Aby wziąć udział w postępowaniu, wykonawcy muszą spełnić określone przez zamawiającego warunki udziału, a następnie zarejestrować się na wskazanej stronie internetowej, bowiem od chwili otwarcia licytacji aż do jej zakończenia komunikacja pomiędzy uczestnikami postępowania odbywa się za pomocą platformy internetowej. W toku licytacji przedsiębiorcy przebijają swe oferty, proponując coraz niższą cenę za licytowany przedmiot zamówienia, a ich oferty przestają wiązać, gdy konkurent złożył ofertę. O formie zakończenia postępowania decyduje zamawiający, może być to w szczególności upływ terminu wskazanego w ogłoszeniu.

Indywidualne zaproszenie

Cechą charakterystyczną trybów niekonkurencyjnych jest wpływ zamawiającego na krąg podmiotów, które będą brały udział w postępowaniu. Oznacza to, iż zamawiający nie ma obowiązku publikacji ogłoszenia o zamówieniu, a dany wykonawca informowany jest o wszczęciu postępowania poprzez skierowanie do niego indywidualnego zaproszenia do złożenia oferty cenowej lub zaproszenia do wzięcia udziału w negocjacjach.

Wynika to wprost z konstrukcji poszczególnych trybów, i tak:

* w negocjacjach bez ogłoszenia – zamawiający negocjuje warunki umowy w sprawie zamówienia publicznego z wybranymi przez siebie wykonawcami, a następnie zaprasza ich do składania ofert;

* w trybie zamówienia z wolnej ręki – zamawiający udziela zamówienia po negocjacjach tylko z jednym wykonawcą;

* w zapytaniu o cenę – zamawiający kieruje pytanie o cenę do wybranych przez siebie wykonawców i zaprasza ich do składania ofert.

Postępowanie w trybie zapytania o cenę może zostać przeprowadzone przez zamawiającego, gdy przedmiotem zamówienia są dostawy lub usługi powszechnie dostępne o ustalonych standardach jakościowych, a wartość zamówienia umiejscowiona jest poniżej tzw. progów unijnych. W odpowiedzi na zapytanie zawierające SIWZ wykonawcy składają ofertę cenową, której nie można negocjować – zamawiający udziela zamówienia wykonawcy, który zaoferuje najniższą cenę. Dwa pozostałe tryby posiadają ograniczony katalog przesłanek, które umożliwiają ich zastosowanie – wynikające odpowiednio z art. 62 ust. 1 p.z.p. (negocjacje z ogłoszeniem) oraz art. 67 ust. 1 p.z.p. (zamówienie z wolnej ręki). W przypadku pierwszego ze wskazanych trybów prowadzone z wykonawcami negocjacje mają za zadanie uściślić warunki postępowania w zakresie wymagań dotyczących przedmiotu zamówienia, sposobu jego realizacji lub warunków umowy. Po zakończeniu negocjacji zamawiający przesyła zaproszenie do złożenia ofert wraz z ostateczną wersją SIWZ do wszystkich wykonawców, z którymi prowadził rokowania, na podstawie których wykonawcy składają oferty. Z kolei w trybie zamówienia z wolnej ręki wykonawca nie składa oferty, lecz prowadzi z zamawiającym negocjacje do czasu aż ustalone zostaną wszystkie istotne postanowienia umowy w sprawie zamówienia publicznego. Najpóźniej wraz z zawarciem umowy wykonawca składa oświadczenie, że jest zdolny do wykonania danego zamówienia, chyba że jego wartość wymaga, by na potwierdzenie powyższego oświadczenia przedstawił również dokumenty potwierdzające spełnianie warunków udziału w postępowaniu.

Podstawa prawna: ustawa z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (tekst jedn. DzU z 2013 r., poz. 907 ze zm.)

Zdaniem autora

Paweł Kuźma, radca prawny Kancelaria doradztwa gospodarczego Cieślak & Kordasiewicz sp. j.

Postępowania przewidziane w projekcie nowej ustawy

Istotne zmiany odnośnie do katalogu ustawowych trybów udzielenia zamówień publicznych wskazane są w założeniach do projektu nowej ustawy Prawo zamówień publicznych, implementującej Dyrektywę 2014/24/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych. Z projektu przyjętego przez Radę Ministrów wynika, iż proponuje się rezygnację z trybów zamówienia z wolnej ręki jako odrębnego trybu udzielenia zamówienia publicznego oraz trybów zapytania o cenę i licytacji elektronicznej. Przesłanki udzielenia zamówienia z wolnej ręki zostały ujęte w projekcie, w zmienionym trybie negocjacji bez ogłoszenia. W przedmiotowym projekcie przewiduje się również wprowadzenie nowego trybu udzielenia zamówienia publicznego – ustanowienia partnerstwa innowacyjnego. W swoich założeniach tryb ten ma umożliwić opracowanie innowacyjnego produktu, usługi lub robót budowlanych oraz późniejsze nabycie tych dostaw, usług lub robót budowlanych, pod warunkiem że odpowiadają one poziomom wydajności i maksymalnym kosztom uzgodnionym między zamawiającym a wykonawcami/partnerami oraz nie są obecnie dostępne na rynku. Termin wejścia w życie projektowanej ustawy (z wyjątkiem przepisów dotyczących pełnej elektronizacji zamówień publicznych, które mają wejść w życie 18 października 2018 r., na co zezwalają przepisy unijne) został określony na 18 kwietnia 2016 r.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA