fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Firma

Ile odpowiedzialności podzielonej spółki za pozostawione zobowiązania

Fotolia.com
Solidarna odpowiedzialność spółek, na które przeniesiono majątek w wyniku podziału, pozostaje bezsprzeczna. Jednak, ciągle nie zostało rozstrzygnięte, czy podzielona spółka w dalszym ciągu odpowiada za zobowiązania, które przeniesiono na inny podmiot, dokonane w ramach podziału przez wydzielenie.

Przepisy Kodeksu spółek handlowych przewidują kilka możliwych rodzajów podziału majątku spółki kapitałowej przez:

- przeniesienie całego majątku spółki dzielonej na inne spółki za udziały lub akcje spółki przejmującej, które obejmują wspólnicy spółki dzielonej (podział przez przejęcie);

- zawiązanie nowych spółek, na które przechodzi cały majątek spółki dzielonej za udziały lub akcje nowych spółek (podział przez zawiązanie nowych spółek);

- przeniesienie całego majątku spółki dzielonej na istniejącą i na nowo zawiązaną spółkę lub spółki (podział przez przejęcie i zawiązanie nowej spółki);

- przeniesienie części majątku spółki dzielonej na istniejącą spółkę lub na spółkę nowo zawiązaną (podział przez wydzielenie).

Różne działalności

Podział dokonywany jest najczęściej, gdy w ramach jednego podmiotu prowadzonych jest kilka rodzajów działalności. Pozwala on je rozdzielić. Jest to korzystne nie tylko z punktu widzenia księgowego (zajmującego się podziałem przychodów i kosztów oraz aktywów spółki działającej w konkretnej branży), ale także potencjalnej odpowiedzialności podmiotu, jeśli np., prowadzi jedną działalność o dużym stopniu ryzyka oraz drugą, w której wykorzystuje aktywa o znacznej wartości. Dokonanie podziału pozwala zatem działalność obarczoną wysokim ryzykiem oddzielić od innej, w której wykorzystywane są aktywa o wysokiej wartości. Dzięki temu zminimalizowane zostaje ryzyko odpowiedzialności tym majątkiem za ewentualne zobowiązania, powstałe w związku z drugim rodzajem działalności.

Przeprowadzenie procesu podziału w mniejszym stopniu wpływa na płynną kontynuację działalności spółki w nowych podmiotach niż, np. podzielenie majątku i przekazanie go im jako wkładu niepieniężnego. Dzieje się tak z uwagi na zasadę sukcesji generalnej, o której mowa w art. 531 Kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z powoływanym przepisem spółki przejmujące lub nowo zawiązane nabywają w dniu podziału lub wydzielenia prawa i obowiązki spółki dzielonej, które są określone w planie podziału.

Co istotne, na te spółki przechodzą również zezwolenia, koncesje oraz ulgi, jeśli ustawa albo decyzja organu administracji publicznej nie stanowi inaczej. Zasada ta jasno określa, w jaki sposób przejmowane są przez nowe spółki prawa i obowiązki przysługujące dotychczas tylko jednemu podmiotowi. Dodatkowo, jasno sprecyzowana została również kwestia odpowiedzialności tych spółek za zobowiązania podmiotu podlegającego podziałowi. Zgodnie z art. 546 k.s.h. za zobowiązania wynikające z planu podziału podmiotu, spółki, na które został przeniesiony majątek, odpowiadają solidarnie przez okres trzech lat do wysokości aktywów netto przyznanych każdej z nich.

Literalne brzmienie art. 546 k.s.h. nakazuje uznać zatem, że podmiot dzielony nie odpowiada za zobowiązania przeniesione na spółkę nowo zawiązaną lub przejmującą. W praktyce oznacza to, że w przypadku przeniesienia części przedsiębiorstwa, obarczonej wysokimi zobowiązaniami (z jednoczesnym pozostawieniem w nim majątku o wysokiej wartości w postaci, np. nieruchomości), dotychczasowi wierzyciele spółki dzielonej staną się wierzycielami nowego podmiotu. Od momentu podziału nie mają jednak prawa do żądania zaspokojenia swoich roszczeń z majątku spółki, która uległa podziałowi.

Jakkolwiek brzmienie komentowanego przepisu nie powinno budzić wątpliwości, tak w orzecznictwie brak jest jednolitego stanowiska w przedmiocie odpowiedzialności spółki dzielonej (lub jej braku) w przypadku dokonania podziału przez wydzielenie.

Co na to sąd

Pogląd, zgodnie z którym spółka dzielona powinna odpowiadać za zobowiązania przenoszone na nowe, został przedstawiony, m.in., w wyroku Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2010 r. (sygn. V CSK 318/09). Sąd wskazał, że tylko przyjęcie odpowiedniego stosowania art. 546 §1 k.s.h. do podziału przez wydzielenie jest w stanie zapewnić należytą ochronę dotychczasowym wierzycielom spółki, podlegającej podziałowi. Pogląd ten podzielił również Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z 16 października 2013 r. (sygn. I ACa 416/13).

Odrębne stanowisko zostało natomiast przedstawione w dwóch wyrokach SN. W pierwszym z 24 października 2012 r. (sygn. III CSK 18/12) SN uznał, że spółka dzielona nie odpowiada za dotychczasowe zobowiązania, jeżeli zostały one przypisane w planie podziału spółce przejmującej lub nowozawiązanej. Jednocześnie, w drugim wyroku z 28 kwietnia 2016 roku (sygn. V CSK 524/15) potwierdzono, że solidarna odpowiedzialność spółek, wynikająca z art. 546 § 1 k.s.h., dotycząca zobowiązań przypisanych w planie podziału spółce przejmującej lub nowozawiązanej, nie obejmuje swym zakresem podmiotowym spółki dzielonej. Sąd podkreślił, że objęcie zakresem tego przepisu również spółki dzielonej byłoby przejawem wykładni prawotwórczej, co stanowiłoby złamanie zakazu jej dokonywania przez sądy w procesie stosowania prawa.

Zdaniem eksperta

Anna Justyńska, doradca podatkowy, prawnik w Departamencie Restrukturyzacji i Sukcesji w Kancelarii Prawno-Podatkowej Mariański Group

Jakkolwiek przepisy dotyczące podziału przez wydzielenie powinny być interpretowane i stosowane w taki sposób, który zapewnia maksymalną ochronę dotychczasowych wierzycieli spółki podlegającej podziałowi, tak cel ten nie może być osiągany w drodze wykładni rozszerzającej. Działanie takie doprowadziłoby bowiem w praktyce do aktywnego uczestnictwa sądów w tworzeniu prawa, celem wypełnienia luki w przepisach dotyczących opisywanej materii.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA