fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Firma

Zażalenie na nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności

123RF
Zażalenie na nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności czy skarga na czynności komornika nie wstrzymają niesłusznej egzekucji. Skuteczne może być jedynie powództwo opozycyjne, jeśli dłużnik ma podstawy do jego wniesienia.

Celem egzekucji jest jak najszybsze wyegzekwowanie na rzecz wierzyciela należności od dłużnika. Wydawać by się więc mogło, że nie jest zasadne tworzenie regulacji sprzecznych z tym celem, które opóźnią lub wręcz uniemożliwią prowadzenie postępowania. Tak jednak nie jest. Po uzyskaniu tytułu wykonawczego mogą bowiem zaistnieć okoliczności, które spowodują, że egzekucja będzie bezzasadna.

Warto też pamiętać, że katalog tytułów egzekucyjnych wymienionych w art. 777 k.p.c., którym sądy nadają klauzulę wykonalności, jest szeroki. Obejmuje on nie tylko orzeczenia sądowe, ale także akty notarialne, w których dłużnik dobrowolnie poddał się egzekucji, czy bankowe tytuły egzekucyjne uznane niedawno przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjne (wyrok z 14 kwietnia 2015 r., P 45/12). W przypadku zaś tytułów egzekucyjnych innych niż orzeczenia sądowe nie dochodzi do rozstrzygnięcia sporu prawnego. Sąd nadający klauzulę wykonalności bada je tylko pod kątem formalnym. Niezbędna jest więc regulacja, która pozwoli dłużnikowi bronić się przed niesłuszną egzekucją.

Takim mechanizmem nie może być jednak zażalenie na postanowienie sądu co do nadania klauzuli wykonalności na podstawie art. 795 k.p.c., skoro postępowanie w tej sprawie ma jedynie formalny charakter. Dłużnik może się tu powoływać wyłącznie na uchybienia proceduralne, np. nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu w sytuacji, gdy dłużnik nie poddał się egzekucji lub gdy roszczenie objęte tytułem nie wynika z czynności bankowej dokonanej bezpośrednio z bankiem (co stanowi naruszenie przepisu art. 7862 k.p.c.). Nie należy natomiast podnosić kwestii merytorycznych, np. nieważności umowy.

Przepisy egzekucyjne mówią również o możliwości złożenia skargi na czynności komornika na podstawie art. 767 k.p.c. Jednak i to nie stanowi formy obrony dłużnika przed niezasadną egzekucją. Ponieważ komornikami mogły być osoby bez wykształcenia prawniczego, ustawodawca uznał, że skarga może dotyczyć ich uchybień o charakterze proceduralnym. Wyraźnie wynika to z treści art. 804 k.p.c. Mówi on, że komornik nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W skardze na czynności komornika nie można zatem podnosić tych kwestii.

Jedynym środkiem merytorycznej obrony dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym przed niezasadną egzekucją jest przewidziane w art. 840 k.p.c. jedno z powództw przeciwegzekucyjnych – opozycyjne. Wnosząc je, dłużnik zmierza do pozbawienia tytułu egzekucyjnego w całości lub części albo ograniczenia go. Ustawodawca przewidział trzy podstawy, na których może je oprzeć.

1. Negowanie podstawy roszczeń

Pierwsza sytuacja ma miejsce, gdy dłużnik przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności. W szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy podważa przejście obowiązku, choć istnieje formalny dokument, które je stwierdza.

Na tej podstawie dłużnik nie może jednak zaprzeczać istnieniu obowiązku stwierdzonego orzeczeniem sądu. Na przeszkodzie stoi tu powaga rzeczy osądzonej. Jeżeli uważa, że prawomocne orzeczenie sądu jest wadliwe, może skorzystać z instytucji wznowienia postępowania (art. 399 i n. k.p.c.) lub skargi kasacyjnej (art. 3981 i n. k.p.c.).

W przypadku innych tytułów egzekucyjnych – takich jak bankowy tytuł egzekucyjny czy akt notarialny o poddaniu się egzekucji – nie ma przeszkód do kwestionowania obowiązków, które z nich wynikają.

2. Nowe okoliczności

Drugą podstawą wniesienia powództwa opozycyjnego jest zdarzenie, które nastąpiło po powstaniu tytułu egzekucyjnego, a wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane. Gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo również na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także na zarzucie spełnienia świadczenia – jeśli ten zarzut nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie. Ta podstawa ma najszersze zastosowanie. Dotyczy bowiem wielu zdarzeń, które nastąpiły już po powstaniu tytułu egzekucyjnego. Najczęściej spotykane to spełnienie świadczenia przed wszczęciem egzekucji, przedawnienie roszczenia czy zwolnienie z długu przez wierzyciela.

3. Obrona małżonka

Trzecia możliwość wystąpienia z powództwem opozycyjnym przysługuje małżonkowi dłużnika, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie art. 787 k.p.c., a który jest w stanie wykazać, że egzekwowane świadczenie nie należy się wierzycielowi. Przy czym przysługują mu zarzuty nie tylko z własnego prawa, ale też te, których jego małżonek wcześniej nie mógł podnieść. Przyjęcie przez ustawodawcę wspólności majątkowej małżeńskiej jako ustawowego modelu powoduje bowiem, że za długi jednego małżonka odpowiada też drugi, tyle że majątkiem wspólnym. Bardzo często dzieje się tak, że de facto jest to jedyny znaczący majątek całej rodziny. Stąd konieczne było nadanie małżonkowi dłużnika możliwości obrony majątku wspólnego przed egzekucją.

Małżonek dłużnika, jako osoba wymieniona w tytule wykonawczym, może także oprzeć powództwo na wcześniej wskazanych podstawach.

Tak szerokie ujęcie podstaw powództwa opozycyjnego pozwala dłużnikowi bronić się przed niezasadną egzekucją. W konsekwencji prowadzi to do pozbawienia tytułu egzekucyjnego wykonalności lub ograniczenia.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA