fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Firma

Zarządzanie mieniem państwowym

Fotolia.com
Celem nowych przepisów jest zbliżenie modelu wykonywania uprawnień właścicielskich w stosunku do spółek państwowych do zasad rynkowych. Zarówno nadzór właścicielski jak i sposób kreowania stosunków wewnętrznych ma następować w nich na zasadach korporacyjnych.

1 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (dalej: jako nowa ustawa). Ma ona bezpośredni związek z likwidacją Ministerstwa Skarbu Państwa. W tym samym dniu przestała obowiązywać ustawa z 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa, która do tej pory zasadniczo regulowała kwestie zarządu mieniem państwowym, w tym nadzoru korporacyjnego nad spółkami Skarbu Państwa.

Nowa ustawa o zasadach zarządzania mieniem państwowym jest obecnie podstawowym aktem prawnym regulującym zasady zarządzania mieniem państwowym. Jej przepisy znajdują zastosowanie w zakresie nieuregulowanym w przepisach szczególnych.

Jaka definicja

Nowa ustawa nie zawiera definicji pojęcia mienia państwowego. Z analizy całości regulacji ustawy wynika jednak, że mieniem państwowym są udziały i akcje przysługujące Skarbowi Państwa lub państwowej osobie prawnej w spółkach prawa handlowego oraz spółkach europejskich, a także inne niż udziały i akcje przysługujące Skarbowi Państwa lub państwowej osobie prawnej.

Ustawa zawiera natomiast nową definicję państwowej osoby prawnej. W jej świetle państwową osobą prawną jest m.in. spółka prawa handlowego oraz spółka europejska, której akcjonariuszami (wspólnikami) są wyłącznie Skarb Państwa lub inne państwowe osoby prawne.

W art. 3 ust. 4 nowej ustawy wskazano, że jej przepisów dotyczących państwowych osób prawnych nie stosuje się do spółek. Sformułowanie to może budzić wątpliwości. Pojawić może się pytanie o to, które przepisy nowej ustawy znajdą zastosowanie do państwowych osób prawnych będących spółkami. Idąc dalej, zasadne jest pytanie o to, czy ograniczenia dotyczące państwowych osób prawnych wynikające z nowej ustawy wiążą także te państwowe osoby prawne, które są spółkami.

Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy, intencją ustawodawcy było „zbliżenie modelu wykonywania uprawnień właścicielskich w stosunku do spółek (z udziałem Skarbu Państwa – przyp. własny) do zasad rynkowych, gdzie zarówno nadzór właścicielski jak i sposób kreowania stosunków wewnętrznych ma następować na zasadach korporacyjnych, z uwzględnieniem faktycznej kontroli operacyjnej Skarbu Państwa nad daną spółką, adekwatną do uprawnień właścicielskich". Ustawodawca chciał poddać spółki z udziałem Skarbu Państwa w większym stopniu ogólnym regułom wynikającym z kodeksu spółek handlowych. Zamierzeniem ustawodawcy nie było natomiast ustanowienie jakiegoś dodatkowego systemu kontroli dla takich spółek.

Pomimo niezbyt precyzyjnego sformułowania wynikającego z art. 3 ust. 4 nowej ustawy, można stwierdzić, że do państwowych osób prawnych, które są spółkami nie stosuje się przepisów nowej ustawy dotyczących państwowych osób prawnych. Dotyczy to m.in. przepisów w zakresie nadzoru nad czynnościami prawnymi państwowych osób prawnych odnoszącymi się do rozporządzania ich mieniem (rozdział 7 nowej ustawy). Spółki Skarbu Państwa nie muszą zatem występować z wnioskiem do organu nadzorującego lub prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej o wyrażenie zgody na dokonanie czynności prawnej dotyczącej rozporządzania składnikami aktywów trwałych lub oddawania ich do korzystania.

Kontrola czynności prawnych spółek Skarbu Państwa na podstawie nowej ustawy realizowana jest poprzez wykonywanie praw z udziałów bądź akcji na zgromadzeniach wspólników albo walnych zgromadzeniach akcjonariuszy. Prawa z udziałów bądź akcji na zgromadzeniach wspólników albo walnych zgromadzeniach akcjonariuszy wykonuje co do zasady prezes Rady Ministrów. Uprawnienie to może zostać przekazane przez prezesa Rady Ministrów innemu podmiotowi (uprawnionemu do wykonywania prawa z akcji bądź udziałów należących do Skarbu Państwa).

Zgoda walnego

Nowa ustawa w art. 17 nakłada na podmiot uprawniony do wykonywania praw z akcji (bądź udziałów) należących do Skarbu Państwa obowiązek podejmowania działań mających na celu określenie w drodze uchwały walnego zgromadzenia (zgromadzenia wspólników) lub w statucie (umowie) spółki, że zgody walnego zgromadzenia (zgromadzenia wspólników) wymagać będzie:

- rozporządzenie, oddanie do korzystania innemu podmiotowi oraz nabycie istotnych aktywów,

- zbycie, nabycie lub objęcie akcji (udziałów) spółki Skarbu Państwa w innej spółce.

Korporacyjna akceptacja

Dodatkowo, do uregulowań wewnątrzkorporacyjnych spółek z udziałem Skarbu Państwa, powinien zostać wprowadzony wymóg uzyskania zgody rady nadzorczej (bądź komisji rewizyjnej) na zawarcie m.in. umowy o usługi prawne, marketingowe, w zakresie stosunków międzyludzkich (public relations), umowy darowizny lub umowy o zwolnienie z długu o dużej wartości wskazanej w art. 17 nowej ustawy.

Inaczej mówiąc, zgodnie z wytycznymi w art. 17 nowej ustawy, podmiot uprawniony do wykonywania praw z akcji (udziałów) należących do Skarbu Państwa powinien podjąć działania, w wyniku których w statucie (umowie) spółki zostanie wprowadzona konieczność uzyskania odpowiednich zgód korporacyjnych (zgód wyrażanych przez właściwy organ spółki) na dokonanie wymienionych w nowej ustawie czynności o istotnej wartości.

Zasady zbywania aktywów

W statutach (umowach) spółek z udziałem Skarbu Państwa powinny zostać sformułowane również zasady zbywania składników aktywów trwałych. Zgodnie z postanowieniami nowej ustawy zasady te muszą uwzględniać zastosowanie trybu przetargu oraz wyjątki od jego zastosowania, w sytuacji zbywania składników aktywów trwałych o określonej w ustawie wartości. Należy dodać, że wymogi określone w art. 17 nowej ustawy są wymogami minimalnymi. Oznacza to, że w uchwale walnego zgromadzenia (zgromadzenia wspólników) lub w statucie (umowie) spółki mogą być wprowadzone surowsze wymagania niż te wynikające z art. 17 nowej ustawy.

Zdaniem autorki

Monika Witt, radca prawny, Kancelaria Prawna Piszcz i Wspólnicy

Nowa ustawa nie przewiduje terminu na podjęcie działań mających na celu wdrożenie wymogów wynikających z art. 17 do uregulowań wewnątrzkorporacyjnych spółek z udziałem Skarbu Państwa. W nowej ustawie nie wskazano także jakichkolwiek sankcji za niepodjęcie tych działań przez podmiot uprawniony do wykonywania praw z akcji (bądź udziałów) należących do Skarbu Państwa. W takiej sytuacji, spółki z udziałem Skarbu Państwa, powinny do momentu wprowadzenia odpowiednich zmian w regulacjach wewnątrzkorporacyjnych, stosować obowiązujące w momencie podejmowania danej czynności przepisy prawa oraz postanowienia statutu (umowy) spółki. W przypadku niepodejmowania przez organ uprawniony do wykonywania praw z akcji (bądź udziałów) należących do Skarbu Państwa odpowiednich działań, do których zobowiązany jest na podstawie nowej ustawy, uzasadnione będzie wystąpienie przez zarząd danej spółki do odpowiedniego dla niej organu uprawnionego do wykonywania praw z akcji (bądź udziałów) należących do Skarbu Państwa z wnioskiem o podjęcie działań wymaganych art. 17 nowej ustawy. ?

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA