fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Firma

Restrukturyzacja: propozycje układowe dla wierzycieli składa dłużnik

123RF
Propozycje układowe dla wierzycieli składa przede wszystkim sam dłużnik. Powinny one określać sposób restrukturyzacji jego zobowiązań, które mogą obejmować odroczenie terminu ich wykonania, rozłożenie spłaty na raty, zmniejszenie wysokości długu, konwersję na udziały lub akcje, zmianę zabezpieczeń.

Celem postępowania jest restrukturyzacja przedsiębiorstwa dłużnika i zapobieżenie jego likwidacji. Przedmiotem nowego, obowiązującego od 1 stycznia 2016 r., prawa restrukturyzacyjnego jest regulacja:

- zasad zawierania przez dłużnika (niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością) układu z wierzycielami, jak również skutków zawartego układu oraz

- zasad prowadzenia działań sanacyjnych zmierzających do przywrócenia dłużnikowi zdolności do wykonywania zobowiązań.

Celem nowej regulacji, z perspektywy zadłużonych przedsiębiorstw, jest:

- wprowadzenie efektywnych instrumentów do restrukturyzacji, m.in. czterech trybów postępowań;

- zapewnienie instytucjonalnej autonomii postępowań restrukturyzacyjnych, tj. rozdzielenie ich od postępowań upadłościowych, skrócenie czasu trwania postępowań,

- zwiększenie efektywności restrukturyzacji oraz

- realizacja polityki drugiej szansy – zapewnienie możliwości nowego startu przedsiębiorcom, którzy popadli w tarapaty finansowe.

Zgodnie z intencją ustawodawcy nowe prawo restrukturyzacyjne ma skłonić przedsiębiorców do rozwiązywania sytuacji kryzysowych przez składanie wniosków o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego będącego odrębną procedurą od stygmatyzujących postępowań upadłościowych.

Kto może skorzystać

Zdolność restrukturyzacyjną mają wszyscy przedsiębiorcy, zarówno niewypłacalni, jak i zagrożeni niewypłacalnością, którzy potencjalnie mogą skorzystać z każdego z trybów postępowań restrukturyzacyjnych. Uwzględnienie w procesach restrukturyzacyjnych również dłużników zagrożonych niewypłacalnością, a więc takich, którzy jeszcze jej nie utracili, uzasadnione jest interesem wierzycieli, dla których korzystniejsze może być zaspokojenie wierzytelności w drodze układu niż przez likwidację majątku dłużnika.

Z możliwości wszczęcia postępowań wykluczeni są natomiast przedsiębiorcy, którzy mają zdolność regulowania swoich zobowiązań, i nie istnieje żadne zagrożenie utraty ich płynności, ale chcieliby poddać się procedurom restrukturyzacyjnym w celu uzyskania określonych korzyści (np. uzyskania ochrony przed wierzycielami).

Wybór trybu

Ustawa przewiduje cztery tryby postępowań restrukturyzacyjnych:

- o zatwierdzenie układu (PoZU),

- przyspieszone układowe (PPU),

- układowe (PU) oraz

- sanacyjne (PS).

Przewidziane postępowania mają zapewnić możliwość wyboru przez dłużnika formy restrukturyzacji dostosowanej do potrzeb konkretnego przedsiębiorstwa w konkretnej sytuacji finansowej.

Wybór trybu postępowania pozostawiony został dłużnikowi, z którego inicjatywy rozpoczyna się postępowanie restrukturyzacyjne. Stojąc przed wyborem trybu postępowania restrukturyzacyjnego, dłużnik powinien wziąć pod uwagę:

- sumę wierzytelności spornych,

- możliwość porozumienia się - z wierzycielami bez pośrednictwa sądu,

- skalę niezbędnej restrukturyzacji,

- zachowanie zarządu swoim majątkiem oraz

- zabezpieczenie swojego majątku (ochrona przed wierzycielami).

W przypadku, gdy suma wierzytelności spornych nie przekracza 15 proc. ogólnej sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem, dłużnik może skorzystać z dwóch pierwszych trybów postępowania, tj. PoZU i PPU. Zarezerwowane są one właśnie dla sytuacji, gdy suma wierzytelności spornych nie jest kluczowa (tj. nie przekracza 15 proc.), dzięki czemu procedura tworzenia spisu wierzytelności może być uproszczona, wpływając na skrócenie czasu trwania tego rodzaju postępowań. Elementem różnicującym PoZU i PPU jest natomiast możliwość porozumienia się z wierzycielami na drodze pozasądowej. Jeżeli dłużnik dostrzega taką możliwość, może w ramach PoZU niemal samodzielnie prowadzić postępowanie (przy udziale nadzorcy układu), a uzyskawszy akceptację wierzycieli dla układu, przedstawić go sądowi jedynie do zatwierdzenia.

Suma wierzytelności spornych przekraczająca 15 proc. ogólnej sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem zmusza dłużnika do wykorzystania trybu PU lub PS. W przypadku, gdy dłużnik zakłada konieczność przeprowadzenia istotnych działań restrukturyzacyjnych związanych z:

- redukcją poziomu zatrudnienia,

- sprzedażą zbędnych składników majątkowych czy

- odstąpieniem od niekorzystnych umów,

powinien zostać wykorzystany tryb PS, który umożliwia zastosowanie odpowiednich do tego instrumentów prawnych.

Kwestią, którą dłużnik również powinien uwzględnić przy wyborze trybu postępowania, jest ograniczenie w zarządzie swoim majątkiem, będące istotnym skutkiem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. Ustawa przewiduje bowiem, że większe ograniczenie w zarządzie w ramach określonego postępowania rekompensowane jest większymi uprawnieniami i ochroną przed wierzycielami. Stąd w PoZU prawo dłużnika do zarządu majątkiem nie jest w ogóle ograniczone, ale też ochrona przed czynnościami egzekucyjnymi jest najmniejsza. W kolejnych trybach postępowania coraz wyższa ochrona przed wierzycielami wiąże się z ograniczeniem prawa zarządu (w PPU i PU wymagana jest zgoda nadzorcy sądowego na czynności przekraczające zwykły zarząd) lub jego pozbawieniem (w PS majątkiem dłużnika zarządza zarządca).

Otwarcie i ograniczenia wypowiadania umów

Nowe regulacje wymagają znaczącego zaangażowania dłużnika w postępowanie restrukturyzacyjne, w związku z czym procedury mogą być wszczęte zasadniczo tylko na wniosek dłużnika. W przypadku jednoczesnego zgłoszenia wniosku restrukturyzacyjnego przez dłużnika i wniosku o ogłoszenie upadłości przez wierzyciela sąd w pierwszej kolejności rozpozna wniosek restrukturyzacyjny. Priorytetem dłużnika powinno być zatem możliwie szybkie przygotowanie i złożenie wniosku restrukturyzacyjnego do sądu, zwłaszcza że do czasu zakończenia postępowania restrukturyzacyjnego lub jego prawomocnego umorzenia nie ma możliwości ogłoszenia upadłości dłużnika.

Prawo restrukturyzacyjne wskazuje, że układ obejmuje wierzytelności powstałe przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, na którego wyznaczenie dłużnik ma pośredni lub bezpośredni wpływ. Z uwagi na to ustawa jednoznacznie wskazuje dzień, który jest dniem otwarcia postępowania. W PPU, PU oraz PS jest to dzień wydania postanowienia o otwarciu postępowania. W PoZU skutki otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego powstaną z dniem układowym ustalonym przez dłużnika na zasadach określonych ustawą.

Warto zauważyć, że złożenie wniosku restrukturyzacyjnego uniemożliwia podmiotom finansującym wypowiedzenie umowy kredytu w związku z niewypłacalnością dłużnika. Nowe przepisy ograniczają prawo do wypowiedzenia przez drugą stronę umów najmu i dzierżawy lokalu przedsiębiorstwa, umów leasingu, ubezpieczeń, rachunku bankowego. Wszystko to w celu utrzymania relacji prawnych umożliwiających dłużnikowi względnie normalne funkcjonowanie w trakcie postępowań.

Propozycje i plan

Ustawa wskazuje, że propozycje układowe dla wierzycieli składa przede wszystkim sam dłużnik. Propozycje układowe powinny określać sposób restrukturyzacji jego zobowiązań obejmujące w szczególności:

- odroczenie terminu wykonania;

- rozłożenie spłaty na raty,

- zmniejszenie wysokości,

- konwersję wierzytelności na udziały lub akcje,

- zmianę, zamianę lub uchylenie prawa zabezpieczającego określoną wierzytelność.

Wymienione sposoby restrukturyzacji nie tworzą katalogu zamkniętego, a propozycje układowe mogą zawierać każdy z tych sposobów.

Warunki restrukturyzacji zobowiązań powinny być jednakowe dla wszystkich wierzycieli, a jeżeli głosowanie nad układem odbywa się w grupach wierzycieli, jednakowe dla wierzycieli zaliczonych do tej samej grupy, chyba że wierzyciel wyraźnie zgodzi się na warunki mniej korzystne.

Naturalnym uzupełnieniem propozycji układowych jest plan restrukturyzacyjny przygotowany przez doradcę restrukturyzacyjnego we współpracy z dłużnikiem, który podlega obwieszczeniu i jest dostępny dla wszystkich wierzycieli. Plan jest kluczowym dokumentem, na podstawie którego wierzyciele podejmują decyzję o akceptacji propozycji układowych, a następnie mogą weryfikować postępy w jego realizacji w trakcie wykonywania układu.

Jak zatwierdzać

Ustawa przewiduje, że uchwała o przyjęciu układu zapadnie, jeżeli wypowie się za nią większość głosujących wierzycieli mających łącznie co najmniej dwie trzecie sumy wierzytelności. Jeżeli z inicjatywy dłużnika głosowanie nad układem będzie się odbywało w grupach wierzycieli obejmujących poszczególne kategorie interesów, układ zostanie przyjęty, jeśli w każdej grupie wypowie się za nim większość głosujących wierzycieli z tej grupy mających łącznie co najmniej dwie trzecie sumy wierzytelności w ramach tej grupy. Prawo umożliwia pominięcie sprzeciwu niektórych grup wierzycieli (tzw. zakaz obstrukcji) w razie uzyskania odpowiedniej większości liczonej od wszystkich głosujących wierzycieli i zaspokojenia sprzeciwiających się wierzycieli co najmniej na takim samym poziomie, jak w hipotetycznym postępowaniu upadłościowym.

Układ częściowy

Z perspektywy dłużnika prawo restrukturyzacyjne wprowadza nową, istotną instytucję – układ częściowy. W przypadku dużych przedsiębiorstw dla skutecznej restrukturyzacji konieczne jest zawarcie układu z największymi wierzycielami, którymi najczęściej są podmioty finansujące działalność dłużnika lub główni dostawcy. W takiej sytuacji możliwe jest zawarcie przez dłużnika układu tylko z niektórymi grupami wierzycieli, przy założeniu, że pozostałych, mniejszych wierzycieli zaspokoi w pełni.

Ustawa przewiduje, że układ częściowy będzie mógł być przyjęty i zatwierdzony wyłącznie w PoZU albo w PPU. W PU oraz w PS, z uwagi na większy zakres ochrony dłużnika przed wierzycielami, również wierzycielami nieobjętymi układem z mocy prawa, zawarcie układu częściowego jest niedopuszczalne.

Propozycje układowe mogą obejmować takie same sposoby restrukturyzacji zobowiązań dłużnika jak w przypadku układu zawieranego ze wszystkimi wierzycielami, jednak propozycje układowe nie mogą przewidywać dla wierzycieli, którzy zostali objęci układem częściowym, korzyści, które zmniejszają możliwość zaspokojenia wierzytelności nieobjętych układem. Ponadto ustawa przewiduje również odmienne uregulowanie pozycji prawnej objętych układem częściowym wierzycieli, których wierzytelności są zabezpieczone zabezpieczeniami rzeczowymi (np. banki). Jeżeli skierowane do takiego wierzyciela propozycje układowe będą przewidywały zaspokojenie jego wierzytelności na takich samych zasadach, jak poza postępowaniem restrukturyzacyjnym, do objęcia wierzytelności układem nie będzie konieczna zgoda takiego wierzyciela.

Nowe finansowanie

Regulacje wprowadzają korzystne rozwiązania dotyczące nowego finansowania udzielanego dłużnikowi w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego. Z uwagi na konieczność poprawienia płynności dłużnika, zarówno w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, jak i w okresie realizacji układu, oraz wyższe ryzyko, jakim obarczone jest dodatkowe finansowanie, ustawodawca zdecydował się przyznać uprzywilejowaną pozycję pożyczkom i kredytom udzielanym w toku postępowania restrukturyzacyjnego. W przypadku nieudanej restrukturyzacji i ogłoszenia upadłości wierzytelności z tytułu kredytów i pożyczek jako należności powstałe po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego będą zaspokajane w pierwszej kategorii.

Złożenie planu restrukturyzacyjnego umożliwi potencjalnemu podmiotowi mającemu udzielić nowego finansowania (np. preferencyjnego kredytu) uzyskanie informacji o celu, na jaki ma być wykorzystane wsparcie finansowe, oraz o możliwości naprawy przedsiębiorstwa, a w efekcie o szansach odzyskania udzielonego wsparcia. Na zaciągnięcie kredytu, pożyczki i ustanowienie zabezpieczenia konieczna będzie zgoda rady wierzycieli. Dzięki temu stanie się możliwe zapewnienie płynności dłużnikowi i rozpoczęcie restrukturyzacji, zanim jeszcze wierzyciele podejmą decyzję co do przyjęcia układu.

Jaki koniec i jak długo

Prawo restrukturyzacyjne przewiduje, że postępowanie będzie mogło być zakończone wskutek:

- zakończenia lub

- umorzenia postępowania.

Postępowanie restrukturyzacyjne zostanie zakończone wraz z uprawomocnieniem się postanowienia o:

- zatwierdzeniu układu lub

- odmowie zatwierdzenia układu.

Z kolei umorzenie postępowania może nastąpić w oparciu o szereg podstaw, z których najważniejsze to:

- stwierdzenie, że postępowanie zmierzałoby do pokrzywdzenia wierzycieli,

- nieprzyjęcie układu przez wierzycieli oraz

- niewykonywanie układu przez dłużnika.

W intencji ustawodawcy, który dążył do skrócenia terminów postępowań restrukturyzacyjnych, PPU powinno trwać ok. dwóch–trzech miesięcy, natomiast PU ok. sześciu–dziesięciu miesięcy. Terminy te wydają się dość ambitne i mogą być trudne do osiągnięcia w praktyce, niemniej jednak powinny umożliwić dłużnikowi zawarcie układu z wierzycielami znacznie szybciej, niż miało to miejsce pod rządami starej ustawy.

—Łukasz Beresiński , wicedyrektor w dziale doradztwa finansowego Deloitte

—Maciej Wolny , menedżer w dziale doradztwa finansowego Deloitte

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA