PiS na opozycyjnym rozdrożu

źródło: Rzeczpospolita

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• PO chciałaby zatrzymać resort ochrony środowiska
• Dwa projekty uchwał w sprawie liczby wicemarszałków Sejmu
• Pytania o Sikorskiego
• Obiecują lotniska i pomoc samotnym matkom
• Przeciąganie liny czy współpraca
• Jarosław Kaczyński: życzę powodzenia Polsce, czyli również następcom
• Nie mam ochoty na pracę w partii
• Pierwsze awantury w nowym parlamencie
• PiS bez trzech wiceprezesów
• Romaszewski wycięty, czyli rządy miłości
• Komorowski marszałkiem, Tusk z misją tworzenia rządu
• Rozwinąć partyjne skrzydła

PiS powinno się przyznać samo przed sobą, że rządziło nieskutecznie. Nie pokazało przekonująco „układu”, nie usprawniło państwowej machiny, spaprało lustrację – pisze publicysta „Rzeczpospolitej” Rafał A. Ziemkiewicz

Przejście do opozycji to nie tylko porażka, ale i szansa – partia odrzucona przez większość wyborców zyskuje czas na dokonanie zmian, które pozwolą jej powrócić do władzy w kolejnych wyborach. Nie wydaje się jednak, aby prezes Prawa i Sprawiedliwości tak na to patrzył. Trudno zresztą w tej kwestii orzec coś pewnego – po raz pierwszy od dawna Jarosław Kaczyński wydaje się zagubiony. Najwyraźniej nie liczył się z utratą władzy, w każdym razie nie wskutek tak masowej mobilizacji niechętnego mu elektoratu, i teraz brak mu nie tylko pomysłu, jak elektorat ten odzyskać, ale nawet przekonania, czy powinien się o to starać.

Przy prawej ścianie

Fakty są oczywiste: budowanie wizerunku PiS jako partii zwykłych ludzi w opozycji do PO jako partii elit, choć jeszcze dwa tygodnie przed wyborami wydawało się sposobem na zwycięstwo, zawiodło. Stało się tak, ponieważ frekwencja w Warszawie i innych wielkich miastach była rekordowo wysoka, a na prowincji słaba. Kluczowe okazały się więc te akurat grupy, o których sympatię PiS nawet nie próbowało walczyć – po raz pierwszy od 18 lat miasto przegłosowało wieś, a młodzi – starych.

Wnioski na przyszłość można z tego wysnuć dwa. Pierwszy, czekać na odwrócenie tendencji, to znaczy na powrót do wyborczej dominacji prowincji nad stolicą i starych nad młodymi. PiS może liczyć na to, że rządy PO z jednej strony rozczarują wielkomiejską młodzież uwiedzioną wizją cudu gospodarczego i „drugiej Irlandii”, z drugiej zaś wzmogą poczucie zagrożenia w elektoracie emeryckim oraz małomiasteczkowym i następnym razem to wściekłe babcie będą chować wnuczkom dowody, a ci zamiast na wybory pójdą na piwo.

Wniosek drugi, sprzeczny z pierwszym – walczyć o odzyskanie elektoratu inteligenckiego, wielkomiejskiego i młodego. Wykorzystać czas pozostawania w opozycji na stworzenie nowego wizerunku partii, sformułowanie nowego programu i opracowanie nowej socjotechniki. Do takiego działania popycha PiS logika sceny politycznej.

O przegranej w znacznym stopniu zadecydowało wizerunkowe przesunięcie partii od centrum ku prawemu skrzydłu. Priorytetem ostatnich dwóch lat było dla Kaczyńskiego zlikwidowanie radykalnej konkurencji i przejęcie jej elektoratu – nie mogło to nie powiększyć elektoratu negatywnego i nie odepchnąć od PiS wyborców umiarkowanych. Skoro jednak „przystawki” zostały zjedzone, PiS nie ma żadnych powodów, aby dalej tkwić przy prawej ścianie. W wyborach, w których liczyć się będą tylko cztery ugrupowania obecne w Sejmie (a obowiązujące ustawodawstwo o partiach politycznych załatwia tę sprawę ponad wszelką wątpliwość), słuchacze Radia Maryja i radykalni antykomuniści i tak nie będą głosować na kogoś innego niż Kaczyński.

Może na Przystanek Woodstock?

Prezes PiS może więc – i z punktu widzenia politycznej skuteczności powinien – stopniowo wycofywać się z sytuacji sprzyjających kojarzeniu go z tymi środowiskami i z ogłoszeniem „tu jest Polska” wybrać się raczej na Przystanek Woodstock. Powinien się starać o odzyskanie wizerunku Kaczyńskiego-chadeka sprzed lat 17, tego, który deklarował się jako centrysta, żądał przyśpieszenia prywatyzacji i reform rynkowych, o ZChN mówił jako o najkrótszej drodze do dechrystianizacji Polski, a o ojcu Rydzyku jako wręcz rosyjskim agencie wpływu.

Co z kolei zapewne przemawia w oczach lidera PiS przeciwko podjęciu starań o odzyskanie sympatii młodzieży i inteligencji, to fakt, iż jakakolwiek próba budowania nowego wizerunku partii wymagałaby przyznania się do błędów i ich rozliczenia. Tymczasem jedyne błędy, do jakich premier i prezydent wydają się gotowi przyznać, to niedociągnięcia kampanii wyborczej. To nie wystarczy.

Jeśli PiS chciałoby powiększyć swój elektorat ponad to, co zdołało uzyskać w wyborach, musi przyznać samo przed sobą, że rządziło nieskutecznie i nie umiało spełnić głównych obietnic. Nie pokazało przekonująco obiecywanego „układu”, nie usprawniło machiny państwowej, nie zlikwidowało źródeł korupcji, kompletnie spaprało lustrację, a odkrycia raportu z rozwiązania WSI, ujmując to najdelikatniej, nie były na miarę zapowiedzi.