Zdrowe życie
Hartuj się kto może!
Dlaczego jesienią i zimą częściej chorujemy, czy sauna podnosi odporność i w jaki sposób najlepiej chronić się przed wirusami - rozmawiamy z dr Pawłem Grzesiowskim, kierownikiem Zakładu Profilaktyki Zakażeń i Zakażeń Szpitalnych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego.
Wzrost zachorowań na grypę i infekcje grypopodobne rozpoczyna się już w październiku, swój szczyt osiąga w styczniu i odpuszcza dopiero z początkiem kwietnia następnego roku. Dlaczego w tym czasie tak bardzo spada nam odporność?
Jesień i zima są naturalnym okresem występowania większej liczby zakażeń, szczególnie układu oddechowego. Składa się na to wiele powodów, w tym obniżenie temperatury powietrza, co sprzyja wychłodzeniu błon śluzowych i zwiększonej aktywności wirusów, wysuszenia powietrza, co wpływa na gorsze funkcjonowanie naszych błon śluzowych oraz przegrzanie powietrza w pomieszczeniach w których przebywamy długo w wyniku włączonych kaloryferów i rzadszego wietrzenia. Zakażenia wirusowe atakują w pierwszej kolejności nasze nosy i gardła, przenoszą się drogą kropelkową, podczas mówienia, kaszlu czy kichania, co powoduje że szybko zakażają wielu ludzi. Wirusy uszkadzają nasze śluzówki, robią w nich "dziury" co powoduje że są podatne za nadkażenia bakteryjne. Na dodatek niektóre wirusy kooperują z bakteriami, są dla nich swoistymi wabikami - tak jest np. z wirusami grypy które działają jak magnes na pneumokoki. Do dlatego tak wiele powikłań pogrypowych właśnie spowodowanych jest przez te bakterie.
Jakie czynniki mają wpływ na odporność i zdolność obrony przed wirusami i bakteriami u ludzi dorosłych?
Ochrona ludzkiego organizmu przed wirusami to efekt współdziałania wielu elementów. Pierwszą barierę stanowią mechaniczne zabezpieczenia takie jak skóra, błony śluzowe, na których są chemiczne substancje utrudniające przyczepianie się wirusów. To że rano odkasłujemy czy wydmuchujemy nos, oznacza, że nasze śluzówki dzięki produkowanemu śluzowi zatrzymały wiele mikrobów. W śluzie znajdują się specyficzne przeciwciała i inne substancje przeciwwirusowe, które znakomicie dają sobie radę. Niestety człowiek może te mechanizmy obronne znacznie zaburzyć poprzez wysuszanie śluzówek (przegrzewanie, suche powietrze, mało płynów przyjmowanych) lub ich toksyczne uszkodzenie np. w wyniku palenia papierosów (zarówno czynnego jak i biernego). Druga linia obrony znajduje się pod powierzchnią błon śluzowych, gdzie na wirusy czekają komórki odpornościowe zgrupowane w węzłach chłonnych, limfie oraz tkankach miękkich.
Ostatnia linia obrony to krew, jeśli wirus przełamie barierę błon śluzowych, do akcji wkraczają komórki odpornościowe zawieszone w krwi oraz przeciwciała i inne substancje chemiczne unieszkodliwiające wirusy. Zwykle ten mechanizm eliminuje większość wirusów, nie dopuszczając do inwazji w głąb organizmu. Sygnałem toczącej się walki jest gorączka, pogorszenie samopoczucia, czasem dreszcze.
Czy istnieje jakaś norma, która określa ile zachorowań rocznie nie powinno budzić niepokoju?
Według WHO u dzieci corocznie może wystąpić około dziesięć infekcji górnych dróg oddechowych i nie powinno to budzić podejrzeń o wadliwe funkcjonowanie układu odporności. Liczba infekcji jest tak samo ważna jak ich rodzaj, jeśli są to łagodne katary czy przeziębienia - nie ma powodu do obaw, natomiast jeśli są to nawrotowe zapalenia ucha środkowego, zatok, oskrzeli czy płuc. W takich przypadkach konieczna jest specjalistyczna diagnostyka w celu wykluczenia wad układu odporności, ale również np. wad anatomicznych w układzie oddechowym czy współistniejącej alergii.
Czy częste infekcje - dajmy na to raz w miesiącu, są wskazaniem do szczepienia osoby dorosłej przeciwko grypie w okresie zwiększonej zachorowalności?
Wskazania do szczepień przeciw grypie obejmują przede wszystkim osoby, które z powodu grypy lub jej powikłań mogą szczególnie ucierpieć. Pamiętać należy, że szczepionka przeciw grypie chroni tylko przeciw grypie, a nie różnym przeziębieniom czy zakażeniom wywoływanym przez inne wirusy. Corocznie powtarzana szczepionka może poprawiać sprawność naszego układu odporności trochę na zasadzie treningu sportowego, ale głównym celem szczepień przeciw grypie są wirusy grypy.
Częste infekcje powinny być powodem do przeprowadzenia dochodzenia medycznego - przyczyny nawrotowych infekcji mogą być bardzo różne, niestety najczęściej u młodych, aktywnych zawodowo osób, to jest przepracowanie, stres, depresja i brak snu i aktywności fizycznej, szczególnie na świeżym powietrzu. Te wszystkie zjawiska wpływają na pogorszenie sprawności całego organizmu, w tym również układu odporności. Nie wyrównają tego żadne tabletki, witaminy czy odżywki. Kolejnym czynnikiem sprzyjającym infekcjom jest przebywanie w zatłoczonych, dusznych pomieszczeniach, przegrzewania powietrza w wyniku centralnego ogrzewania, palenie papierosów. Nawrotom infekcji sprzyjają również przewlekłe choroby płuc (astma, POCHP), wady anatomiczne dróg oddechowych (np. skrzywienie przegrody nosa), a także defekty układu odporności.
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
