Pożyczkobiorca zapłaci PCC od umowy, a pożyczkodawca PIT od odsetek

autor: Michał Walczak

źródło: Fotorzepa

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Kiedy podatek od zmiany warunków umowy
• Pożyczki przez Internet to nie działalność
• Pożyczki w Internecie to biznes
• Kiedy odsetki zaliczyć do kosztów
• Pożyczanie pieniędzy w sieci dla fiskusa jest działalnością
• Pożyczki w sieci to działalność gospodarcza
• Pożyczanie pieniędzy w sieci to nie działalność
• Pożyczanie pieniędzy w sieci to nie działalność
• Pożyczki przez Internet to jednak działalność gospodarcza
• Czy doliczenie oprocentowania do długu jest równoznaczne z zapłatą

Pożyczki pomiędzy osobami fizycznymi stają się coraz częstszym sposobem z jednej strony finansowania się, a z drugiej lokowania wolnych środków pieniężnych. Trzeba jednak pamiętać, że wiążą się z nimi pewne obowiązki wobec fiskusa

W przeciwieństwie do pożyczki udzielonej przez bank lub lokaty kapitału na rachunku oszczędnościowym strony „prywatnej” umowy pożyczki muszą liczyć się z większymi obciążeniami podatkowymi. Mowa tu przede wszystkim o konieczności zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC).

2 procent dla fiskusa

Umowa pożyczki, co do zasady, podlega 2-proc. PCC. Podstawą opodatkowania jest kwota pożyczki, a zobowiązanym do rozliczenia i zapłaty podatku jest pożyczkobiorca. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej (zawarcia umowy). Natomiast nie ma znaczenia, czy pieniądze z pożyczki trafią ostatecznie do pożyczkobiorcy czy nie.

Może zdarzyć się zatem tak, że osoba, która usilnie poszukuje finansowania, zawiera umowę pożyczki, a pożyczkodawca nie wywiązuje się ze swojego zobowiązania, nie przekazuje kwoty pożyczki. Niestety, nie zwalnia to pożyczkobiorcy od zapłaty ewentualnego PCC.

Są pewne zwolnienia

Ustawa o PCC przewiduje wiele wyłączeń i zwolnień  z opodatkowania umów pożyczek. I tak z PCC wyłączona jest m.in. umowa pożyczki, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu jej dokonania jest opodatkowana podatkiem od towarów i usług albo zwolniona z tego podatku.

Tym samym jeżeli pożyczkodawca prowadzi działalność w zakresie udzielania pożyczek (działalność taka jest zwolniona z VAT, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT), wówczas na pożyczkobiorcy nie ciąży obowiązek zapłaty PCC.

Działalność gospodarcza…

Jeśli chodzi o skutki w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), w pierwszej kolejności należy ustalić, czy udzielanie pożyczek ma charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5a pkt 6 oraz art. 5b ust. 1 ustawy o PIT.

Zgodnie z tym pierwszym przepisem przez działalność gospodarczą albo pozarolniczą działalność gospodarczą rozumie się działalność zarobkową, m.in. usługową, prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 – 9 ustawy.

Z pewnością – o czym mówi art. 5b ust. 1 ustawy o PIT – nie mamy do czynienia z pozarolniczą działalnością gospodarczą, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

1) odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający,

2) czynności są wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez zlecającego,

3) wykonujący nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Jeżeli zatem pożyczkodawca, na podstawie tych regulacji, dojdzie do przekonania, że przychody z udzielania pożyczek powinien zaliczyć do źródła „pozarolnicza działalność gospodarcza” (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT), dochody z takiej działalności będą opodatkowane według skali bądź 19-proc. podatkiem liniowym (gdy wybierze tę formę rozliczenia).

…a może kapitały pieniężne

Gdy udzielanie pożyczek nie będzie pozarolniczą działalnością  gospodarczą, właściwym źródłem dla tej aktywności będą  kapitały pieniężne, w ramach których wyróżnia się m.in. odsetki od pożyczek (art. 10 ust. 1 pkt 7 oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT). Przychody z tego źródła opodatkowane są zryczałtowanym 19-proc. PIT.

Nie ma tu możliwości potrącenia jakichkolwiek kosztów uzyskania przychodów, a ponadto wpływów z tego tytułu nie dolicza się do dochodów opodatkowanych według skali podatkowej (art. 30a ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy o PIT).