Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Teatr

Sienkiewicz najlepszym polskim scenarzystš

W spektaklu Krzysztofa Materny zagrajš m.in. Magdalena Boczarska, Olga BołšdŸ, Tomasz Karolak, Cezary Kosiński i Maciej Wierzbicki
Fotorzepa, Kuba Kamiński Kub Kuba Kamiński
Krzysztof Materna pokaże w Teatrze IMKA „Greatest Hits" noblisty. Po jego prozę sięgali Jerzy Hoffman i Jan Klata
– Jako Henryk Sienkiewicz zstępuję w spektaklu na ziemię w trudnym dla kraju momencie – powiedział "Rz" Krzysztof Materna. – Œmierć Hanki Mostowiak w serialu "M jak Miłoœć" oglšdało 7 milionów Polaków, czyli widownia porównywalna z liczbš aktywnych wyborców. Tymczasem, gdy Hanka żyła – jej losy chciało œledzić tylko 3 mln! Chcę pokrzepić polskie serca. Namówić Polaków i polskich twórców do pozytywnego myœlenia oraz afirmacji życia. Przynieœć zgodę, natchnienie, nadzieję. Reżyser zapewnia, że dla bohaterów jego spektaklu, ważny będzie wybór między dobrem a złem. – I deklaruję, że nie zawężamy dylematów do kwestii "Lato czy Kręcina?" – mówi Krzysztof Materna. – Zaprezentujemy ponadto interesujšcš odpowiedŸ Sienkiewicza na pytanie, czy pisałby dziœ do "Gazety Polskiej", bo przecież współpracował z tym tytułem 100 lat temu pod pseudonimem Litwos. Ale poza ironicznym przesłaniem, liczy się dla mnie zabawa, zresztš, czy umiałbym zrobić coœ poważnego?
Autor "Greatest Hits" nie ukrywa, że poza lekturš eseju "Ciała Sienkiewicza" Ryszarda Koziołka, który odbršzawia pisarza, ale nie odejmuje mu talentu ani wyobraŸni, inspirowała go miłoœć do Mela Brooksa i jego sposobu żartowania. Konkretnie zaœ film "Historia œwiata", gdzie zostały zderzone postaci z różnych historycznych planów. – Zastanowiłem się, który z polskich twórców stworzył najwięcej, najbardziej znanych i popularnych bohaterów? Sienkiewicz! – mówi reżyser. – Utrwaliły się w naszej pamięci poprzez lektury i kinowe adaptacje. Ten pisarz okazał się najwdzięczniejszym polskim scenarzystš: miał największš widownię.

Krzyżacy i RFN

Na pierwszym miejscu plasujš się "Krzyżacy" Aleksandra Forda z 32 milionami widzów. Obraz nie przez przypadek miał premierę 1 wrzeœnia 1960 r., czyli w rocznicę napaœci III Rzeszy na Polskę. Finał filmu Forda współgrał z propagandš PRL, która pokazywała prezydenta RFN Konrada Adenauera w krzyżackim płaszczu. Jeszcze przed wybuchem II wojny œwiatowej, w okresie napiętych stosunków polsko-niemieckich, w warszawskim Teatrze Kameralnym rozpoczęto próby adaptacji ksišżki o Jurandzie i zwycięstwie pod Grunwaldem. O filmie Forda Bolesław Michałek pisał w "Nowej Kulturze", że dawno już nie czytało się tylu jednomyœlnych ocen utrzymanych w tak niezwykle podniosłym tonie. Krytyczny był Andrzej Wajda. W imieniu twórców szkoły polskiej stwierdził: "Niestety, cała nasza praca została przekreœlona takimi filmami jak "Krzyżacy". Drugim Sienkiewiczowskim hitem z wynikiem 31 mln widzów było familijne "W pustyni i puszczy" z 1973 r. Władysława Œlesickiego, ale sławš przebił je "Potop" Jerzego Hoffmana. Zygmunt Kałużyński ironizował w "Polityce", że w 1974 r. mówiło się o dwóch triumfach – drużyny piłkarskiej we Frankfurcie i filmie z Danielem Olbrychskim. "Pan Wołodyjowski" (11 mln widzów), wszedł na ekrany w marcu 1969 r. "Istnieje zapotrzebowanie na bohatera pozytywnego" – tłumaczył swoje intencje Jerzy Hoffman. Gdy już w wolnej Polsce realizował "Ogniem i mieczem" (1999), postanowił spointować powikłanš polsko-ukraińskš historię refleksjš o tym, że brak zgody wykorzystała Rosja, niszczšc nasze niepodległoœciowe aspiracje. Film miał 7 milionów widzów. 4,3 mln osób poszło na "Quo vadis" Jerzego Kawalerowicza z 2001 r.

Narodowy mit

Najgłoœniejszš teatralnš adaptacjš Sienkiewicza jest "Trylogia" Jana Klaty ze Starego Teatru. Od 2009 r. obejrzało jš  23 tys. widzów. Reżyser zmierzył się ze szlacheckim mitem stworzonym przez Jerzego Hoffmana w kontrze do PRL, podjšł krytykę Gombrowicza, który nazwał powieœci noblisty "pierwszorzędnie drugorzędnš literaturš". Nawišzał do lewicowych interpretacji, kreujšcych Sienkiewicza na symbol "endecji i ciemnogrodu". – Musimy mówić o Sienkiewiczowskim micie, bo Polska nie była wyłšcznie szlachecka, homogeniczna narodowoœciowo i religijnie, co zresztš wykorzystali komuniœci pod koniec lat 60., zgadzajšc się na ekranizację "Pana Wołodyjowskiego" i "Potopu", a nie dajšc zgody na "Ogniem i mieczem", gdzie pojawiał się problem Ukrainy, wówczas w ZSSR – mówił Jan Klata "Rz" przed premierš w 2009 r. – Prawda o Rzeczypospolitej jest taka, że była wielonarodowoœciowa, wieloreligijna i na tym opierała się jej wyjštkowoœć w Europie, siła, bogactwo. Tymczasem Sienkiewicz przykrawa jš do standardów końca XIX w., kiedy tworzyło się nowe pojęcie narodów, jednorodnych, zamkniętych. Pisze o pobożnej szlachcie, legionach Maryi. W pištek przekonamy się, co powie Sienkiewicz w spektaklu Materny, nazywanym umownie "teatralnym spotkaniem z ciekawym człowiekiem". Wariację wielu form współtworzš piosenki Macieja Stuhra do muzyki Janusza Stokłosy, utwory Wojciecha Kilara i sceny taneczne. Wszak Sienkiewicz to nasza największa gwiazda.
ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL