Zbywane udziały należy właściwie wycenić

źródło: www.sxc.hu

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Cenę udziału określi sąd rejestrowy
• Cena wykupu udziałów nie musi odpowiadać realnej wartości
• Jak ustalić dochód ze sprzedaży akcji przekształconej spółki
• Dziedziczenie udziałów w firmie

Zaniżenie wartości sprzedawanych udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością może spowodować konieczność zapłaty przez ich nabywcę dodatkowego podatku wraz z odsetkami za zwłokę

Udziały w spółce z o.o. są odzwierciedleniem przyznanych wspólnikowi uprawnień do decydowania o najważniejszych sprawach spółki oraz wartości zainwestowanego przez niego majątku. Zdarza się jednak, że wspólnik w pewnym momencie decyduje się na zakończenie swojej aktywności w spółce.

Najprostszą metodą wycofania się ze spółki jest zbycie swoich udziałów np. w formie umowy sprzedaży lub darowizny. Na gruncie prawa cywilnego strony takiej umowy mogą swobodnie kształtować cenę za zbywane prawa. Powinny jednak mieć na względzie przepisy podatkowe, ponieważ ich zignorowanie, a w konsekwencji błędna wycena udziałów może być kosztowna dla nabywcy.

Przypomnijmy, że udziały w spółce z o.o. mogą być obejmowane w zamian za wkład pieniężny bądź niepieniężny (tzw. aport).

Wspólnik otrzymuje udziały w kapitale zakładowym spółki, których wartość nominalna powinna być co do zasady ekwiwalentem wniesionej kwoty pieniężnej bądź wartości majątku przekazanego w formie aportu.

Po zarejestrowaniu spółki następują zdarzenia gospodarcze, które mogą wpływać w sposób dodatni na jej majątek (np. zatrzymanie wypracowanego zysku, nabycie rzeczy lub praw, które zwiększyły swoją wartość) lub też go pomniejszać (straty na działalności, rozpoczęcie inwestycji, która ma termin zwrotu w przyszłości).

W praktyce często zdarza się, że strony umowy zbycia udziałów nie uwzględniają wskazanych czynników i przenoszą udziały  po wartości nominalnej lub innej, niezwiązanej bezpośrednio z bieżącą sytuacją finansową spółki. Czy wartość udziałów określona w ten sposób zostanie również zaakceptowana przez organy skarbowe?

Na podstawie przeciętnych cen

Sięgnijmy do przepisów dwóch ustaw: o podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) oraz  o podatku od spadków i darowizn, które regulują kwestię opodatkowania czynności zbycia rzeczy i praw.

Pierwszy z wymienionych aktów prawnych wprowadza opodatkowanie wyraźnie wskazanych, odpłatnych czynności prawnych (w tym m.in. umowy sprzedaży), natomiast drugi  normuje obowiązki podatkowe związane z nieodpłatnym nabyciem własności rzeczy i praw. Obie regulacje podobnie  nakazują ustalać podstawę opodatkowania.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC przy umowie sprzedaży podstawę opodatkowania stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego. Natomiast art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn wskazuje, że podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Na gruncie przytoczonych ustaw analogiczny jest również sposób określenia wartości rynkowej rzeczy i praw majątkowych. Ustala się ją mianowicie na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Należy przy tym pamiętać, że na potrzeby PCC wartości rynkowej rzeczy i praw majątkowych nie pomniejsza się o wysokość długów i ciężarów. Ustawodawca nakazał jednocześnie, by co do zasady przyjmować, że wartość rynkowa rzeczy i praw majątkowych jest zgodna z ceną (lub wartością) zadeklarowaną przez strony w zawartej między nimi umowie.

Zapłaci nabywca

Konsekwencje wadliwego określenia wartości zbywanych udziałów mogą ponieść podatnicy wskazanych danin. W przypadku PCC będzie to kupujący udziały, a w odniesieniu do podatku od spadków i darowizn – obdarowany. Organy podatkowe mogą szczególną uwagę zwrócić na umowy, których przedmiot oscyluje w granicach kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Spora część urzędów skarbowych została wyposażona w oprogramowanie, które analizuje dane wprowadzone na podstawie przesyłanych deklaracji podatkowych i wskazuje urzędnikom transakcje mogące być potencjalnie źródłem nieprawidłowości.