Kiedy przedsiębiorcy mogą się umawiać

źródło: Rzeczpospolita

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• UOKiK coraz częściej wykrywa zakazane porozumienia
• Przedsiębiorcom grożą milionowe kary
• Przyznając się do ograniczania konkurencji możesz uniknąć kary
• Reguł konkurencji trzeba przestrzegać

Zawieranie porozumień ograniczających konkurencję jest generalnie zakazane. Jednak od tej zasady są wyjątki

Ustalanie obowiązujących w sprzedaży detalicznej lub hurtowej cen, warunków zakupu lub sprzedaży towarów, ograniczanie lub kontrolowanie produkcji. To przykłady porozumień, które są czasem zawierane przez niezależne firmy, np. przez producenta i dystrybutorów jego produktów. A wszystko po to, aby zapewnić sobie lepszą pozycję na rynku, osiągać większe zyski, nie konkurować na marże.

Takie działanie może przynosić szkody zarówno konsumentom, jak i firmom konkurencyjnym, które w porozumieniu nie uczestniczą. Jeżeli celem lub skutkiem takiego porozumienia jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym, jest one zakazane. Stanowią o tym przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (DzU z 2007 r. nr 50, poz. 331 ze zm.).

Ich celem jest zapewnienie, aby na rynku panowały równe i uczciwe warunki konkurencji. Artykuł 6, który traktuje o zakazie zawierania tego typu umów, wymienia więcej przykładów takich działań. Nie tylko te wymienione na początku. Warto więc je poznać.

Brzmienie przepisu

Zgodnie z wymienionym artykułem zakazane są porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym, polegające w szczególności na:

- ustalaniu, bezpośrednio lub pośrednio, cen i innych warunków zakupu lub sprzedaży towarów,

- ograniczaniu lub kontrolowaniu produkcji lub zbytu oraz postępu technicznego lub inwestycji,

- podziale rynków zbytu lub zakupu,

- stosowaniu w podobnych umowach z osobami trzecimi uciążliwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzających tym samym osobom zróżnicowane warunki konkurencji,

- uzależnianiu zawarcia umowy od przyjęcia lub spełnienia przez drugą stronę innego świadczenia, niemającego rzeczowego ani zwyczajowego związku z przedmiotem umowy,

- ograniczaniu dostępu do rynku lub eliminowaniu z niego przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem,

- uzgadnianiu przez przedsiębiorców przystępujących do przetargu lub przez tych przedsiębiorców i firmę będącą organizatorem przetargu warunków składanych ofert, w szczególności w zakresie prac lub ceny.

Na samym początku warto zwrócić uwagę, że wyliczenie zawarte w tym artykule nie jest wyczerpujące. Są to tylko przykłady, na co wskazuje zwrot „polegające w szczególności na”. Tym samym inne przykłady umów, nawet jeżeli nie da się ich w prosty sposób przypisać do wyżej wymienionych, a których celem lub skutkiem jest lub może być zakłócenie wolnej i uczciwej konkurencji, są niedozwolone. Dlatego też porozumienia takie z mocy prawa są w całości lub w części nieważne.

Czy jednak zawsze? Oczywiście nie. Istnieją bowiem wyjątki, które łagodzą te rygory.

Udział w rynku

Tym, co bierze się m.in. pod uwagę przy określaniu, czy dane porozumienie zagraża uczciwej konkurencji, jest udział w rynku firm biorących w nim udział. Upraszczając, można powiedzieć, że porozumienie zawierane pomiędzy małymi firmami, których oddziaływanie na rynek właściwy nie jest znaczne, z definicji nie może zaburzyć konkurencji. Ich działania mają zbyt małe oddziaływanie na konkurentów.

Zgodnie z art. 7 cytowanej ustawy zakazu, o którym mowa w art. 6, czyli zabraniającego zawierania takich porozumień, nie stosuje się do umów zawieranych pomiędzy:

- konkurentami, których łączny udział w rynku w roku kalendarzowym poprzedzającym zawarcie porozumienia nie przekracza 5 proc.,

- przedsiębiorcami, którzy nie są konkurentami, jeżeli udział w rynku posiadany przez któregokolwiek z nich w roku kalendarzowym poprzedzającym zawarcie umowy nie przekracza 10 proc.

To wyjątki od reguły. Żeby było ciekawiej, od nich też są wyjątki.

Wyjątek od wyjątku

Nie zawsze marginalny udział w rynku będzie oznaczał, że firmy mogą dowolnie się umawiać. Pewną liberalizację, którą wprowadza art. 7 w ust. 1, ogranicza bowiem jego kolejny ust. 2. Zgodnie z nim opisanych odstępstw od generalnego zakazu zawierania porozumień ograniczających konkurencję nie stosuje się do przypadków określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1 – 3 i 7. Są to te, które traktują o: