Dla niektórych wspólników uchwała rodzi komplikacje

Rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie zasad rozliczenia akcjonariuszy spółki komandytowo-akcyjnej nie dla wszystkich jest korzystne. Są tacy, co mogą stracić

Przez długi czas kwestia opodatkowania dochodu spółki komandytowo-akcyjnej była powodem sporów pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi. Uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 16 stycznia 2012 r. (II FPS 1/11) zasadniczo rozstrzyga ją na korzyść podatników. Jednak nie dla wszystkich jej konsekwencje będą pozytywne.

Spór o źródło przychodów

Spółka komandytowo-akcyjna (dalej SKA) jest szczególnym rodzajem spółki osobowej, do której funkcjonowania stosuje się niektóre przepisy kodeksu spółek handlowych dotyczące spółek kapitałowych. Choć nie posiada własnej osobowości prawnej, emituje akcje, tak jak spółka akcyjna. Co najmniej jeden z jej wspólników (komplementariusz) odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia, podczas gdy akcjonariusze nie podlegają tej odpowiedzialności.

Zgodnie ze stanowiskiem sądu, dochód u akcjonariusza powstaje dopiero z chwilą wypłaty dywidendy

Źródłem sporów był sposób opodatkowania akcjonariuszy SKA. Jak każda spółka osobowa, SKA nie jest podatnikiem podatku dochodowego – podatnikami z tytułu osiągniętych przez nią dochodów są jej wspólnicy.

W przypadku typowej spółki osobowej (na przykład spółki jawnej lub komandytowej) wspólnicy łączą dochód osiągnięty przez spółkę proporcjonalnie do posiadanego prawa do udziału w zysku ze swoim własnym dochodem z działalności gospodarczej. Osiągnięcie przez spółkę osobową zysku oznacza więc dla wspólników konieczność wpłacenia zaliczek na podatek dochodowy.

Akcjonariusz SKA mógłby mieć jednak trudności w spełnieniu tego obowiązku.

Samo posiadanie akcji SKA nie uprawnia go do wglądu w księgi spółki, a spółka nie ma obowiązku informować go o osiągniętych zyskach.

Trudności z ustaleniem dochodu

Akcjonariusz nie posiada więc formalnych instrumentów umożliwiających mu określenie, od jakiego dochodu powinien wpłacić zaliczki na podatek. Ponadto, w odróżnieniu od wspólników innych spółek osobowych, akcjonariusz SKA nie może domagać się wypłaty zysku spółki w trakcie trwania roku obrachunkowego – decyzję o ewentualnym podziale zysku podejmuje dopiero walne zgromadzenie w przypadku, gdy dochód wykazany został w sprawozdaniu finansowym spółki (wcześniej możliwe jest wypłacenie tylko zaliczki na dywidendę). Uchwała o wypłacie dywidendy wymaga ponadto zgody wszystkich komplementariuszy.

Przyjmując więc, że dochód SKA powinien być na bieżąco rozliczany przez akcjonariuszy tej spółki, może dojść do sytuacji, w której akcjonariusz powinien wpłacać zaliczki na podatek od dochodu SKA, którego wysokości nie może określić, oraz co do którego nie ma pewności, że zostanie mu faktycznie kiedykolwiek wypłacony.

Co orzekł sąd

W związku z tym w ostatnich kilku latach została wypracowana koncepcja, kwestionowana konsekwentnie przez organy podatkowe, że akcjonariusz SKA nie prowadzi działalności gospodarczej i osiąga przychód podatkowy dopiero w chwili wypłaty dywidendy z SKA.

Sądy administracyjne, w tym NSA, przez kilka lat zajmowały niejednolite stanowisko, w związku z czym zagadnienie przedstawiono do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA. Ten przyznał rację podatnikom upatrującym powstania dochodu u akcjonariusza SKA dopiero w chwili wypłaty przez spółkę dywidendy.

NSA wskazał, że dopiero wypłacony dochód akcjonariusz jest zobowiązany połączyć ze swoim dochodem, oraz uiścić od niego zaliczkę na podatek dochodowy za miesiąc, w którym otrzymał wypłatę.

Kto zyska...

Dla wielu obecnych i potencjalnych akcjonariuszy SKA uchwała NSA jest bardzo korzystna. Przyjęcie wyrażonej w niej tezy oznacza, że do chwili wypłacenia dochodu SKA nie będą oni w ogóle zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego. Tymczasem dochód SKA wcale nie musi być wypłacany natychmiast po zakończeniu roku obrotowego.