Mniejszy splendor, więcej uprawnień

źródło: Rzeczpospolita

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Kierownik niekiedy bywa zwykłym pracownikiem
• Zarządzający filią nie dostanie za nadgodziny
• Menedżer nie zawsze pracuje po godzinach za darmo
• Czy niepełnosprawny kierownik ma płatne nadgodziny

Dyrektor naczelny spółki, który nie ma podwładnych, nie jest pracownikiem zarządzającym w imieniu pracodawcy zakładem. Choć może tytularną pozycję ma słabszą, zyskuje na przywilejach w zatrudnieniu

Z posiadaniem statusu pracownika zarządzającego w imieniu pracodawcy zakładem pracy przepisy wiążą daleko idące skutki. Najważniejsze z nich wskazujemy w ramce.

Kogo to dotyczy

Daleko idąca liberalizacja przepisów o czasie pracy i możliwość nieskrępowanego np. konsultacją ze związkami zawodowymi kształtowania wynagrodzeń tzw. pracowników zarządzających to najbardziej charakterystyczne cechy prawnego statusu tej grupy zatrudnionych. Grupy, którą prawo pracy dość precyzyjnie definiuje w art. 128 § 2 pkt 2 kodeksu pracy.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego jednoznacznie wskazuje, że jakakolwiek wykładnia rozszerzająca pojęcia „pracownik zarządzający” jest nie do zaakceptowania.

Menedżer do kierowania

W spółkach kapitałowych, a to jest podstawowa forma organizacyjnoprawna krajowych przedsiębiorstw, pracownikami zarządzającymi zakładem są wyłącznie członkowie zarządu (jeśli są zatrudnieni na umowę o pracę) oraz główny księgowy (i to nawet gdy nie jest członkiem zarządu).

Stąd listy zarządzających w imieniu pracodawcy spółka nie może ze skutkiem prawnym rozszerzyć na innych pracowników.

To o tyle istotne, że w wielu spółkach, szczególnie większych, faktyczne operacyjne zarządzanie przedsiębiorstwem powierza się osobom spoza tego organu, np. dyrektorom zarządzającym. Na takich menedżerów zarządy cedują wykonywanie wielu czynności kierowniczych, w tym kierowanie personelem spółki, przyjmowanie i zwalnianie pracowników, podejmowanie bieżących decyzji gospodarczych.

Wyposażają ich przy tym w szerokie uprawnienia do reprezentacji spółki, udzielając pełnomocnictwa a  czasami nawet prokury. Szerokie uprawnienia zarządcze i reprezentacyjne dla pozostałych pracowników wykonujących polecenia takich osób postrzegane są jak równe kompetencjom zarządu.

Nie mają jednak żadnego wpływu na status pracowniczy menedżerów niebędących członkami zarządu. Nie są i nie mogą stać się „pracownikami zarządzającymi w imieniu pracodawcy zakładem pracy” i to nawet gdy zakres przyznanych im uprawnień przez zarząd jest bardzo szeroki.

W konsekwencji nie stosuje się do nich przepisów o takich pracownikach. W praktyce menedżerowie ci:

- zachowują prawo do rekompensat za pracę w godzinach nadliczbowych w niedziele i święta (art. 151⁴ § 2 k.p.),

- są objęci 48-godzinnym limitem przeciętnego tygodniowego czasu pracy (łącznie z godzinami nadliczbowymi) w okresie rozliczeniowym (art. 131 § 1 k.p.),

- mają prawo do 11-godzinnego nieprzerwanego odpoczynku dobowego (art. 132 § 1 k.p.),

- mają mieć prowadzoną ewidencję godzin pracy (art.149 § 1 k.p.).

Ponadto zasady ich wynagradzania powinny być określane na warunkach obowiązujących wszystkich pracowników, czyli w zakładowych uzp lub regulaminach wynagradzania (chyba że spółka zatrudnia mniej niż 20 pracowników).

Rzadkie wyjątki

Nie można jednak wykluczyć sytuacji, gdy w spółce oprócz głównego księgowego inni niebędący członkami zarządu menedżerowie są zaliczeni do zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem. Będzie tak u tych menedżerów, którzy kierują jednostkami wewnętrznymi spółki (np. oddziałami). A te mają status pracodawcy w rozumieniu art. 3 k.p. W praktyce zdarza się to jednak rzadko. Tym bardziej że przyznanie statusu pracodawcy wewnętrznym jednostkom organizacyjnym spółki może się wiązać z wieloma utrudnieniami w sprawnym zarządzaniu.

Szef bez podwładnych

I na koniec pewien paradoks występujący w spółkach o znikomym personelu.

Nie są wyjątkowe sytuacje, gdy spółka zatrudnia tylko jednego pracownika. Aby nadać mu odpowiednią rangę w stosunkach zewnętrznych, zarząd zatrudnia go np. na prestiżowo brzmiącym stanowisku dyrektora, a jeszcze lepiej dyrektora generalnego, zarządzającego czy naczelnego. Spółka ma prawo używać takiego nazewnictwa posad, jakie uzna za stosowne, bo powszechne przepisy nie narzucają tu ograniczeń.