Spadki i darowizny
Scheda opodatkowana wedle starych i nowych zasad
Jeśli mieszkanie zostało nabyte w trakcie małżeństwa, to po śmierci małżonka drugi może podarować tylko swój udział, bo część przypadającą na zmarłego dzieli się między spadkobierców
Ojciec czytelnika zmarł w 1995 r. Zostawił dwóch synów. Matka nigdy nie przeprowadziła postępowania spadkowego. Czytelnik z rodziną mieszka na stałe za granicą, jego brat w Polsce. Brat namawia matkę, żeby podarowała synom mieszkanie, zamiast zapisywać je w testamencie. Czytelnik pyta o potencjalne negatywne konsekwencje rozwiązania proponowanego przez brata.
Trudno mówić o negatywnych konsekwencjach któregokolwiek z tych rozwiązań, choć wiążące się z nimi obciążenia i formalności będą odmienne. W obu jednak wypadkach nie uniknie się załatwiania formalności spadkowych i podatku od spadków i darowizn.
Niebawem u notariusza
Jeśli jednak mieszkanie zostało kupione w trakcie małżeństwa rodziców, to po śmierci ojca jego udział w nim, wynoszący 1/2, odziedziczyli wdowa i dwaj synowie w częściach równych (po 1/3). Druga połowa wartości mieszkania pozostała przy wdowie. Jeśli bowiem między małżonkami istnieje wspólność majątkowa małżeńska – a ta powstaje automatycznie z dniem ślubu – ich udziały w majątku, którego dorobili się wspólnie w takcie małżeństwa, są równe.
Oznacza to, że synowie mają w mieszkaniu udziały wynoszące po 1/6, a udział ich matki wynosi 4/6 i tyle może podarować synom. Przedtem jednak musi być przeprowadzone postępowanie spadkowe po ojcu czytelnika. Trzeba złożyć w sądzie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po nim, a niebawem będzie można wybrać inną drogę: zwrócić się do notariusza o sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia. Przepisy wyznaczające tę drogę już są, ale nie powstał jeszcze rejestr, w którym takie akty muszą być dla swej ważności rejestrowane. Będzie gotowy w tym kwartale.
Do załatwienia sprawy spadkowej u notariusza muszą się stawić wszyscy spadkobiercy. Nie jest to bezwzględnie konieczne, gdy zdecydują się na drogę sądową. Wniosek w sądzie może złożyć każdy z nich. Sąd wyda postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym stwierdzi, że wdowa i dwaj synowie nabyli udziały w nim, każde w 1/3.
Rozliczenie z fiskusem
W ciągu miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia sądu spadkobiercy muszą złożyć zeznanie podatkowe w urzędzie skarbowym. Może być wspólne, podpisane przez wszystkich spadkobierców. Chodzi o rozliczenie się z podatku od spadków i darowizn przypadającego od wartości udziałów w spadku. Ponieważ ojciec zmarł w 1995 r., do spadku po nim odnoszą się stare przepisy ustawy z 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.
Podatek spadkowy
W świetle tych przepisów synowie, jeśli nie mieszkają w tym lokum, muszą od wartości przypadających na nich udziałów zapłacić podatek spadkowy. Wdowa, jeśli będzie mieszkać nadal w tym mieszkaniu przez pięć lat (licząc od dnia złożenia zeznania podatkowego), nie zapłaci podatku od wartości przypadającego na nią udziału w nim. Skorzysta z tzw. ulgi mieszkaniowej. Nie pozbawi jej tej ulgi darowanie swego udziału w mieszkaniu synom.
Darowizna musi być poprzedzona załatwieniem spraw spadkowych w urzędzie skarbowym. Bez zaświadczenia czy zezwolenia na sprzedaż z urzędu skarbowego żaden notariusz nie sporządzi aktu notarialnego darowizny czy sprzedaży tego lokum ani udziałów w nim. Jeśli jednak matka i jej synowie zrezygnują z darowizny udziałów w mieszkaniu za jej życia, odziedziczą je po jej śmierci i staną się jego współwłaścicielami, każdy w 1/2, a więc rezultat będzie taki sam jak przy darowiźnie po połowie. Jeśli są jedynymi spadkobiercami ustawowymi matki, tj. nie ma ona innych dzieci ani wnuków po dziecku, które jej nie przeżyło, nie ma potrzeby sporządzania testamentu. Po jej śmierci synowie automatycznie nabędą spadek po niej w częściach równych.
Jednakże dla uregulowania spraw spadkowych po śmierci matki synowie także będą musieli uzyskać w sądzie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo notarialne poświadczenie dziedziczenia po obojgu rodzicach. W jednym wniosku składanym w sądzie można wystąpić o stwierdzenie jednocześnie nabycia spadku po ojcu i po matce. Także w tym wypadku konieczne będzie załatwienie kwestii podatku spadkowego w urzędzie skarbowym. Gdy chodzi o nabycie spadku po ojcu, synowie będą musieli zapłacić podatek od spadków i darowizn od wartości przypadających na nich udziałów w tym spadku. Spadkobiercy nie płacą w takich sytuacjach podatku, który przypadałby na zmarłego współspadkobiercę.
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
