Uważaj, co przedstawiciel firmy zaproponuje poza jej lokalem

autor: Bartek Sadowski

źródło: Fotorzepa

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Niedozwolone klauzule wciąż tkwią w kontraktach i regulaminach
• Coraz więcej klauzul w rejestrze niedozwolonych
• Wzorzec umowy nie ograniczy prawa do sądu
• Areszt lub grzywna za naruszenie praw konsumenta

Narzucony wzorzec umowy nie może zawierać klauzuli wyłączającej odpowiedzialność przedsiębiorcy za działania reprezentanta, który dokonuje w jego imieniu ustaleń z konsumentem

Sposobem na zwiększenie sprzedaży może być jej organizowanie w różnych miejscach. Chodzi np. o sprzedaż w trakcie pokazów, wystaw, degustacji lub innych imprez. W grę mogą także wchodzić wizyty w domu klienta.

Najczęściej  przedsiębiorca nie prowadzi wtedy sprzedaży bezpośrednio, lecz działa poprzez swoich przedstawicieli. To oni prezentują ofertę firmy i zachęcają do zawarcia transakcji. Czasem jednak dochodzi do sytuacji, że jednocześnie konsument ma podpisać umowę przygotowaną przez przedsiębiorcę. Czy może ona ograniczać ważność postanowień uzgodnionych między nim a przedstawicielem firmy?

Aby wyjaśnić tę kwestię, należy sięgnąć do odpowiednich przepisów kodeksu cywilnego, ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz rejestru zakazanych postanowień umownych. Będą one traktowały o działaniu poprzez przedstawiciela, w tym wykonywaniu zobowiązań przez zlecenie osobom trzecim podjęcia stosownych działań, a także o stosowanych wzorcach umów dla konsumentów i konsekwencjach naruszenia tzw. zbiorowego interesu konsumentów.

Szablon umowy kontraktu

Na początku warto przypomnieć, że umowy podpisane według narzuconego wzorca wiążą konsumenta, jeżeli zostały mu przedstawione (doręczone) przy zawarciu umowy. W myśl art. 385 § 2 kodeksu cywilnego wzorzec (regulamin, ogólne warunki umowy) musi być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały. Jest to bardzo ważne dla przedsiębiorcy, ponieważ pojęcia niejednoznaczne interpretuje się na korzyść konsumenta.

Co więcej, postanowienia umowy nieuzgodnione indywidualnie w ogóle nie wiążą klienta, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.

Rygor ten nie dotyczy jedynie tych postanowień kontraktu, które określają główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, o ile jednak zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Art. 385³ wymienia przykładowe zapisy umów, które w razie wątpliwości będą uznawane za niedozwolone w umowach konsumenckich.

W jego pkt 2 wskazana jest klauzula, która wyłącza lub istotnie ogranicza odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. W jaki sposób może przekładać się to na zapis w umowie?

Moc agenta

Przyjmijmy dla przykładu, że w kontrakcie znajduje się paragraf o następującej treści: „wszelkie zmiany umowy wymagają dla swej ważności formy pisemnej pod rygorem nieważności. Inne ustalenia poczynione między kupującym a reprezentantem (firmy) w formie ustnej są nieważne i nie rodzą żadnych skutków prawnych”.

Czy tego typu zapis będzie prawidłowy, a tym samym skuteczny w odniesieniu do wzorców umów? Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy prześledzić rejestr klauzul niedozwolonych prowadzony przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Pod pozycją 261 znajduje się tam wpis uznany za niedozwolony na mocy orzeczenia Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 4 sierpnia 2004 (XVII Amc 40/03). Jego treść jest następująca:

„Organizator nie ponosi odpowiedzialności z tytułu informacji udzielonych przez agentów, a odbiegających od określonych niniejszymi warunkami postanowień. Ponadto organizator nie ponosi odpowiedzialności za udzielone przez agentów informacje sprzeczne z treścią katalogów i biuletynów informacyjnych, zawierających aktualną ofertę organizatora”.

Z kolei pod pozycją 308 znajduje się wpis o brzmieniu: „(firma X) wyłącza swoją odpowiedzialność z tytułu informacji udzielonych przez akwizytorów i pośredników dotyczących warunków a odbiegających od niniejszych postanowień”. Klauzula ta została umieszczona w rejestrze na mocy wyroku SOKiK z 24 listopada 2004 (XVII Amc 119/03).

Decydując o umieszczeniu tych zapisów w rejestrze, sąd uznał za niedozwolone te postanowienia, które w sposób niezgodny z prawem wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność przedsiębiorcy w związku z działaniami (zaniechaniami) jego agentów lub innych osób, którym powierzył wykonanie usługi.