Komentarz do rozporządzenia z 31 grudnia 1975 r. dotyczącego uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą

źródło: Rzeczpospolita

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Komentarz do przepisów o pracy nakładczej

Rozporządzenie Rady Ministrów z 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (DzU z 1976 r. nr 3, poz. 19 ze zm.)

Na podstawie art. 303 § 1 kodeksu pracy (DzU z 1974 r.  nr 24, poz. 141, i z 1975 r. nr 16, poz. 91), art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z 23 stycznia 1968 o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (DzU z 1998 r. nr 3, poz. 6, z 1972 r. nr 16, poz. 114, i nr 53, poz. 341, z 1973 r. nr 38, poz. 225, z 1974 r. nr 21, poz. 116 i 117, nr 47, poz. 280, i nr 50, poz. 321, oraz z 1975 r. nr 45, poz. 232) i art. 4 ust. 1 dekretu z 28 października 1947  o ubezpieczeniu rodzinnym (DzU z 1947 r. nr 66, poz. 414, z 1949 r. nr 18, poz. 109, z 1950 r. nr 20, poz. 170, i nr 36, poz. 333, z 1960 r. nr 20, poz. 119, oraz z 1968 r. nr 3, poz. 6) po porozumieniu z ogólnokrajową organizacją międzyzwiązkową zarządza się, co następuje:

§ 1. Zakres regulacji

Rozporządzenie stosuje się do osób wykonujących pracę nakładczą, zwanych dalej „wykonawcami”, na rzecz pracodawców, zwanych dalej „nakładcami”.

Komentarz

- Nie wszystkie osoby wykonują swoje obowiązki służbowe w podporządkowaniu pracowniczym i na podstawie kodeksu pracy. Ten odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków stron stosunku pracy. Nie obejmuje więc świadczenia pracy na innej podstawie niż angaż pracowniczy, choć relacje między stronami mogą być zbliżone do klasycznej umowy o pracę. Kodeks pracy pomija więc m.in. osoby wykonujące pracę nakładczą (tzw. chałupnicy). Podkreślił to Sąd Najwyższy w uchwale z 24 marca 1976 (II UZP 2/76), uznając, że osoby wykonujące pracę nakładczą na rzecz uspołecznionych zakładów pracy nie pozostają w pracowniczym lub spółdzielczym stosunku pracy.

Do takich m.in. osób stosowało się i stosuje komentowane rozporządzenie o pracy nakładczej regulującej tę formę elastycznego zatrudnienia. Zlecone przez pracodawcę zadania taka osoba wykonuje we własnym domu, ale z powierzonych przez niego surowców i materiałów. Sama decyduje o tym, kiedy ma to zrobić, byle wywiązała się z umowy. Strony mogą autonomicznie kształtować warunki, w jakich dojdzie do realizacji zadań.

- Praca nakładcza jest podobna do zatrudnienia pracowniczego, ale ma też cechy umów prawa cywilnego. Choć brakuje ogólnego odesłania do przepisów prawa pracy, wobec wykonawcy odpowiednio stosuje się niektóre z nich.

Dotyczy to regulacji w sprawie: urlopu macierzyńskiego, wymiaru urlopu wypoczynkowego (także odwołania z urlopu, jego przesunięcia, planu urlopów i ekwiwalentu), ochrony wynagrodzenia za pracę, wynagrodzenia chorobowego, prac szczególnie uciążliwych dla kobiet, wystawiania świadectwa pracy, zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, odprawy pośmiertnej oraz odpowiedzialności wykonawcy za szkody.

- Podstawą do wydania rozporządzenia, które szczegółowo określa zasady wykonywania obowiązków przez chałupników, był art. 303 k.p. Rada Ministrów skorzystała z tego uprawnienia w 1975 r., wydając 31 grudnia rozporządzenie w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (DzU z 1976 r. nr 3, poz. 19 ze zm.). Obowiązuje ono od 1 stycznia 1976.

Choć wcześniej takie umowy też zawiązywano na podstawie przepisów dla chałupników, to SN w wyroku z 14 października 1977 (I PZP 37/77) musiał wyjaśnić, że postanowienia umów o pracę nakładczą, zawartych przed 1 stycznia 1976 i nadal obowiązujących, nie utraciły mocy. Niemniej dla oceny uprawnień nakładcy wynikających z tych umów mają, poczynając od 1 stycznia 1976, zarazem zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 31 grudnia 1975 w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą.