Komentarz do rozporządzenie Rady Ministrów z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet

źródło: Rzeczpospolita

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Prace szkodliwe dla kobiet - komentarz

Szczegółowo omawiamy wykaz prac uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet, czyli jakich nie mogą one wykonywać, szczególnie ciężarne i karmiące piersi

Rozporządzenie Rady Ministrów z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (DzU nr 114, poz. 545 ze zm.)

Na podstawie art. 176 kodeksu pracy zarządza się, co następuje:

§ 1. Wykaz prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet określa załącznik do rozporządzenia.

§ 2. Traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z 19 stycznia 1979 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych kobietom (DzU nr 4, poz. 18 i z 1984 r. nr 44, poz. 235), z wyjątkiem najwyższych dopuszczalnych norm przy podnoszeniu i przenoszeniu ciężarów, określonych w części I ust. 1 pkt A i B załącznika do tego rozporządzenia, które tracą moc po upływie dwóch lat od dnia ogłoszenia niniejszego rozporządzenia.

§ 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem części I ust. 2 i 5 załącznika do rozporządzenia, które wchodzą w życie po upływie dwóch lat od dnia ogłoszenia.

Komentarz

- Komentowane rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 176 k.p., który rozpoczyna jego dział ósmy, poświęcony uprawnieniom pracowników związanych z rodzicielstwem. Kodeksowy przepis zabrania zatrudniania kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Wykaz tych zajęć Rada Ministrów określiła w rozporządzeniu, które obowiązuje od 28 grudnia 1996.

- Ta kodeksowa regulacja to przepis bezwzględnie obowiązujący. Oznacza, że pracodawcy nie wolno zatrudnić kobiety przy pracach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, nawet gdyby się ona na to zgodziła. Z tego wymogu szefa nie zwalnia nawet to, że pracownica nie zgłosiła ciąży, choć jest ona już widoczna.

Naruszenie m.in. tej regulacji może skutkować nałożeniem na zlecającego takie prace grzywny w wysokości od 1 tys. zł do nawet 30 tys. zł. Przesądza o tym art. 281 pkt 5 k.p. Pracodawca naraża się także na odpowiedzialność odszkodowawczą (na podstawie art. 415 i 471 kodeksu cywilnego). Potwierdza to m.in. orzeczenie Sądu Najwyższego z 26 września 2001 (I PKN  629/00).

- Przypominamy też szefom, że polecenie wydane wbrew zakazowi wynikającemu z art. 176 k.p. nie wiąże pracownicy, zatem może ona odmówić jego wykonania. Przekonuje o tym art. 210 k.p., który dopuszcza możliwość powstrzymania się podwładnego od wykonywania pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, m.in. wtedy, gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom.

- Pracodawcy muszą pamiętać, że zakazy dotyczące zatrudniania przy zajęciach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia to nie wszystkie obowiązki wobec pracujących kobiet w ciąży czy karmiących naturalnie. Wynikają one przede wszystkim z kodeksu pracy i przepisów niższej rangi (m.in. omawianego tu rozporządzenia).

Szef przede wszystkim jest związany art. 177 k.p. Zabrania on wypowiedzieć ciężarnej lub rozwiązać z nią umowy o pracę. Podobne przywileje zachowuje ona w  okresie urlopu macierzyńskiego. Pracodawca nie ma też szans zmodyfikować jej warunków pracy i płacy, czyli wręczyć wypowiedzenia zmieniającego, choć trwałość zatrudnienia nie jest absolutna dla wszystkich ciężarnych czy młodych matek. Tą szczególną protekcją pracownica objęta jest od pierwszego dnia ciąży potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim (art. 185 § 1 k.p.). Odnosi się to do wszystkich zatrudnionych.