Krócej w pracy tylko wyjątkowo

Oporny pracodawca nie wyda niepełnosprawnemu skierowania do lekarza, by ten skrócił mu dniówkę roboczą. Jednak pracownik może się do niego udać nawet bez zgody szefa i to na jego koszt

Nowelizacja ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z 29 października 2010 (DzU nr 226, poz. 1475) co do zasady pozbawia od 1 stycznia 2012 pracowników zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności prawa do skróconej dobowej (7 godzin) i tygodniowej (35 godzin) normy czasu pracy. Od nowego roku te osoby będą obowiązywały normy 8 godzin na dobę i 40 na tydzień.

Nie zawsze z automatu

Ustawodawca nie przewidział żadnego okresu przejściowego czy stopniowego wydłużania czasu pracy niepełnosprawnych. W związku z tym pracownicy od stycznia każdego dnia będą zobowiązani zostać w pracy dłużej o godzinę. Ponieważ zmieniają się warunki pracy tym osobom, pracodawca musi im przekazać do 31 stycznia 2012 aktualną informację na podstawie art. 29 § 3 kodeksu pracy, wykazując w niej nową obowiązującą dobową i tygodniową normę czasu pracy.

Nie ma natomiast konieczności dokonywania zmian w umowie o pracę zawartej z pracownikiem niepełnosprawnym, czy to na zasadzie porozumienia stron, czy w drodze wypowiedzenia zmieniającego.

Wyjątek dotyczy tylko tych umów o pracę, w których – mimo braku takiego obowiązku – pracodawca wskazał obowiązujące pracownika niepełnosprawnego skrócone normy czasu pracy. W takim bowiem wypadku sama zmiana przepisów nie wpłynie automatycznie na treść umowy o pracę, w której strony ustaliły normy czasu pracy: 7 godzin na dobę i 35 w tygodniu.

Wówczas, chcąc stosować do pracownika niepełnosprawnego ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności nowe normy czasu pracy, pracodawca będzie musiał zawrzeć aneks do umowy na zasadzie porozumienia stron lub – w razie braku zgody pracownika – wręczyć mu wypowiedzenie zmieniające warunki umowy w tym zakresie.

Podobnie będzie wyglądała sytuacja, jeżeli skrócone normy zostały zapisane w przepisach wewnątrzzakładowych obowiązujących u pracodawcy.

Przykład

W spółce z o.o. zatrudniającej 50 pracowników niepełnosprawnych obowiązuje regulamin pracy. Są w nim skopiowane z ustawy o zatrudnianiu i rehabilitacji niepełnosprawnych postanowienia dotyczące norm czasu pracy pracowników zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Na dzień sporządzania regulaminu wynosiły one 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo.

Dopóki zatem pracodawca nie dokona zmiany zapisów regulaminu pracy w tym zakresie, dopóty pracowników niepełnosprawnych nadal będą obowiązywały te skrócone normy, bo są korzystniejsze od ustawowych obowiązujących od 1 stycznia 2012.

Tym samym mają pierwszeństwo w ich stosowaniu. Aby móc stosować do niepełnosprawnych nowe normy czasu pracy, pracodawca musi najpierw zmienić obowiązujący regulamin pracy.

Kto bez zmian

Gdy stan zdrowia niepełnosprawnego ze znacznym lub umiarkowanym stopniem wskazuje, że nadal powinien on pracować krócej niż 8 godzin w dobie i 40 tygodniowo, istnieje możliwość stosowania do niego skróconych norm czasu pracy. Decyzje w tym zakresie będzie podejmował lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub też – w razie jego braku – lekarz sprawujący opiekę nad niepełnosprawnym.

Musi on wydać w odniesieniu do konkretnego niepełnosprawnego zaświadczenie o celowości stosowania skróconych norm czasu pracy. Wówczas pracodawca będzie miał obowiązek zastosować się do jego stanowiska od dnia przedstawienia mu przez niepełnosprawnego zaświadczenia lekarza o celowości stosowania skróconych norm. Lekarz nie ma jednak podstaw do tego, by wydać zaświadczenie skracające te normy jeszcze bardziej, np. do 5 godzin na dobę i 25 w tygodniu.

Podstawa prawna do wydania zaświadczenia o skróconych normach zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2012. Jeżeli jednak niepełnosprawny jeszcze przed tym dniem przedłoży pracodawcy zaświadczenie o konieczności stosowania wobec niego skróconych norm czasu pracy, to ten musi je honorować. Taki pracownik już w dniu wejścia w życie nowych przepisów będzie wykonywał pracę w normach 7 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu.