Ważne, kto odpowiada za powstałe szkody

Zdaniem fiskusa usługi zarządzania będą nieopodatkowane VAT, jeśli menedżer nie ponosi odpowiedzialności za swoje działania wobec kontrahentów spółki

Ogólna zasada jest taka: podatnikiem VAT jest osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą.

Dotyczy to nie tylko zarejestrowanych przedsiębiorców. Działalność gospodarcza – w świetle ustawy o VAT – to wszelka działalność producentów, handlowców lub usługodawców. Podatnikiem VAT można być także wtedy, gdy „czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy”.

Niektóre działania są jednak z tej działalności wyłączone. Nie będzie podatnikiem VAT osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Nie powinny być także osoby, które uzyskują przychody wymienione w  art. 13 pkt 2 – 9 ustawy o PIT. Są to m.in. menedżerowie, których wynagrodzenie zaliczane jest do przychodów z działalności wykonywanej osobiście.

Warunki do spełnienia

Czy zakwalifikowanie przychodów do działalności osobistej wystarczy, aby uznać, że menedżer nie musi płacić VAT?

Nie, musi jeszcze spełnić warunki określone w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT. Chodzi o umowę ze zlecającym wykonanie czynności zarządczych, z której wynikają warunki świadczenia tych usług, wynagrodzenia oraz odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich.

W zasadzie każda umowa określa warunki jej wykonania oraz wynagrodzenie, tak więc decydująca jest tu kwestia odpowiedzialności. Jak ją rozumieją organy podatkowe?

W interpretacji Izby Skarbowej w Poznaniu z 17 czerwca 2011 (ILPP2/443-535/ 11-3/MN) dotyczącej rozliczenia członka zarządu czytamy,  że chodzi o „odpowiedzialność zleceniodawcy w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia.

Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy”.

W dalszej części interpretacji izba powołała się na przepisy kodeksu spółek handlowych, z których wynika, że zarząd działa jako organ osoby prawnej, a nie podmiot od niej niezależny.

W konsekwencji za działania członków zarządu wobec osób trzecich odpowiedzialność ponosi spółka. Natomiast członek zarządu odpowiada wobec spółki za szkodę wyrządzoną z jego winy. Jest to odpowiedzialność na zasadzie winy wyłącznie wobec spółki.

Podsumowując, fiskus stwierdził, że pełnienie funkcji członka zarządu w spółce z o.o. za wynagrodzeniem oraz określenie wysokości i warunków jego wypłaty na podstawie uchwały walnego zgromadzenia wspólników spełnia pierwszy i drugi warunek wyłączenia, o którym mowa w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT.

Trzeci warunek także jest spełniony, albowiem zakres odpowiedzialności wynikający z  przepisów kodeksu spółek handlowych dotyczy odpowiedzialności wobec spółki za szkodę wyrządzoną z winy członków zarządu.

Tak więc czynności członka zarządu nie są samodzielnie wykonywaną działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy o VAT.

Z kolei Izba Skarbowa w Bydgoszczy (interpretacja z 20 sierpnia 2010, ITPP2/443-483/ 10/EŁ) stwierdziła, że zapisy kontraktu menedżerskiego nie mogą wyłączyć odpowiedzialności spółki wobec osób trzecich.

Co jest w kontrakcie

Inaczej było w sprawie rozpatrywanej przez Izbę Skarbową w Warszawie (interpretacja z 10 listopada 2010, IPPP2/443-604/10-2/IG).

Menedżer podpisał ze spółką kontrakt, w którym zobowiązał się do ponoszenia pełnej odpowiedzialności za czynności podjęte w ramach umowy i zwolnił spółkę z odpowiedzialności za szkody poczynione osobom trzecim. Zdaniem izby skarbowej taki zapis powoduje, że menedżer ponosi ryzyko gospodarcze.

Wskazuje to na samodzielny charakter prowadzonej przez niego działalności. Ponieważ zleceniodawca został zwolniony z odpowiedzialności wobec osób trzecich, nie został spełniony jeden z warunków, o którym mowa w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT. Czynności menedżera są więc opodatkowane.