Zamówienia publiczne
Kiedy wolna ręka, a kiedy przetarg
Duża nowelizacja ograniczyła możliwość stosowania trybów niekonkurencyjnych przy zamówieniach na usługi takie jak szkolenia czy hotelarskie
Dotychczas była możliwość udzielania zamówień na tzw. usługi niepriorytetowe, takie jak restauracyjne, prawnicze, społeczne czy zdrowotne, według znacznie złagodzonego reżimu. Zamawiający chętnie z tego korzystali, wybierając tryby niekonkurencyjne (negocjacje bez ogłoszenia oraz zamówienia z wolnej ręki).
Komisja Europejska dopatrzyła się niezgodności dotychczas obowiązującego przepisu art. 5 prawo zamówień publicznych z traktatem UE, zwłaszcza w zakresie wymaganej przez jego przepisy przejrzystości procedur zamówieniowych polegającej na zagwarantowaniu wszystkim potencjalnym oferentom odpowiedniego poziomu upublicznienia informacji umożliwiającego kontrolę bezstronności procedur przetargowych oraz otwarcie rynku usług na konkurencję.
Chcąc zapewnić zgodność art. 5 pzp z przepisami wspólnotowymi, a także ograniczyć nadużywanie zamówień z wolnej ręki, ustawodawca wprowadził wymóg uzasadnienia wyboru trybu niekonkurencyjnego dla zamówień na usługi niepriorytetowe. Ponadto upoważnił prezesa Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wykazu usług o charakterze niepriorytetowym, z uwzględnieniem odpowiednich postanowień dyrektyw wspólnotowych.
Konieczne warunki
W świetle znowelizowanego art. 5 pzp zamawiający może udzielić zamówienia w trybie niekonkurencyjnym, jeżeli:
- jego przedmiotem są usługi wymienione w wykazie usług niepriorytetowych ustalonym przez prezesa Rady Ministrów;
- uzasadni wybór trybu niekonkurencyjnego;
- powiadomi prezesa UZP (gdy wartość udzielanego zamówienia jest równa tzw. progom unijnym lub je przekracza).
Otwarty katalog przesłanek
Znamienne, że ustawodawca nie wprowadził zamkniętego katalogu przypadków, których zaistnienie uprawniałoby zamawiającego do skorzystania z trybu niekonkurencyjnego. Wskazał jednak przykłady, w których zamawiający uzyska takie uprawnienie, jeżeli zastosowanie innego trybu (tj. konkurencyjnego) mogłoby skutkować:
- naruszeniem zasad celowego, oszczędnego i efektywnego dokonywania wydatków;
- naruszeniem zasad dokonywania wydatków w wysokości i w terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań;
- poniesieniem straty w mieniu publicznym;
- uniemożliwieniem terminowej realizacji zadań.
Wystarczające jest powołanie się na jedną z powyższych okoliczności, niemniej każda sprawa powinna być oceniana przez zamawiającego indywidualnie, w świetle sytuacji, w jakiej się on znajduje. Musi on też przygotować uzasadnienie.
Wymóg uzasadnienia nie dotyczy usług prawniczych, które polegają na wykonywaniu zastępstwa procesowego przed sądami, trybunałami lub innymi organami orzekającymi oraz na doradztwie prawnym w zakresie zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie konieczne będzie zatem w każdym przypadku, w którym usługi prawnicze nie będą związane z fachowym zastępstwem procesowym zamawiającego przed wskazanymi organami czy też z doradztwem dotyczącym prowadzonego postępowania.
Gdy uzasadnienie jest konieczne, może nim być powierzenie świadczenia usług prawnych dotychczasowemu wykonawcy w trybie z wolnej ręki w przypadku spraw złożonych, wymagających specjalistycznej wiedzy eksperckiej, długotrwałego przygotowania bądź zapoznania się z materiałami źródłowymi.
Udzielenie zamówienia na kontynuowanie doradztwa innemu wykonawcy niż dotychczasowy spowodowałoby zwiększenie wydatkowania środków, a także ryzyko nieterminowego wykonania zadania.
Jak argumentować
W przypadku zamówienia na usługi zdrowotne ważne jest, aby świadczył je wykonawca posiadający bazę medyczną w pobliżu zakładu pracy. Za-mówienie usług u wykonawcy oddalonego od przedsiębiorstwa zamawiającego byłoby niecelowym i nieefektywnym wydatkowaniem przez niego środków finansowych.
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
