Niełatwo przekształcić firmę w spółkę z o.o. lub akcyjną

źródło: Rzeczpospolita

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Zmiana działalności gospodarczej bez sukcesji podatkowej
• Zmiana formy działalności to kłopoty
• Spółka powinna być sukcesorem jednoosobowej firmy
• Podatek tylko od kwot osiągniętych po nowelizacji
• Nieskuteczna deregulacja

Są już pierwsze interpretacje fiskusa dotyczące skutków przekształcenia jednoosobowej działalności w spółkę kapitałową. Potwierdzają one istnienie problemów związanych z brakiem sukcesji podatkowej

W niektórych przypadkach problemy te mogą podważyć sens gospodarczy przekształcenia, a w konsekwencji pozbawić nowe przepisy praktycznego znaczenia.

Ustawa o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców, znana powszechnie jako ustawa deregulacyjna, wprowadziła od 1 lipca 2011 r. możliwość przekształcenia działalności gospodarczej osoby fizycznej w spółkę kapitałową. Procedura przekształcenia, uregulowana w głównej mierze w przepisach art. 584¹ – 584¹³ kodeksu spółek handlowych (dalej k.s.h.), od początku budziła poważne wątpliwości związane z przejściem praw i obowiązków podatkowych przekształcanego przedsiębiorcy na przekształconą spółkę.

Co przechodzi na następcę

Na podstawie art. 584² § 1 k.s.h. spółce powstałej w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa osoby fizycznej przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego. Przepis ten nie odnosi się expressis verbis jedynie do praw i obowiązków na gruncie prawa prywatnego, stąd literalna wykładnia pozwala na jego zastosowanie również do praw i obowiązków przedsiębiorcy o charakterze podatkowym.

Przeciwko sukcesji praw i obowiązków podatkowych przemawiają jednak zmiany wprowadzone ustawą deregulacyjną do ordynacji podatkowej (dalej op).

Ta ostatnia ustawa przewiduje bowiem sukcesję praw i obowiązków jedynie dla podmiotów powstałych w wyniku przekształcenia osób prawnych lub spółek nie posiadających osobowości prawnej (art. 93a § 1 op), a ustawa deregulacyjna nie rozszerzyła zastosowania tych przepisów na podmioty powstałe w wyniku przekształcenia działalności gospodarczej osoby fizycznej.

Jaka była intencja

Wprawdzie w doktrynie wskazuje się, że przepisy ordynacji podatkowej w zakresie następstwa prawnego przy przekształceniach mają jedynie charakter instruktażowy (patrz Sołtysiński, Szajkowski, Szumański, Szwaja, KSH, Warszawa 2009, tom IV, str. 1101), to w naszej ocenie intencją ustawodawcy było wyłączenie sukcesji podatkowej przy przekształceniu przedsiębiorstwa osoby fizycznej w spółkę kapitałową.

Ustawa deregulacyjna wprowadziła bowiem do ordynacji podatkowej przepisy dotyczące odpowiedzialności solidarnej spółki kapitałowej powstałej w wyniku przekształcenia za zaległości podatkowe przedsiębiorcy (art. 112b op).

W przypadku istnienia sukcesji podatkowej ustawodawca nie wprowadzałby możliwości wydawania decyzji o odpowiedzialności za zaległości podatkowe przekształcanego przedsiębiorcy, które przechodziłyby przecież na przekształconą spółkę na podstawie odrębnych uregulowań.

Brak następstwa prawnego na gruncie przepisów prawa podatkowego potwierdzają również pierwsze interpretacje indywidualne, wydane po wejściu w życie przepisów ustawy deregulacyjnej (np. interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z 22 listopada 2011 r., IPPP1/443-1287/11-2/AS).

Choć organy podatkowe nie traktują przekształcenia na równi ze zbyciem składników majątkowych, skutkującym powstaniem przychodu podatkowego (zob. interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z 11 listopada 2011 r., IPPB1/415-745/11-2/EC), brak sukcesji podatkowej może prowadzić do istotnych problemów praktycznych.

Kto skoryguje deklarację VAT

W związku z brakiem sukcesji praw i obowiązków podatkowych przekształcona spółka nie będzie mogła skorygować deklaracji podatkowych przedsiębiorcy. Biorąc pod uwagę przewidziane w art. 584¹ § 1 k.s.h. wykreślenie przekształcanego przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz przekazanie w toku przekształcenia wszelkich składników majątkowych przedsiębiorstwa do spółki, osoba fizyczna utraci status przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o VAT.