Opinie
Adwokaci i radcy prawni to lobbyści
Niejasna definicja lobbysty w ustawie sprawia, że do tej kategorii należałoby zaliczyć przedstawicieli niektórych zawodów prawniczych w związku z wykonywaniem przez nich swoich czynności – twierdzi doktor nauk prawnych z Uniwersytetu Wrocławskiego
Obowiązująca od prawie trzech lat ustawa o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa dostarcza – z powodu licznych wad – wielu emocji nie tylko środowisku naukowemu, ale ostatnimi czasy także politykom i mediom. W końcu wybuch tzw. afery hazardowej i powołanie kolejnej komisji śledczej ma swoje źródło w wadliwej konstrukcji wspomnianej ustawy i jej licznych lukach.
Jedną z wad jest brak sformułowania na gruncie ustawy lobbingowej definicji lobbysty. Wobec tego każdy, kto prowadzi działania metodami prawnie dozwolonymi zmierzające do wywarcia wpływu na organy władzy publicznej w procesie stanowienia prawa, jest – w rozumieniu ustawy – lobbystą. Jeżeli natomiast czynności te wykonuje w imieniu osób trzecich i otrzymuje za to wynagrodzenie, staje się lobbystą zawodowym.
Taka wykładnia przepisów powoduje, że do grona potencjalnych lobbystów można z mocy prawa zaliczyć przedstawicieli wolnych zawodów prawniczych, tj. adwokatów i radców prawnych.
Ustawowa predyspozycja
Zakres działania adwokatów określa ustawa z 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (DzU z 2009 r. nr 146, poz. 1188), która w art. 1 stanowi, że adwokatura powołana jest do udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz w kształtowaniu i stosowaniu prawa. Taka konstrukcja modelu adwokatury w naszym kraju oznacza, że palestra jest niejako ustawowo predestynowana do prowadzenia działalności lobbingowej, jako że do jej podstawowych zadań należy wpływanie na proces stanowienia prawa.
Nieco inaczej jest w wypadku radców prawnych, których zakres działania, zgodnie z art. 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (DzU z 2002 r. nr 123, poz. 1059), obejmuje świadczenie pomocy prawnej mającej na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na rzecz których jest wykonywana. Zatem ogólny przepis określający zadania radców prawnych nie pozwala na zakwalifikowanie ich czynności jako lobbingowych.
Sytuacja radców prawnych zmienia się jednak diametralnie, kiedy poddamy analizie art. 6 wspomnianej ustawy. Zgodnie z nim zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Identycznie została określona w ustawie – Prawo o adwokaturze definicja zawodu adwokata. Wobec tego można stwierdzić, że reprezentowanie przez adwokatów i radców prawnych osób trzecich w procesie stanowienia prawa lub ich działalność jako współuczestników w opracowywaniu projektów legislacyjnych mieści się w pojęciu zawodowej działalności lobbingowej.
Obowiązki profesjonalisty
W projekcie ustawy lobbingowej zawarte było stwierdzenie, że działalności lobbingowej nie stanowi m.in. występowanie w postępowaniu przed organami władzy publicznej w charakterze pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego, a także w innej roli określonej przez przepisy prawa. W uchwalonym tekście ustawy lobbingowej podobnego sformułowania jednak zabrakło. Z tego względu wykonywanie wskazanych wyżej czynności w ramach procesu stanowienia prawa przez adwokatów i radców prawnych powinno być traktowane jako prowadzenie zawodowej działalności lobbingowej. Ustawa lobbingowa stanowi bowiem lex specialis wobec ustaw regulujących zasady wykonywania wolnych zawodów prawniczych.
Dlatego też adwokaci i radcy prawni oddziałujący na proces stanowienia prawa są zobowiązani do zarejestrowania takiej działalności w rejestrze zawodowych lobbystów prowadzonym przez ministra spraw wewnętrznych i administracji oraz do wniesienia opłaty 100 zł za wpis. Podmiot, który wykonuje czynności wchodzące w zakres zawodowej działalności lobbingowej bez wpisu do rejestru, podlega karze pieniężnej od 3 tys. zł do 50 tys. zł. Należy też podkreślić, że adwokat (radca prawny) poza posiadaniem pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania klienta jest zobowiązany do doręczania każdorazowo organom władzy publicznej lub pracownikom obsługującym organ władzy publicznej zaświadczenia o wpisie do rejestru. Jest ono ważne jedynie trzy miesiące od dnia wydania.
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
