Na swoich stronach spółka Gremi Business Communication Sp. z o.o. wykorzystuje wraz z innymi podmiotami pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach prawidłowego świadczenia usług, odpowiedniego dostosowania serwisów do preferencji jego użytkowników, statystycznych oraz reklamowych. Korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza wyrażenie zgody na użycie plików cookies w pamięci urządzenia. Aby dowiedzieć się więcej o naszej polityce prywatności kliknij TU.

REKLAMA
|
  • Warszawa
  • Białystok
  • Bydgoszcz
  • Gdańsk
  • Kalisz
  • Katowice
  • Kielce
  • Kraków
  • Lublin
  • Łódź
  • Olsztyn
  • Opole
  • Poznań
  • Rzeszów
  • Szczecin
  • Toruń
  • Wrocław
  • Zielona Góra
Tutaj jesteś: rp.pl » Wiadomości » Kultura » Ludzie

Ludzie

Europejczyk w teatrze

Jacek Cieślak 06-08-2012, ostatnia aktualizacja 06-08-2012 17:50
Erwin Axer, zdjęcie z 1996 roku
Erwin Axer, zdjęcie z 1996 roku
źródło: Fotorzepa
autor: Michał Sadowski

Odszedł wybitny dyrektor i reżyser. Inteligent. Doradca i przyjaciel dramatopisarzy, w tym Mrożka, Maksa Frischa, Durrenmatta – pisze Jacek Cieślak

Gdy jeszcze starczało mu sił, przemierzał królewskie Łazienki, przypominając sobie pewnie ulubiony park Stryjski w przedwojennym rodzinnym Lwowie oraz ogrody Wiednia, w którym urodził się 1 stycznia 1917 r.

Jak głosi anegdota, nad jego wózkiem zdążył pochylić siwą głowę cesarz Franciszek Józef - symbol otwartości, tolerancji religijnej i wielokulturowości Austro-Węgier. Axer, wywodzący się ze spolonizowanej żydowskiej rodziny, kultywował te wartości.

Był ambasadorem przedwojennej polskiej inteligencji i autorytetem dla racjonalistów, którym doskwierały polskie sprzeczności, hamletyzowanie, a także sarmatyzm i tromtadracja.

Uczeń wielkiego Leona Schillera, twórcy nowoczesnego polskiego teatru, sprzeciwił się jego dziedzictwu - romantyzmowi, monumentalizmowi, zaangażowaniu politycznemu, czy wręcz agitowaniu widza poprzez emocje. Poszedł własną drogą. Krótko kierował Teatrem Narodowym (1954-1957). Wolał studzić wielkie uczucia i lubił kameralność, co współgrało z przestrzenią Teatru Współczesnego, gdzie był dyrektorem przez trzy dekady, do 1981 r.

Kierowana przez niego scena od początku PRL zyskała miano okna na Zachód.

- Robiłem tylko dobre sztuki, nie robiłem złych - zwykł mawiać. Stało się to możliwe także dzięki znakomicie dobranemu gronu współpracowników. Kierownik literacki Adam Tarn, zarazem redaktor naczelny „Dialogu", dbał, by po trudnym okresie socrealizmu polska widownia poznała najważniejsze nowe dzieła światowej dramaturgii: Becketta, Ionesco, Brechta, którzy współgrali z Czechowem, Strindbergiem, Witkacym.

Dochowywał wierności autorom i z tego powodu stał się idealnym reżyserem dla emigranta Sławomira Mrożka, którego „Tango" wystawił jako pierwszy. Wcześniej, w Teatrze Kameralnym z Łodzi, współtworzonym od 1946 r., nawet w czasie socrealizmu promował repertuar europejski i amerykański - Sartrea i Williamsa.

Opierał się na chłodnej analizie tekstu oraz psychologii postaci. Dawał pierwszeństwo aktorowi i dialogowi. Jego zespół tworzyli najwybitniejsi polscy aktorzy XX wieku - Halina Mikołajska, Zofia Mrozowska, Danuta Szaflarska, Tadeusz Łomnicki, Czesław Wołłejko, Mieczysław Czechowicz, Tadeusz Fijewski, Wiesław Michnikowski, Andrzej Łapicki.

Odnosił zagraniczne sukcesy, wystawiając „Tango" w Düsseldorfie i „Marzycieli" w Wiedniu. To on na długo przed Krystianem Lupą wprowadził na nasze sceny nowoczesną dramaturgię Thomasa Bernharda („Święto Borysa" i „Komediant"), promując go wcześniej w Austrii, tak jak zapomnianego Roberta Musila. Jako przyjaciel wielkich szwajcarskich dramaturgów i pisarzy Friedricha Dürrenmatta i Maksa Frischa współtworzył ich teatr na naszym kontynencie.

Po wojnie zawsze miał przeciwników. Staliniści nazywali go zgniłym liberałem. Inny wielki uczeń Leona Schillera - Kazimierz Dejmek - mawiał, że Współczesny to „salon fryzjerski I klasy p. Erwina Axera", gdzie „przychodzi się na duchowy manicure i intelektualne ondulacje".

...
Poprzednia
1 2

Przeczytaj więcej o:  Erwin Axer , Kariera Arturo Ui , Leon Schiller , Sławomir Mrożek , tango , Teatr Narodowy , Teatr Współczesny

Rzeczpospolita
Żadna część jak i całość utworów zawartych w dzienniku nie może być powielana i rozpowszechniana lub dalej rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny lub inny albo na wszelkich polach eksploatacji) włącznie z kopiowaniem, szeroko pojętą digitalizacją, fotokopiowaniem lub kopiowaniem, w tym także zamieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody Gremi Business Communication. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części bez zgody Gremi Business Communication lub autorów z naruszeniem prawa jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.
Rekomenduj artykuł, oddano głosów: 

Komentarze

Dodaj komentarz

Zaloguj lub Połącz przez | Załóż konto

Wypowiadasz się teraz jako niezalogowany

Pozostało znaków: 2500

KOMENTARZ DNIA

Tu nas znajdziesz: DO GÓRY
Zamknij

Przeczytaj też: >>

Ludzie ze Złotymi Mikrofonami

W czwartek wieczorem 20 listopada, wręczone zostały Złote Mikrofony - najważniejsze nagrody Polskiego Radia - pisze Małgorzata Piwowar. >>
common