Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Nauka

Islandzki punkt zapalny

Islandia. Ta mała erupcja wulkanu spowodowała ewakuację 600 osób
AFP
Gdyby wybuchł jeden z największych wulkanów na Islandii, odczułaby to cała Ziemia. Może nas czekać nawet czasowe obniżenie temperatur
Islandzkie wulkany wybuchajš znienacka. Zamiast burczeć i dymić, po cichu szykujš się do spektakularnych erupcji. 20 marca eksplodował w ten sposób wulkan Eyjafjallajokull. A naukowcy wiedzš, że wkrótce po nim zawsze budzi się Katla, jeden z największych islandzkich wulkanów. Jeœli wybuchnie, możemy to odczuć na własnej skórze. [srodtytul]Wybuch przepowiadajšcy [/srodtytul] Niedawno ożywiony wulkan Eyjafjallajokull (oddalony o 120 km od Rejkiawiku) nie wysłał przed eksplozjš żadnych niepokojšcych sygnałów. Przyrzšdy pomiarowe odnotowały wstrzšsy o magnitudzie zaledwie 2,6 stopnia w skali Richtera, co nie jest niczym nadzwyczajnym na aktywnej sejsmicznie Islandii. Wyspa ta leży nad jednym z tzw. goršcych punktów Grzbietu Œródatlantyckiego, podwodnego pasma górskiego powstałego na styku płyt tektonicznych. Liczne wulkany, goršce Ÿródła i gejzery to najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu „kraju lodu". Magnus Tumi Gudmundsson, geolog z Uniwersytetu Islandii, za pomocš kamer termowizyjnych i radarów zdołał ustalić, którędy spływa lawa wydostajšca się z wulkanu, ale niewidoczna pod lodowcem. Na szczęœcie popłynęła żlebami, nie rozlewajšc się pod warstwš lodu, co zmniejszyło ryzyko powodzi. Mimo to ewakuowano około 500 mieszkańców tej słabo zaludnionej okolicy.
[srodtytul]Z siłš wodospadu [/srodtytul] - Za każdym razem, kiedy eksploduje Eyjafjallajokull, wybucha również Katla - mówi Andy Russell z Newcastle University, który analizuje ostatniš islandzkš erupcję. Naukowiec tłumaczy, że mogła ona powiększyć pęknięcie skorupy ziemskiej, prowokujšc aktywnoœć sšsiedniego wulkanu. Kiedy to się stało po raz ostatni, w 1918 roku, Katla wywołała powodzie rozmiarów Amazonki. Wzburzone wody z łatwoœciš przenosiły głazy wielkoœci domów, miażdżšc wszystko, co napotykały po drodze. PowódŸ trwała zaledwie kilka godzin, ale jej siła była porażajšca. Wybuch uwolnił1,6 mln metrów szeœciennych wody. Na wybrzeże zostało zniesionych tak wiele skalnych odłamków, że linia brzegowa Islandii wydłużyła się o cztery kilometry. [srodtytul]Chmura nad Atlantykiem [/srodtytul] Ogromna Katla wybucha raz na 60 - 80 lat, a więc kolejnej erupcji możemy się spodziewać lada chwila. Uwolniona przez wulkan chmura pyłów z łatwoœciš przebije się przez atmosferę, cieńszš w pobliżu bieguna, poszybuje z wiatrem i zagrozi ruchowi lotniczemu nad północnym Atlantykiem. Gorszy scenariusz zakłada powtórzenie się wydarzeń towarzyszšcych wybuchowi innego dużego islandzkiego wulkanu, Laki, w 1783 roku. Wtedy pyły poszybowały nad Europę i Amerykę Północnš, ograniczajšc dostęp œwiatła słonecznego do ziemi. Wywołało to serię anomalii pogodowych, od katastrofalnych opadów œniegu i mrozów w New Jersey, po jednš z najdłuższych susz w Egipcie. Europę ogarnšł głód spowodowany wielkim nieurodzajem. Z tego powodu zmarła aż jedna czwarta populacji Islandii. - Te scenariusze przypominajš hollywoodzkie filmy katastroficzne, jednak sš doœć prawdopodobne - mówi Colin Macpherson, geolog z University of Durham. - W miarę jak topniejš lody, sytuacja zaczyna coraz bardziej przypominać wycišganie korka z butelki od szampana.
ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL