Co czwartek nowy zeszyt! Cykl dodatków historycznych „Rzeczpospolitej”, przygotowany we współpracy z redakcją „Mówią wieki”

1. Z Rzymu i z Bizancjum – Cyryl i Metody oraz św. Wojciech, łaciński chrzest Mieszka i grecki Włodzimierza, schizma połowy XI wieku, Kościół katolicki i Cerkiew prawosławna, odmienne wyznania i wzorce kultury – 4 lutego 2010 roku

2. Szczerbiec – wyprawa Bolesława Chrobrego, czyli Kijów po raz pierwszy. Polska i Ruś; organizacja, demografia i polityka stworzą w przyszłości różne organizmy państwowe – 11 lutego

3. Piastowie i Rurykowicze – zwłaszcza Bolesław Śmiały, Leszek Czarny i król Daniel w Drohiczynie. Słowianie oraz Jaćwingowie i Litwini. Kultura pogranicza na Podlasiu i za Sanem – 18 lutego

4. Kazimierz na Rusi – Polska obejmuje księstwa włodzimierskie i halickie za Kazimierza Wielkiego. Początek Małopolski wschodniej. Ruś Czerwona a Ruś Czarna i Biała – 25 lutego

5. Misja – układ w Krewie, chrystianizacja łacińska Litwy, i – po pokonaniu zakonu krzyżackiego – zmiana orientacji polityki polskiej na prawosławne ziemie pod panowaniem litewskim – 4 marca

6. Srogo i groźnie – polonizacja wielmożów i szlachty litewskiej (przyjmowanie do herbów) oraz ruskiej za Jagiellonów. Konflikt z Moskwą Iwana III Srogiego i Iwana IV Groźnego „zbierających ziemie ruskie”. Bitwa pod Orszą i ród Ostrogskich z Rusi – 11 marca

7. Jasyr odbity pod Kleckiem – znakomite zwycięstwo kniazia Michała Glińskiego nad Tatarami 5 sierpnia 1506 roku. Wojska litewsko-polskie rozgromiły na Nowogródczyźnie Tatarów, odbijając aż 40 tys. jeńców. Jeden z wielu bojów od XIII do końca XVII wieku, kiedy Polska była przedmurzem chrześcijaństwa – 18 marca

8. Rudy, Czarny i Barbara – początek wielkości Radziwiłłów, których śladem pójdą inne rody litewskie (Pacowie, Sapiehowie, Sanguszkowie...) – 25 marca

9. Bez Andrzeja Apostoła – Unia lubelska; organizacja Rzeczypospolitej – ziemie ukrainne w Koronie, białoruskie w Wielkim Księstwie. Rzeczpospolita Dwojga (zamiast Trojga) Narodów i co z tego wyniknie – 1 kwietnia

10. Państwo bez stosów – konfederacja generalna (nazwana warszawską) na pierwszy sejm konwokacyjny w 1573 roku gwarantuje prawnie tolerancję religijną, która i wcześniej była faktem, odróżniając Rzeczpospolitą od reszty Europy w dobie wojen religijnych. Wielokulturowość Kresów i tolerancja była warunkiem zwłaszcza ich rozwoju – 8 kwietnia

11. Uniwersytet nad Wilią – pierwszy uniwersytet we wschodniej Europie założony przez Stefana Batorego. Wilno – ośrodek kultury polskiej, litewskiej, ruskiej i żydowskiej (Jerozolima Północy) – 15 kwietnia

12. Batory pod Pskowem – Trzy wyprawy polsko–litewskie kładą tamę ekspansji moskiewskiej. Umocnienie wspólnej identyfikacji państwowej na ziemiach Rzeczypospolitej po wygaśnięciu dynastii Jagiellonów – 22 kwietnia

13. Unici – katolicy obrzędu prawosławnego języka ruskiego po unii w Brześciu. Dzieje unitów po dziś. Misja i męczeństwo Andrzeja Boboli, jezuity – 29 kwietnia

14. Awantura Samozwańca – magnaci polscy, litewscy i ruscy ruszają na Moskwę. Względna potęga Rzeczypospolitej i przejściowa Wielka Smuta rosyjska. Rozwój oligarchii magnatów, właścicieli wielkich latyfundiów i nawet prywatnych wojsk na wschodzie. Mecenasi sztuki i strażnicy rubieży państwa jednocześnie powodują jego rozkład – 6 maja

15. Wojny z Moskwą – zwycięstwo pod Kłuszynem i Polacy na Kremlu (1610 – 1612). Wyprawy moskiewskie Władysława IV. Wschodnie rubieże Rzeczypospolitej sięgają Smoleńska – 13 maja

16. Zatruta krew pobratymcza – bunty kozackie i wojny z Chmielnickim. Spustoszenie Ukrainy. Rzezie. Jeremi Wiśniowiecki i krótka historia rodu kończąca się na synu – królu – 20 maja

17. Spod stepowych stanic – miasta i warownie, a także dwory i klasztory ośrodkami kultury i ostojami polskości. Żółkiew Żółkiewskich i Sobieskich, Koniecpolscy... „rycerze spod stepowych stanic” – 27 maja

18. Moskwa nad Dnieprem – Rada Perejasławska poddaje się Moskwie – początek śmiertelnego dla Kozaczyzny flirtu z carami. Nieudane wojny Rzeczypospolitej z Moskwą prowadzą do podziału Ukrainy – Zadnieprze z Kijowem na zawsze stracone – 2 czerwca