Zachowek bez daniny

Są wątpliwości co do podatku, gdy spadkodawca zmarł przed 1 stycznia 2007 r., a uprawniony otrzymał zachowek po tym dniu

Od początku 2007 r. w ustawie o podatku od spadków i darowizn obowiązuje przepis, który po spełnieniu określonych obowiązków informacyjnych pozwala na zwolnienie od opodatkowania m.in. zachowków członków najbliższej rodziny.

Z przepisów przejściowych wynika, że zdarzeniem, według którego należy oceniać, czy zastosować nowy przepis, jest chwila nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych. Moment ten jest więc kluczowy dla ustalenia podatkowych konsekwencji nabycia prawa majątkowego, jakim jest zachowek.

Aby ustalić, kiedy następuje nabycie zachowku, należy sięgnąć do regulacji IV księgi kodeksu cywilnego „Spadki”. Zgodnie z art. 991 § 1 k.c. zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którym należałby się spadek z mocy samej ustawy, przysługuje zachowek, który jest odpowiednim ułamkiem wartości spadku przypadającego z przepisów. Z kolei w myśl § 2 art. 991 k.c., jeżeli uprawniony nie otrzymał przysługujących mu należności, niejako w zastępstwie uzyskuje przeciwko spadkobiercy z testamentu roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku lub całkowitego jego pokrycia, gdy uprawniony do zachowku w ogóle nie był w testamencie przewidziany.

W momencie śmierci spadkodawcy uprawniony do zachowku uzyskuje wyłącznie uprawnienie do wypłaty określonej sumy pieniężnej. Samo to uprawnienie nie oznacza jednak, że ta osoba nabyła własność zachowku. Następuje to dopiero z chwilą faktycznego otrzymania pieniędzy.

Mimo więc że śmierć spadkodawcy nastąpiła przed 1 stycznia 2007 r., osoba otrzymująca zachowek może skorzystać ze zwolnienia, jeżeli pieniądze otrzymała po 1 stycznia 2007 r. Minister finansów również skłania się do takiej wykładni przepisów.

Nie wszystkie jednak urzędy i izby skarbowe podzielają ten prawidłowy pogląd. Aby uniknąć sporów z fiskusem, warto uzyskać wiążącą interpretację jednego z reprezentujących ministra dyrektorów izb skarbowych, zanim urząd, który ma odmienne zdanie na powyższy temat, wyda postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego.

Autor jest doradcą podatkowym