Synowa nie dziedziczy po teściach

Krąg osób, które w razie pominięcia ich przez spadkodawcę w testamencie mają prawo do zachowku, jest ograniczony

Należą do niego: dzieci, wnuki, prawnuki, małżonek oraz rodzice spadkodawcy, ale tylko gdyby dziedziczyli w związku z bezpotomną śmiercią spadkodawcy.

„W 1998 r. zmarł mój brat, zostawiając żonę i syna – pisze czytelniczka. – W 1999 r. nasza mama (wtedy była już wdową) wykupiła od gminy mieszkanie o łącznej powierzchni 42 mkw. W 2002 r. spisała testament, oświadczając, że do całości spadku powołuje dwie swoje córki, każdą w 1/2. Czy żonie brata, która ponownie wyszła za mąż i nie utrzymuje z nami żadnych kontaktów, będzie się należało coś ze spadku po mamie? Co będzie należało się naszemu bratankowi? Co zrobić, by w rozrachunkach pominąć byłą bratową?”.

Synowa ani zięć nie dziedziczą po teściach, chyba że teściowa czy teść uwzględnili ich w testamencie. Bratowa czytelniczki nie będzie więc w żaden sposób partycypować w spadku po swej teściowej ani uczestniczyć w związanych z nim rozrachunkach.

Jeśli matka miała troje dzieci, w tym nieżyjącego już syna, to przy takim testamencie bratankowi należy się od ciotek zachowek. Wynosi on połowę tego, co by otrzymał zgodnie z regułami dziedziczenia ustawowego. Obowiązują one automatycznie, gdy spadkodawca nie sporządził testamentu albo testament okazał się nieważny. Zgodnie z tymi regułami, jeśli zmarły nie zostawił małżonka, a są dzieci, dziedziczą po nim tylko one w częściach równych. Jeśli któreś dziecko nie przeżyło spadkodawcy, w jego miejsce wchodzą jego dzieci, czyli wnuki zmarłego. Dzielą się one udziałem przypadającym na swego rodzica po równo.

Bratanek czytelniczki jest jedynym dzieckiem swego ojca, tak więc dziedziczyłby – gdyby nie testament – z ciotkami w częściach równych: każde po 1/3. Skoro zachowek wynosi połowę przypadającej na danego spadkobiercę ustawowego schedy spadkowej, to bratankowi czytelniczki należy się 1/6 wartości majątku pozostawionego przez jego babkę.

Do wypłaty zachowku obowiązane są obie spadkobierczynie stosownie do swoich udziałów w spadku. Trzeba wiedzieć, że na poczet zachowku osoba uprawniona do niego musi zaliczyć ewentualne darowizny uzyskane od spadkodawcy, a także – gdy uprawnionym do zachowku jest, jak w tym wypadku, dalszy zstępny (wnuk) – darowizny otrzymane przez jego wstępnego (rodzica będącego dzieckiem spadkodawcy).

Na zgłoszenie żądania zachowku uprawniony do niego ma trzy lata. Termin ten liczy się od dnia ogłoszenia testamentu, a jeśli spadkobierca nie wiedział o testamencie – od dnia, w którym dowiedział się o nim, a więc i o tym, że ma prawo do zachowku.

masz pytanie, wyślij e-mail do autorki, i.lewandowska@rp.pl

Więcej o zachowku

Zobacz nasze poradniki:

» Wszystko o testamentach, spadkach i darowiznach

» Więcej krewnych uprawnionych do spadku

» Jak załatwić sprawy spadkowe

» Spadek u notariusza

» Zamiast testamentu