Cukrzyca
Cukrzyca - jak sobie z nią radzić?
Od dawna utarło się powiedzenie, że cukrzyca nie boli. Bolą jej ciężkie powikłania - mówi Tomasz Zajdel, specjalista chorób wewnętrznych i diabetologii
Jakie są przyczyny cukrzycy?
Cukrzyca to grupa chorób metabolicznych, których wspólną charakterystyczną cechą jest utrzymujący się podwyższony poziom glukozy.
Przyczyną tego stanu może być zahamowanie wydzielania insuliny lub brak jej efektywnego działania. Możemy dzielić ją na cukrzycę typu 1, 2, wtórne cukrzyce i cukrzycę ciężarnych.
Typ 1 to jedynie około 1 proc. wszystkich typów, najczęstszy to typ 2 – aż 98 proc., rzadsze to cukrzyce wtórne, a coraz częściej obserwowane to cukrzyce występujące w ciąży.
Cechą typu 1 jest to, że występuje w nim całkowity brak insuliny, najczęściej w wyniku immunologicznej autoagresji, czyli zniszczenia komórek beta trzustki odpowiedzialnych za wydzielanie insuliny. Nie jest to do końca wyjaśnione. Wydaje się, że to wyniki nałożenia się predyspozycji genetycznych i wpływu czynników środowiskowych, np. niektórych infekcji wirusowych ( m. in. świnki). Ci chorzy muszą bezwzględnie pobierać insulinę.
Czym charakteryzują się pozostałe typy?
Typ 2-gi to brak działania insuliny. W tym typie cukrzycy jest zachowane wydzielanie insuliny, ale w niewystarczającej ilości, niedostateczne w stosunku do potrzeb, dlatego objawy powstają powoli, latami.
Innym typem cukrzycy jest tzw. wtórna do innych chorób, czyli ujawniająca sie w czasie ich trwania np. w innych chorobach gruczołów dokrewnych, w innych chorobach trzustki, w przebiegu infekcji, czy ciężkich stanów zapalnych, gdzie do głosu dochodzą działania hormonów antagonistycznie działających w stosunku do insuliny np. kortyzol. Podobne zjawisko obserwuje się w stresie, gdzie wydzielane w nadmiarze katecholaminy znoszą działanie insuliny.
Kolejnym typem to cukrzyca ciężarnych, która np. w Polsce stanowi powikłanie 3-5 proc. ciąż. Tutaj decydującą rolę odgrywa również insulinooporność, ale związana z działaniem hormonów wydzielanych w ciąży, w większych ilościach. Warto w tym miejscu powiedzieć inną, często zapominaną prawdę o cukrzycy: cukrzyca to choroba naczyń.
Dlaczego?
Najsilniejsze toksyny uszkadzające naczynia to z jednej strony utrzymujący się długo podwyższony poziom glukozy lub też jej wahania , a z drugiej nadmiar insuliny - jak w typie 2. W tym ujęciu bardzo często pierwszym objawem cukrzycy jest np.: zawał serca, udar mózgu, niedokrwienie kończyny itd.
W tym też aspekcie coraz częściej zwraca się uwagę na to, aby w leczeniu starannie dozować ilość insuliny podawanej w iniekcjach i nie przedawkowywać leków z grupy tzw. sulfonylomocznia stosowanych w typie 2. Ich działanie polega na zwiększaniu wydzielania insuliny, która bardzo często w tym typie jest obecna w nadmiarze.
Kto należy do osób najbardziej zagrożonych cukrzycą, do tzw. „grupy ryzyka"?
Do tzw. grupy ryzyka należą przede wszystkim osoby otyłe, mało aktywne fizycznie, z innymi chorobami metabolicznymi jak nadciśnienie, hipelipidemia dna moczanowa oraz osoby ze stwierdzaną cukrzycą w rodzinie, szczególnie po stronie matki, z cukrzycą ciężarnych. Generalnie w tym typie cukrzycy widać, że najwięcej jej występuje tam gdzie mówiąc po prostu ludziom się poprawiło. Dobrze odzwierciedla to rozwój cywilizacji, siedzący tryb życia, emigranci z biednych krajów, którym "się powiodło". Innym przykładem jest spożywanie w nadmiernych ilościach skrobi - mąki, ziemniaków czy ryżu. Tu przykładem większej częstości występowania są kraje europejskie czy też azjatyckie, w których dominuje spożycie ryżu.
Można wyleczyć się z cukrzycy?
Cukrzycy typu 1 wyleczyć nie można, ale można tak poprowadzić leczenie, głównie poprzez edukację pacjenta i jego zmotywowanie by powikłania nie wystąpiły lub były jak najmniej uciążliwe, jeśli już wystąpią.
Insulina może być odpowiedzialna nawet za nowotworzenie
W typie 2 sytuacja jest trochę inna. Tu naprawdę bardzo wiele zależy od chorego, tym bardziej jeśli jest otyły lub ma inne schorzenia metaboliczne. Jeśli zredukuje się ciężar ciała, osiągnie wagę należną, zwiększy ilość wysiłku i stosuje dietę, można w wielu przypadkach odstawić leki doustne i przez długi okres być "na diecie". Pracuję z chorymi na cukrzycę ponad 25 lat i na podstawie moich obserwacji mogę stanowczo potwierdzić, że prawidłowo prowadzona edukacja dietetyczna to klucz do sukcesu. Błędem jest zniechęcanie chorego poprzez zasypywanie go gotowymi przykładami diet na np.: 1600 kcal, czyli na śniadanie to i to a na obiad to itd. Warto zaproponować odstawienie cukru i produktów słodkich, najlepiej też unikać tego co zawiera skrobię. Unikać smażonego i potraw wysokoenergetycznych np. łączenia białek z węglowodanami.
Przeczytaj więcej o: choroby, cukrzyca, leczenie, zdrowe życie
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
