Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Styl życia

Gdy hormony szwankujš

Androgenizacja, nadczynnoœć lub niedoczynnoœć tarczycy to zaburzenia hormonalne, które nękajš kobiety. By im zapobiec, trzeba monitorować poziom hormonów i robić USG
Zaburzenia endokrynologiczne to przypadłoœć kobiet. Objawiajš się w różnorodny sposób, m.in. zmianš masy ciała, wypadaniem włosów, zmianami skórnymi czy nadmiernš potliwoœciš. Zdarza się, że jest wręcz odwrotnie, kobiety nęka nadmierna suchoœć skóry, bicia i kołatania serca, wzmożona pobudliwoœć nerwowa lub nasilona sennoœć. Diagnozowanie schorzeń gruczołów dokrewnych polega przede wszystkim na badaniu poziomu hormonów we krwi lub ich metabolitów w moczu. Lekarze zalecajš również tzw. techniki obrazowe, do których należy ultrasonografia, magnetyczny rezonans jšdrowy, tomografia komputerowa i scyntygrafia. [srodtytul]Hormony juwenilne[/srodtytul] Przekwitanie ma zwišzek ze spadkiem żeńskich hormonów, spotyka więc każdš kobietę. Każda z nich okres ten przechodzi bardzo indywidualnie. Sš kobiety, które dyskomfort zwišzany z przekwitaniem odczuwajš już na kilkanaœcie lat przed ustaniem miesišczki. Sš i takie, które dopiero na dwa czy trzy lata przed ostatniš miesišczkš skarżš się na kołatanie serca, trudnoœci z zasypianiem, napady lęku i stany depresyjne. Nie brakuje też kobiet, które cierpiš na bóle głowy, mięœni i stawów. Typowe sš też uderzenia goršca i nocne pocenie. Malejšca iloœć estrogenu i progesteronu sprawia, że skóra staje się coraz bardziej sucha i wiotka. Statystyki mówiš, że u 80 proc. kobiet w okresie promenopauzalnym występuję tego typu objawy. Z badań wynika również, że by dobrze znieœć menopauzę, potrzebna jest tkanka tłuszczowa, w której znajduje się estrogen, sprawca dyskomfortu w czasie menopauzy. Im go mniej, tym gorsze samopoczucie. By ulżyć kobietom w tym trudnym okresie, lekarze coraz częœciej zalecajš hormonalnš terapię zastępczš. – Po latach krytyki specjaliœci na całym œwiecie znów promujš hormonalnš terapię zastępczš. Podważano jš, bo niektóre badania wskazywały na jej szkodliwoœć. Dziœ stwierdzono, że przeprowadzano je na nieodpowiedniej grupie kobiet. Obecnie uważa się, że korzyœci z podawania hormonów sš wtedy, gdy podaje się je pacjentkom, zanim nastšpi u nich menopauza, czyli przy pierwszych oznakach klimakterium – wyjaœnia prof. Andrzej Milewicz, endokrynolog, członek zarzšdu Œwiatowego Towarzystwa Ginekologii Endokrynologicznej. Mówi się, że estrogeny i androgeny to hormony młodoœci. Kobiety, które stosujš hormony płciowe, majš zdecydowanie młodsze ciało i skórę niż ich rówieœniczki. – Odpowiednio wczeœnie i w stosownej dawce podawane hormony w czasie przekwitania korzystnie wpływajš na jakoœć życia kobiety. Analizy naukowe oparte na badaniach wykazały, że korzystny efekt terapii hormonalnej utrzymuje się jeszcze przez kilka lat po jej odstawieniu – twierdzi prof. Andrzej Milewicz.
W tej chwili zaleca się podawanie kobietom minimalnej, efektywnej dawki hormonów. Dużo niższej niż poprzednio. – Przeciwwskazaniem bezwzględnym nie jest nawet przebyty rak piersi. Chyba że choroba miała podłoże genetyczne - podkreœla prof. Andrzej Milewicz. Dziœ wiadomo też, że w poprawie jakoœci życia i witalnoœci kobiet pomocna jest ocena poziomu testosteronu i siarczanu dehydroepiandrostenu we krwi. – Niestety, lekarze często zapominajš, że kobiety poza estrogenami często potrzebujš również androgenów dla pełnej harmonii swojego ciała i ducha – wyjaœnia prof. Milewicz. Profesor uważa, że żadne preparaty alternatywne na bazie soi czy innych roœlin z wykorzystaniem fitoestrogenów nie dadzš takich dobrych efektów jak leki. – Choć u niektórych kobiet mogš przejœciowo złagodzić łagodne uderzenia goršca – przyznaje. Istotnym hormonem juwenilnym jest również hormon wzrostu. – Jego stężenie wraz z wiekiem biologicznym się obniża. W następstwie zmienia się nasza sylwetka antropometryczna, tj. na skutek zaniku mięœni kończyny szczuplejš, wyraŸnie zarysowuje się wystajšcy brzuch. Z tych samych przyczyn zanika kolagen w skórze, która przez to staje się aplastyczna i łatwo ulega uszkodzeniu. Ponadto występujš zaburzenia metaboliczne. Jednak na razie nie zaleca się terapii tym hormonem, z racji negatywnych następstw. [srodtytul]Więcej Adama w Ewie [/srodtytul] By organizm kobiety funkcjonował prawidłowo, obok żeńskich hormonów płciowych, czyli progesteronu i estrogenu, potrzebne sš też męskie hormony zwane androgenami. Zaburzenia zwišzane z nadmiernym wydzielaniem męskich hormonów nazywa się androgenizacjš. Jest to zespół objawów wynikajšcych z nadmiernego wydzielania androgenów u kobiet. – Typowymi objawami tego stanu sš: hirsutyzm, czyli nieprawidłowe nadmierne owłosienie m.in. skóry twarzy lub piersi, tršdzik, zaburzenia miesišczkowania i owulacji prowadzšce do niepłodnoœci – wylicza dr Katarzyna Ziemnicka. Bardzo nasilona androgenizacja prowadzi do objawów okreœlanych mianem wirylizacji. Wówczas pojawia się obniżenie głosu, atletyczna budowa ciała, łysienie, a nawet przerost łechtaczki. Najczęstszš przyczynš androgenizacji jest zespół policystycznych jajników (PCO) oraz nowotwory jajnika wydzielajšce męskie hormony płciowe, a także wrodzony przerost oraz aktywne hormonalnie guzy nadnerczy. – Androgenizacja może się także pojawić podczas stosowania steroidów anabolicznych – przestrzega dr Katarzyna Ziemnicka. Diagnostyka tego schorzenia opiera się przede wszystkim na ocenie wydzielania u kobiet hormonów płciowych zarówno męskich, czyli testosteronu, androstendionu, dehydroepiandrosteronu, jak i żeńskich, estradiolu i progesteronu. Bada się także wydzielanie niektórych hormonów przysadki. Wskazane jest wykonanie badań obrazowych, takich jak USG jajników czy tomografia komputerowa nadnerczy. – Leczenie zależy od przyczyny, a polega m.in. na podawaniu hormonów estrogennych i substancji antyandrogennych w odpowiednich dawkach. Zdarza się, że konieczne jest operacyjne usunięcie istniejšcych i aktywnych hormonalnie zmian guzowatych – wyjaœnia dr Katarzyna Ziemnicka z Kliniki Endokrynologii, Przemiany Materii i Chorób Wewnętrznych AM w Poznaniu. [srodtytul]Zbadaj się [/srodtytul] Zaburzenia hormonalne może również powodować Ÿle funkcjonujšca tarczyca. Ponad 2 miliony Polaków cierpi z powodu chorób tarczycy. Ponad połowa z nich nie wie o swojej chorobie. Nie leczy się więc. Lekarze zachęcajš, by monitorować poziom hormonów tarczycy i okresowo robić badanie USG. Diagnozowanie chorób tarczycy polega na oznaczeniu stężenia hormonów tarczycy, takich jak trijodotyronina (T3), tyroksyna (T4) oraz hormonu przysadkowego zawiadujšcego czynnoœciš tarczycy we krwi zwanego TSH. – Niski poziom T3 i T4, a wysoki TSH wskazuje na niedoczynnoœć tarczycy, a wysoki poziom T3 i T4 oraz niski poziom TSH na nadczynnoœć tarczycy – wyjaœnia dr Katarzyna Ziemnicka z Kliniki Endokrynologii, Przemiany Materii i Chorób Wewnętrznych AM w Poznaniu. U pacjentów wykonuje się również badanie USG tarczycy, które umożliwia identyfikację zmian ogniskowych gruczołu. Najczęœciej majš one charakter łagodny. Tylko ok. 5 proc. przypadków ma charakter złoœliwy. Dodatkowym badaniem tarczycy jest scyntygrafia, która obrazuje poziom izotopu (np. jodu promieniotwórczego czy technetu). Badanie to służy m.in. do lokalizacji tkanki tarczycowej oraz do oceny występujšcych tzw. zmian goršcych, tj. guzków o charakterze nadczynnym. Dzięki scyntygrafii widoczne sš też tzw. zmiany zimne, np. torbiele i nowotwory złoœliwe. – Ostatnio scyntygrafia jest rzadziej wykorzystywana, a podstawowym badaniem obrazowym w badaniu tarczycy stała się ultrasonografia. Ultrasonografia jest także pomocna przy wykonywaniu biopsji zmian ogniskowych w celu kwalifikacji chorego do ewentualnego leczenia operacyjnego zwanego strumektomiš – tłumaczy dr Katarzyna Ziemnicka. [srodtytul]Tarczyca w połogu [/srodtytul] Najczęœciej rozpoznawanym schorzeniem tarczycy jest tzw. wole guzkowe obojętne. Częstoœć występowania zmian ogniskowych zwiększa się z wiekiem, co szczególnie zauważalne jest u kobiet w okresie pomenopauzalnym. – W przypadku wola guzkowego obojętnego, jeœli chorego nie kierujemy do zabiegu operacyjnego, np. ze względu na mnogoœć zmian, ich wielkoœć czy podejrzenie procesu nowotworowego złoœliwego, można spróbować terapii jodem czy też hormonami tarczycowymi – wyjaœnia dr Katarzyna Ziemnicka. Niedoczynnoœć tarczycy występuje pięć razy częœciej u kobiet niż u mężczyzn. W populacji dorosłych niedoczynnoœć tarczycy występuje od 5 do 7 proc. kobiet i tylko u 1 proc. mężczyzn. Ryzyko jej wystšpienia gwałtownie wzrasta z wiekiem. Chociaż największe ryzyko zachorowania dotyczy ludzi starszych, to niedoczynnoœć tarczycy może się pojawiać także u dzieci i ludzi młodych. Wœród osób młodych szczególnie narażone sš kobiety w okresie poporodowym. Chory z niedoczynnoœciš tarczycy przybiera na wadze, często marznie, głos jego staje się szorstki, skóra chłodna, pojawia się zrogowacenie skóry na łokciach i kolanach. Niedoczynnoœć tarczycy może przyspieszyć rozwój miażdżycy i jej powikłań. Objawy niedoczynnoœci tarczycy, która u przeważajšcej liczby chorych jest chorobš nieuleczalnš, leczy się indywidualnie dobranymi dawkami hormonów tarczycy. [srodtytul]Jodem w gruczoł [/srodtytul] Nadczynnoœć tarczycy leczona jest lekami hamujšcymi czynnoœć gruczołu zwanymi tyreostatykami, jodem promieniotwórczym lub operacyjnie. Objawy nadczynnoœci gruczołu tarczycy to utrata wagi, pocenie się, nadpobudliwoœć, złe spanie i stres. W trakcie choroby akcja serca jest przyspieszona, występujš zaburzenia rytmu serca i niewydolnoœć wieńcowa. Niekiedy ujawniajš się choroby psychiczne lub nerwice. – Zapobieganie chorobom tarczycy jest możliwe tylko w przypadku wola mišższowego lub guzkowego tarczycy głównie dzięki dbaniu o prawidłowy poziom jodu w codziennej diecie, który wynosi około 150 mikrogramów na dobę – wyjaœnia dr Katarzyna Ziemnicka. Jod możemy znaleŸć w większej iloœci przede wszystkim w rybach i tzw. owocach morza. Takš dawkę zawiera też większoœć preparatów wielowitaminowych. U chorych ze stwierdzonš wczeœniej nadwrażliwoœciš na jod (nie mylić z alergiš), u których pierwiastek ten stosowany w nadmiarze wywołuje zwłaszcza nadczynnoœć tarczycy, należy unikać stosowania kontrastów jodowych do badań obrazowych czy niektórych leków zawierajšcych jod.
ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL