Wartość sporu dobrze jest skalkulować na początku

autor: Tomasz Jodłowski

źródło: Fotorzepa

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Formalny błąd nie zatrzyma kasacji

Procedura cywilna. Wskazana wycena przedmiotu sporu determinuje jego przebieg. Nie tylko decyduje, jaki sąd go rozpatrzy, ale także czy zajmie się nim Sąd Najwyższy

Wartość sporu należy przemyśleć przed złożeniem pozwu. Później nie ma na to już miejsca, a istotnie wpływa ona na przebieg procesu.

Wycenili na 50 tys. zł

Kwestia taka wynikła w sprawie Jadwigi i Krzysztofa K. przeciwko gminie miejskiej Z. o zobowiązanie jej do zmiany organizacji handlu na targowisku miejskim, tak by nie utrudniała korzystania z ich nieruchomości, na której stoi pawilon handlowy. Jako wartość przedmiotu sporu wskazali 50 tys. zł, a sąd rejonowy uwzględnił częściowo ich powództwo, zobowiązując gminę do zmiany organizacji handlu. Państwo K. odwołali się się od tego wyroku i jako przedmiot zaskarżenia podali 25 tys. zł (najwyraźniej to, co uzyskali w I instancji, wycenili na 25 tys. zł), a sąd okręgowy, poza drobnymi korektami, utrzymał wyrok.

Wtedy odwołali się do Sądu Najwyższego, wnosząc skargę kasacyjną, i tym razem wskazali jako wartość przedmiotu zaskarżenia jedynie 600 zł. W uzasadnieniu napisali, że to nietypowe roszczenie, nie ma charakteru majątkowego.

Dodajmy, że zgodnie z art. 398² kodeksu postępowania cywilnego (szerzej w ramce) skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 50 tys. zł. I na tej podstawie SN odrzucił skargę (bez merytorycznego rozpoznania), nie podzielając argumentacji powodów.

Jak rzecz, to pieniądze

– Powodowie wywodzą swoje roszczenie z przepisów o naruszeniu własności i posiadania (art. 144 i 222 § 2 kodeksu cywilnego), a taka sprawa co do zasady jest sprawą o prawa majątkowe – zwrócił uwagę w uzasadnieniu sędzia Krzysztof Strzelczyk. – Przedmiotem takiego powództwa jest ochrona własności, a prawo to za swój przedmiot ma rzecz, która ma określoną wartość majątkową. Naruszeniem prawa własności jest więc w pierwszej kolejności naruszenie prawa majątkowego.

Sędzia stwierdził, że chociaż orzecznictwo Sądu Najwyższego nie wyklucza w szczególnych okolicznościach dominacji czynników niemajątkowych w ramach tej ochrony, to jednak w sprawie państwa K. majątkowy charakter sporu nie budzi wątpliwości, jeśli uwzględni się ich dążenie do zapewnienia nieograniczonego dostępu do tej nieruchomości, do położonego na niej pawilonu handlowego.

– Tak zresztą sami powodowie ocenili spór, wskazując wartość przedmiotu sporu i wartość zaskarżenia zarówno w apelacji, jak i w skardze kasacyjnej. Majątkowy charakter sporu ma zaś bezpośredni wpływ na ocenę dopuszczalności skargi kasacyjnej ze względu na ograniczenie art. 398² § 1 k.p.c. – powiedział sędzia Strzelczyk.

Ponieważ wartość zaskarżenia nie przekraczała tego ograniczenia, SN odrzucił skargę (sygnatura akt; V CSK 88/11). Postanowienie jest ostateczne.

– Doświadczeni prawnicy zanim złożą pozew, tak starają się określić wartość sporu, by mieć możliwość kasacji, a jednocześnie kalkulują koszty sądowe, które od tego zależą – wskazuje adwokat Andrzej Michałowski. – W trakcie procesu jest już na to za późno.

^{Limity i ograniczenia}

Sprawy (nie)kasacyjne

Skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe:

• cywilnych – w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 50 tys. zł,
• gospodarczych – o wartości niższej niż 75 tys. zł,
• z prawa pracy i ubezpieczeń społecznych – o wartości niższej niż 10 tys. zł.

Kasacja przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia:

• w sprawach z ubezpieczeń społecznych o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz objęcie obowiązkiem ubezpieczenia,
• w sprawach o odszkodowanie za wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem.

Na podstawie art. 398² kodeksu postępowania cywilnego