Jak się skarżyć, gdy sąd nie zgadza się na wznowienie postępowania?

Jakie środki odwoławcze (środki zaskarżenia) przysługują powodowi w przypadku odrzucenia przez sąd drugiej instancji skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 403 § 2 kodeksu postępowania cywilnego?

Przywołany przez internautę art. 403 § 2 kodeksu postępowania cywilnego określa najczęściej bodaj stosowaną grupę przesłanek wznowienia postępowania, a więc w praktyce powtórzenia procesu. Stanowi on, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo okoliczności faktycznych lub dowodów, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

Odpowiedź na pytanie jakie środki odwoławcze przysługują w sprawie ze wznowienia, zależy od tego, jakiego rodzaju była sprawa podstawowa. Generalna zasada jest taka: o dopuszczalności skargi kasacyjnej w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania decyduje przedmiot sprawy w postępowaniu prawomocnie zakończonym, a więc sprawy pierwotnej (por: postanowienie SN z 26 stycznia 2000 r. III CZ 173/99).

Wiadomo, że nie we wszystkich sprawach przysługuje odwołanie do Sądu Najwyższego, w szczególności skarga kasacyjna. Generalnie skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia: o odrzuceniu pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie — art. 398¹ § 1 k.p.c. Chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, a tych przepisów jest sporo.

I tak: kasacja jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość zaskarżenia jest niższa niż 50 tys. zł, a w sprawach gospodarczych — niższa niż 75 tys. zł, z kolei z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych — niższa niż 10 tys. zł (ale przysługuje niezależnie od wartości zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego).

Jest niedopuszczalna także w sprawach: o rozwód, o separację, o alimenty, o czynsz najmu lub dzierżawy oraz o naruszenie posiadania, i w postępowaniu uproszczonym — art. 398 (2) kpc.

To zresztą nie wszystkie wyłączenia prawa do kasacji.

A zatem w konkretnej sprawie trzeba sprawdzić, czy jest ona - jak mówią adwokaci - kasacyjna. Czasem będzie o tym decydować wartość przedmiotu sporu (przy odwołaniu, skardze kasacyjnej zaskarżenia).

Pozostaje jeszcze pytanie - z jakiej chwili ?

— Przy wznowieniu postępowania decydować będzie wartości przedmiotu sporu pierwotnej (podstawowej) sprawy - odpowiada radca prawny Łukasz Labuda.

To generalne zasady. Pytanie czytelnika nie jest do końca jasne: „odrzucenie przez sąd drugiej instancji skargi” może oznaczać dwie sytuacje:

- że w pierwszej instancji sąd merytorycznie ją zbadał (dopuścił), a z jakichś powodów formalnych (np. nieopłacenia apelacji, uchybienia terminowi) odrzucił w drugiej — wtedy służy zażalenie do SN,

- że i w I i w II instancji została odrzucona — wtedy zażalenie nie przysługuje.