Brakuje lokali dla najuboższych

autor: Dariusz Majgier

źródło: Fotorzepa

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Trzecie mieszkanie obowiązkowo

Wysiłki gmin w pozyskiwaniu mieszkań socjalnych niewiele dają. Powodem jest jak zwykle brak pieniędzy

Najwyższa Izba Kontroli opublikowała raport o wynikach kontroli pozyskiwania lokali i pomieszczeń mieszkalnych dla osób najuboższych. Wnioski płynące z dokumentu są zatrważające. Żadna ze skontrolowanych gmin nie zaspokaja potrzeb mieszkańców w 100 proc.

Najlepiej wśród skontrolowanych jednostek wypadł Białystok, który zaspokaja to zapotrzebowanie w 72,8 proc. Wynik byłby lepszy, ale protesty mieszkańców uniemożliwiły w 2009 r. budowę 30 kolejnych lokali socjalnych. Wśród miast wojewódzkich najsłabiej wypadł w rankingu Szczecin. Kontrolerzy NIK ocenili w nim stopień zaspokojenia potrzeb na 5,3 proc.

80 proc. oczekujących na lokal socjalny nigdy się go nie doczeka

Średnio największe miasta są w stanie zapewnić lokale socjalne jedynie 17,4 proc. oczekujących. Wniosek jest jeden: gminy – wbrew art. 75 ust. 1 konstytucji – nie wspierają odpowiednio rozwoju budownictwa socjalnego. Ich działania oceniono w raporcie negatywnie.

Środki obiecane, a nie dane

Najwyższa Izba Kontroli podkreśla, że sytuacji tej nie są winne wyłącznie gminy. Odpowiedzialność spada również na rząd, który nie przekazał samorządom odpowiednich środków na ten cel. W ocenach skutków regulacji zamieszczonych w rządowym projekcie ustawy o finansowym wsparciu tworzenia lokali socjalnych, mieszkań chronionych, noclegowni i domów dla bezdomnych zakładano, że w latach 2007 – 2010 gminy otrzymają wsparcie w wysokości 1 mld 135 mln zł. W rzeczywistości budżet państwa przeznaczył na ten cel znacznie mniej, bo jedynie 148 mln zł.

Minister infrastruktury Cezary Grabarczyk obiecuje, że sytuacja się zmieni.

– W budżecie państwa na 2011 r. zarezerwowaliśmy 80 mln zł na wsparcie budownictwa socjalnego – wyjaśnia minister. – Jeżeli pojawią się oszczędności budżetowe, kwota ta zostanie zwiększona.

Duże odszkodowania

Inną sprawą jest, że gminy – mimo oczywistych potrzeb – nie chciały lub nie potrafiły skorzystać ze wsparcia Funduszu Dopłat. Raport wskazuje na kilka takich przypadków: wnioski trzech gmin zostały odrzucone, Łódź i Katowice w ogóle nie wystąpiły o dopłatę. Zainteresowanie dopłatą było stosunkowo niskie przede wszystkim dlatego, że gminom brakowało pieniędzy na sfinansowanie wkładu własnego. Odstręczał też wysoki koszt inwestycji – Fundusz wymagał odpowiedniego wyposażenia i standardu lokali.

Niezaspokojenie potrzeb na lokale socjalne także jednak kosztuje. Gminy są bowiem zobowiązane płacić odszkodowania właścicielom nieruchomości, którzy nie mogą korzystać ze swej własności z powodu tego, że nie ma jak wykonać wyroków eksmisyjnych.

W okresie objętym kontrolą NIK odszkodowania takie płaciło 9 z 18 kontrolowanych jednostek. Największe koszty z tego tytułu poniosły Katowice, wypłacając ponad 4,5 mln zł odszkodowań. Drugim w kolejności płatnikiem jest Łódź.

– W ubiegłym roku na odszkodowania miasto wydało ponad 1,2 mln zł – mówi Marcin Masłowski z Biura Prasowego Prezydenta Łodzi.

W sumie wydatki dziewięciu miast związane z wypłatą odszkodowań pochłonęły w latach 2007 – 2009 ponad 7 mln zł.

Większość kontrolowanych gmin (16) uchwaliła wieloletnie programy gospodarowania zasobem mieszkaniowym. Jak wynika z raportu NIK, tylko Łódź i Hrubieszów tego obowiązku nie dopełniły. Hrubieszów nie opracował także – do 2009 r. – strategii rozwiązywania problemów społecznych, którą gminom kazała uchwalić ustawa o pomocy społecznej. Jak tłumaczył burmistrz Hrubieszowa, żaden przepis nie nakłada na radę gminy terminu, do którego taką strategię należało opracować. NIK podkreśla, że od 1 maja 2004 r. opracowanie i realizacja strategii jest obowiązkowym zadaniem własnym gmin.

Pozytywna ocena należy się gminom za organizowanie schronień dla bezdomnych – czytamy w raporcie.