Jabulani. Piłka idealna?

źródło: AFP

Piłka jabulani

źródło: Rzeczpospolita

+zobacz więcej zdjęć

Załączniki:

• Jabulani.pdf

Technicznie doskonała – mówią inżynierowie o tej futbolówce. Jest do niczego – odpowiadają piłkarze

Aby stworzyć nową piłkę Jabulani, Adidas poprosił o pomoc akademików z Uniwersytetu Loughborough w Wielkiej Brytanii. Skorzystano z tunelu aerodynamicznego i kopiącego robota. Zastosowano najnowsze materiały i techniki poprawiające aerodynamikę. Efektem jest idealnie okrągła, nienasiąkająca wodą, latająca szybciej futbolówka.

Ale Jabulani się nie podoba ani napastnikom, ani bramkarzom. Narzekanie na nową piłkę jest powszechne – a to leci za daleko, a to trudno przewidzieć jej tor lotu, a to wypada bramkarzom z rąk. Brazylijskiemu golkiperowi Julio Cesarowi Jabulani nie podoba się tak bardzo, że porównuje ją do plastikowych piłek z supermarketu. – To smutne, że na tak ważnej imprezie piłkarze muszą grać tak fatalną piłką – nie oszczędza projektantów bramkarz Włochów Gianluigi Buffon. A Adidas odpowiada, że tak samo krytykowano kiedyś piłki Teamgeist i Fevernova.

Jedenastka

Piłka to piłka, prawda? Co można jeszcze wymyślić? Otóż całkiem dużo. Jabulani składa się z mniejszej liczby wyprofilowanych trójwymiarowo „łat” – jest ich tylko osiem. Dla porównania Teamgeist miał ich 12, a Telstar (najsłynniejszy wzór piłki na świecie) aż 32. Te panele są w Jabulani klejone i zgrzewane, co eliminuje szwy. Dzięki temu piłka jest bardziej okrągła. Podczas pomiarów FIFA – w 16 miejscach na powierzchni piłki – zarejestrowano odchylenie w granicach 1 proc.

Trójwymiarowo modelowane panele, wykonane z tworzyw sztucznych EVA i TPA (octanu etylowinylu i termoplastycznego poliuretanu), są absolutnie wodoodporne. Jabulani nie nasiąka i nie staje się przez to cięższa.

Adidas chwali się też, że w nowej piłce zastosowano profil grip’n’groove – biegnące na powierzchni rowki poprawiające aerodynamikę oraz - „gęsią skórkę” umożliwiającą lepszą kontrolę – to właśnie te elementy testowano w tunelu aerodynamicznym.

Projektanci zadbali też o symbolikę grafiki. Jabulani jest pomalowana 11 kolorami, co ma odzwierciedlać 11 języków używanych przez 11 plemion RPA. To także 11. piłka Adidasa przygotowana na mistrzostwa świata. No i oczywiście – tylu zawodników na boisku liczy jedna drużyna. Piłki są produkowane w Chinach, lateksowe dętki pochodzą z Indii, a poliuretan z Tajwanu.

„Musimy się przyzwyczaić”

Wygląda na to, że wielki wysiłek konstruktorów poszedł na marne. Piłkarze krytykują „piłkę idealną” właściwie po każdym meczu. – Jest bardzo trudna i dla bramkarzy i dla nas. Mam nadzieję, że uda nam się do niej przyzwyczaić. Nie mamy wyboru – mówił Lionel Messi po zwycięstwie Argentyny nad Nigerią.

– Facet, który ją zaprojektował, z pewnością nigdy nie grał w piłkę – irytuje się Brazylijczyk Robinho. – Ale nic się już nie da zrobić. Musimy nią grać.

Jedną z przyczyn zdenerwowania zawodników jest to, że Jabulani na wyżej położonych stadionach leci sporo (ok. 5 proc.) szybciej niż w warunkach badanych przez naukowców. Rowki zaś sprawiają, że piłka mniej się obraca i jest trudniejsza do złapania po strzale. – Ta piłka jest przerażająca. Jest okropna. Okropna dla wszystkich – krzywi się angielski bramkarz David James.

– Jest okrągła. Jak zwykle – mówi Hiszpan Alvaro Arbeloa, rezerwowy we wczorajszym meczu ze Szwajcarią.

Naukowa metoda oceny graczy

Zespół badaczy amerykańskich opracował system obiektywnej oceny piłkarzy na boisku. Może posłużyć zestawieniu rankingu piłkarzy, niezależnego od sympatii publiczności.

System opisuje najnowsze wydanie magazynu „PLoS ONE”. Szefem projektu jest prof. Luís Amaral z Northwestern University (pochodzący z Portugalii, od dziecka kibic).

Do zbudowania systemu posłużyły dane statystyczne zebrane podczas Euro 2008. Ranking piłkarzy biorących udział w mistrzostwach sporządzony przez naukowców z grubsza zgadzał się z opinią dziennikarzy.

– W piłce nożnej jest stosunkowo niewiele zdarzeń, które dają się dokładnie policzyć – powiedział prof Amaral. – Jeśli da się zliczyć, ile bramek zdobędzie zawodnik w trakcie meczu, to wspaniale. Ale dwa, trzy gole, towarzyszące im podania trzeba podzielić na jedenastu graczy. Większość zawodników w takim zestawieniu nie wystąpi. Naukowcy sporządzili mapę trasy, po której krąży piłka podczas meczu, i strzałów kończących się zdobyciem gola.

Do oszacowania aktywności graczy zespół zastosował modele komputerowe wzorowane na powiązaniach społecznych.

– Można zdefiniować sieć, w której każdym elementem jest gracz – powiedział Amaral. – Potem przeanalizować, jak przebiegają powiązania pomiędzy zawodnikami. Proces, który doprowadza do zdobycia bramki, to łańcuch powiązań między graczami.

kru