Edukacja
Ogromny potencjał życiowego doświadczenia
Rozmowa: Jerzy Koźmiński, prezes Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności
Jedną z organizacji współpracujących ze środowiskiem UTW jest Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności, która od 2005 roku prowadzi program „Uniwersytety Trzeciego Wieku” - jego celem jest aktywizacja osób starszych, szczególnie poprzez wsparcie dla UTW; w ramach programu organizowane są konkursy grantowe, konferencje i warsztaty dla przedstawicieli UTW.
Rz: Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności od kilku lat współpracuje z UTW – dlaczego zdecydowali się Państwo na tego typu program?
Jerzy Koźmiński: Fundacja rozpoczęła swoją działalność przed 10 laty z podwójną misją; po pierwsze, umacniania efektów polskich przemian zapoczątkowanych w 1989 roku, a po drugie – dzielenia się doświadczeniami Polski w zakresie transformacji z innymi krajami Europy Środkowo-Wschodniej. Oczywiście, biorąc pod uwagę ilość środków jakimi dysponowała Fundacja w zderzeniu z ogromnymi potrzebami społecznymi, musieliśmy dokonać wyboru i skoncentrować się na wybranych celach. W naszych programach krajowych postanowiliśmy położyć nacisk na te środowiska i społeczności, które wymagają szczególnego wsparcia w procesie przemian. Stąd też w programach PAFW wyraźnie dominują dwa motywy; równanie szans edukacyjnych, połączone z poprawą jakości oświaty, a równolegle – wyzwalanie i umacnianie energii obywatelskiej, służące rozwojowi lokalnych społeczności. Największa część naszych środków trafia zatem na tereny wiejskie i do małych miast, co oczywiście nie oznacza, że tylko tam występują problemy, którymi warto i trzeba się zająć. Pragniemy, aby nasze działania służące postępowi edukacyjnemu oraz budowie kapitału społecznego przyczyniały się do modernizacji i rozwoju Kraju. Kiedy w 2004 roku podjęliśmy współpracę z Uniwersytetami Trzeciego Wieku, prawie wszystkie z nich znajdowały się w dużych miastach i – zgodnie z ideą, jaka im przyświecała – oferowały miejscowym seniorom zajęcia pogłębiające i poszerzające wiedzę w wybranych dziedzinach. Podejmując tę współpracę, mieliśmy na uwadze trzy cele. Po pierwsze – pomoc we wzbogaceniu oferty edukacyjnej UTW, a zarazem w powiększaniu liczby tych placówek oraz tworzeniu warunków dla ich wzajemnego współdziałania. Po drugie – zachęcanie UTW do kierowania swojej oferty także do seniorów z mniejszych miejscowości. I po trzecie – aktywizacja społeczna osób starszych - tak aby mogły łączyć rozwijanie własnych pasji z działaniem na rzecz innych, zwłaszcza w swojej lokalnej społeczności. Jak widać – cel drugi i trzeci wpisywały się w główny nurt aktywności programowej PAFW, a pierwszy był niezbędny dla ich skutecznej realizacji, no i oczywiście, sam w sobie stanowił bardzo ważne zadanie.
Jak sprawdził się wasz pomysł wsparcia dla UTW?
Oceniamy, że kombinacja powyższych celów przynosi dobre efekty. Osoby starsze, szczególnie w mniejszych miejscowościach, nie mają łatwego dostępu do kształcenia ustawicznego i są mniej aktywne społecznie. W pierwszych dwóch latach skupiliśmy się zatem na promowaniu samej idei kształcenia ustawicznego i wspieraniu rozwoju UTW. Chcieliśmy, aby ze swoją ofertą UTW były obecne nie tylko w miastach akademickich, ale również poza nimi – np. poprzez filie lub inne placówki działające pod opieką naukową wyższych uczelni albo UTW z większych miast, związane z uczelniami. Szybko okazało się, że seniorzy z całej Polski mają tak silną potrzebę uczestnictwa w zajęciach edukacyjnych oraz w życiu społecznym, że liczba placówek określanych mianem UTW wzrosła blisko pięciokrotnie. Obecnie kładziemy większy nacisk na to, że w seniorach drzemie ogromny potencjał: życiowego doświadczenia, wiedzy i czasu - potencjał, który mogą wykorzystać w różnych celach społecznie użytecznych, czy to działając aktywnie na rzecz swojego środowiska, czy też dla dobra poszczególnych grup społeczności lokalnej, na przykład prowadząc zajęcia pozalekcyjne z dziećmi i młodzieżą.
Dziś, kiedy sieć UTW liczy około 300 placówek zrzeszających dziesiątki tysięcy słuchaczy, nasze możliwości wsparcia finansowego dla nich są nieporównywalne do sytuacji sprzed pięciu laty, kiedy istniało jedynie kilkadziesiąt UTW. Dlatego skupiamy się na pomocy w integracji i rozwoju tego środowiska – zgodnie z wyrażanymi w nim pragnieniami i sugestiami, a równocześnie - na pobudzaniu energii społecznej seniorów. To drugie oznacza między innymi pomoc w szkoleniu ich liderów; aby potrafili jak najlepiej organizować własną aktywność - dla siebie samych oraz na rzecz innych. W tym zakresie pomysł współpracy z UTW sprawdził się znakomicie, ponieważ placówki te skupiają osoby najaktywniejsze, chętne nie tylko do wzbogacenia własnej wiedzy, ale i podejmowania działań społecznych; swoim przykładem oddziaływują na szerokie grupy seniorów, a także na inne środowiska.













