Rodzina
Jak dzielony jest wspólny majątek po rozwodzie i intercyzie
Potrzeba podziału dorobku nie musi wynikać tylko z rozwodu lub separacji. Może być też skutkiem ustania wspólności majątkowej w trakcie małżeństwa.
Tak będzie przede wszystkim w razie zawarcia przez małżonków umowy majątkowej małżeńskiej, czyli intercyzy ustanawiającej rozdzielność między nimi, oraz zniesienia wspólności przez sąd.
Wspólność majątkowa między małżonkami powstaje z chwilą wypowiedzenia sakramentalnego „tak”, chyba że wcześniej narzeczeni podpisali intercyzę. Ustaje automatycznie m.in. w razie rozwodu, unieważnienia małżeństwa oraz separacji (patrz ramka). Może ustać w trakcie małżeństwa wskutek intercyzy ustanawiającej rozdzielność lub wskutek zniesienia jej przez sąd na żądanie małżonka. Dotyczy to zarówno wspólności ustawowej, która powstaje automatycznie po ślubie, jak i wspólności umownej – rozszerzonej lub ograniczonej w stosunku do ustawowej w intercyzie, która może być podpisana przed ślubem, ale także po kilku latach małżeństwa.
Zniesienie (ustanie) wspólności otwiera drogę do podziału wspólnego dorobku. Podczas ustalania wartości poszczególnych dóbr (nieruchomości i ruchomości) składających się na majątek wspólny uwzględnia się ceny aktualne, a nie z chwili ich nabycia.
Bez angażowania sądu
W momencie zniesienia lub ustania wspólności – jeśli małżeństwo trwa – między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa. Zawsze po ustaniu wspólności dorobkowy majątek staje się współwłasnością w częściach ułamkowych i może być podzielony między męża i żonę, tak samo jak np. mienie uzyskane w drodze spadku przez kilku spadkobierców (w wypadku wspólności majątkowej podział jest niedopuszczalny).
Po ustaniu wspólności przestaje istnieć majątek wspólny, dorobkowy. Istnieją tylko majątki osobiste, do których należą udziały każdego z małżonków w majątku dorobkowym i przedmioty uzyskane w drodze darowizny lub spadku, przedmioty osobistego użytku itd., które już wcześniej stanowiły majątek osobisty.
Z żądaniem podziału majątku dorobkowego można wystąpić do sądu także kilka lat po rozwodzie czy formalnej separacji. To uprawnienie się nie przedawnia.
Sprawy o podział majątku dorobkowego należą do sądów cywilnych szczebla rejonowego właściwego według miejsca położenia majątku. Jeśli leży on w okręgu działania kilku sądów, wybór należy do tego, kto występuje o podział. Możliwe jest też zawarcie ugody przed sądem.
Nie jest jednak konieczne dla podziału majątku wspólnego angażowanie sądu. Jeśli małżonkowie dojdą do porozumienia, mogą to zrobić sami. Nie musi to być podział po równo. Jeśli w skład dorobku wchodzą nieruchomości albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu (mieszkania, lokalu użytkowego), konieczna jest wizyta u notariusza. Inaczej umowa o podział jest nieważna.
Co dla dwojga
Przyczyny ustania wspólności nie zmieniają podstawowej reguły: dobra materialne uzyskane w czasie trwania małżeństwa są wspólnym dorobkiem małżonków i cały majątek będzie zasadniczo podzielony na pół między męża i żonę, choć mogą być odstępstwa od tej reguły.
Jeśli więc np. mąż kupi wyłącznie na swoje nazwisko w trakcie trwania małżeństwa dom za pieniądze uzyskane z dochodów z pracy lub prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa, nieruchomość ta wejdzie w skład majątku dorobkowego małżonków. Nie zmienia tego również wpisanie męża jako jedynego właściciela w księdze wieczystej.
Do majątku dorobkowego należą też kupione w trakcie trwania wspólności akcje, obligacje i inne walory, choćby rachunek w domu maklerskim był prowadzony tylko na imię jednego małżonka. To samo oczywiście dotyczy pieniędzy na rachunku bankowym.
Objęte wspólnością są także udziały jednego z małżonków w spółce z o.o. i wkład w spółce jawnej, komandytowej, komandytowo-akcyjnej, partnerskiej. Wkład do spółki cywilnej należy do majątku osobistego małżonka. Jeśli jednak sfinansowany został z majątku dorobkowego, musi być rozliczony – w razie podziału tego majątku – jako nakład z majątku wspólnego na majątek osobisty.
Ukochany kot i rasowy pies
Choć wedle ustawy z 1997 r. o ochronie zwierząt zwierzę – jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania i cierpienia – nie jest rzeczą, do majątku dorobkowego wchodzą nie tylko zwierzęta gospodarskie, ale także kot, chomik, pies. Również one w razie podziału tego majątku będą nim objęte, a ich wartość musi być uwzględniona we wzajemnych rozliczeniach małżonków. Dotyczy to w praktyce sytuacji, gdy są to zwierzęta cenne, hodowlane, mające niekiedy znaczną wartość. Ustawa z 1997 r. nakazuje bowiem w sprawach w niej nieuregulowanych stosować do zwierząt odpowiednio przepisy dotyczące rzeczy.
Przeczytaj więcej o: intercyza, majątek, małżonków, podział, ustanie, wspólności, wspólny
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
