Zamawiający może odrzucić ofertę z błędną stawką VAT

źródło: Rzeczpospolita

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Oferta z błędnym VAT będzie odrzucona
• Cena musi uwzględniać wszystkie elementy zapłaty
• W przetargu ważna jest stawka podatku
• Oferty ze złym VAT-em nie muszą być odrzucane
• Zamawiający nie poprawi każdej omyłki
• Jak interpretacje fiskusa wpływają na rezultat przetargów

Dokumenty składane w przetargu muszą uwzględniać powszechnie obowiązujące przepisy prawa, w tym również regulacje prawa podatkowego

Sąd Najwyższy w uchwale z 20 października 2011 (III CZP  52/11, III CZP 53/11) uznał, że zamawiający może odrzucić ofertę, w której wykonawca błędnie określił stawkę VAT.

Zdaniem sądu określenie w  ofercie ceny brutto z  uwzględnieniem nieprawidłowej stawki podatku od towarów i usług stanowi błąd w obliczeniu ceny, jeżeli brak jest ustawowych przesłanek wystąpienia omyłki (art. 89 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy z 29 stycznia 2004 Prawo zamówień publicznych, tekst jedn. DzU z 2010 r. nr 113, poz. 759 z późn. zm.).

Należy zauważyć, że podjęcie przez SN uchwały w tej sprawie było konieczne, bo dotychczas mieliśmy do czynienia ze swego rodzaju dualizmem w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej

Co mówią przepisy

Zgodnie z treścią przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 pzp zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli jej treść nie odpowiada treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ), z zastrzeżeniem, że zamawiający poprawia w ofercie omyłki polegające na niezgodności oferty z SIWZ, niepowodujące istotnych zmian w treści oferty.

Ponadto art. 89 ust. 1 pkt 6 pzp głosi, że oferta powinna zostać odrzucona, jeżeli zawiera błędy w obliczeniu ceny. Powyższe zapisy mają charakter obligatoryjny, co oznacza, że zaistnienie którejkolwiek z przesłanek w nich wymienionych musi skutkować odrzuceniem oferty.

Ocena jak w specyfikacji

Należy zawsze pamiętać, że postępowanie w sprawie o  udzielenie zamówienia publicznego jest sformalizowane i oparte na sztywnych regułach wynikających wprost z pzp. Formalizm ten uzasadnia stosowanie rygorów ustawowych w przypadku ofert niespełniających wymogów specyfikacji przetargowej, w związku z  czym zamawiający po otwarciu ofert nie może oceniać złożonych w danym postępowaniu ofert w sposób dowolny, ale tylko w taki, jaki podał w specyfikacji (SIWZ).

Mając na uwadze opisany wyżej formalizm systemu zamówień publicznych oraz coraz bardziej powszechny fakt używania przez wykonawców błędnych/niewłaściwych a zarazem często nieistniejących stawek VAT, należy uznać, że uchwała Sądu Najwyższego z 20 października 2011 porządkuje niespójne w ostatnich latach orzecznictwo KIO (w  mniejszym stopniu sądów okręgowych).

Uchwała jest niewątpliwie potwierdzeniem judykatury (m.in. wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z 28 września 2009, XIX Ga 372/09, wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 17 czerwca  2009,  X Ga 314/09), która stała na stanowisku, że zastosowanie błędnej stawki podatku od towarów i usług stanowi obligatoryjną przesłankę odrzucenia oferty na podstawie przepisu art. 89 ust. 1 pkt 6 pzp.

Bez dowolności

Wbrew stanowiskom zapoczątkowanym od 2010 r. przez KIO i nieliczne sądy, że błąd w stawce VAT w ofercie przetargowej nie mieści się w ustawowych przesłankach odrzucenia oferty, Sąd Najwyższy w  uchwale dał wyraz, że w ramach systemu zamówień publicznych nie ma miejsca na  stosowanie jakichkolwiek zasad opartych na dowolności czy słuszności, o ile nie wynikają one bezpośrednio z przepisów prawa.

Postulaty wykonawców zgłaszane w odwołaniach do KIO czy też w skargach na wyroki KIO do sądów okręgowych, co do stosowania zasad słuszności odnośnie do  oceny ofert składanych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego (w  tym o bagatelizowanie błędnie użytej stawki podatku od towarów i usług), to w istocie postulaty de lege ferenda (tworzenia prawa), a nie postulaty, które można by wyprowadzić w drodze wnioskowań prawniczych bądź wykładni obowiązujących przepisów prawa.

Wątpliwa praktyka

Podjęcie przez SN uchwały było tym bardziej pożądane, że na przełomie 2010 i 2011 r. w wielu postępowaniach dochodziło do kontrowersyjnych rozstrzygnięć. Zamawiający żądali, aby w dacie składania ofert posłużyć się stosowną stawką VAT.

W przypadku gdy składanie oferty następowało do końca roku 2010 r., stawka VAT wynosiła 22 proc. Tymczasem wykonawcy podawali w ofercie stawkę VAT w wysokości 23 proc., w sytuacji gdy przepisy, które podwyższały stawki VAT, jeszcze nie weszły w życie w momencie składania ofert – obowiązują bowiem od 1 stycznia 2011.