Pomoc rodziny w firmowym biznesie jest mało opłacalna

Przedsiębiorca zatrudniający własną żonę albo małoletnie dzieci nie ma co liczyć na oszczędności podatkowe. Wypłaconego im wynagrodzenia nie zaliczy bowiem do kosztów podatkowych

Zabrania tego art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej ustawa o PIT).

Zgodnie z nim kosztem podatkowym nie jest wartość własnej pracy podatnika, jego małżonka i małoletnich dzieci, a w spółkach cywilnych lub osobowych spółkach handlowych (czyli jawnych, partnerskich, komandytowych i komandytowo-akcyjnych) także małżonków i małoletnich dzieci wspólników.

Rodzaj umowy bez znaczenia...

Przepisy ustawy o PIT nie definiują pojęcia „wartość pracy”. Organy podatkowe zgodnie jednak przyjmują, że obejmuje ono wartość wszelkiego rodzaju pracy świadczonej przez ściśle określone osoby (w tym małżonka podatnika) na rzecz zatrudniających je przedsiębiorców, niezależnie czy praca jest świadczona na podstawie umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej czy też bez podstawy prawnej.

Nieważne zatem czy przedsiębiorca zatrudnia małżonka na etacie czy na zlecenie, poniesionych na to wydatków nie zaliczy do kosztów podatkowych. 

Potwierdza to m.in. interpretacja Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 15 lipca 2009 r. (ITPB1/415-362/09/DP). Podatnik zawarł umowę-zlecenie z małżonkiem, któremu wypłacał wynagrodzenie wynikające z ustalonej stawki ryczałtowej. Izba stwierdziła, że wydatki z tytułu wynagrodzenia małżonka nie mogą stanowić dla przedsiębiorcy kosztów uzyskania przychodów. 

Podobnie, gdy do pracy w firmie przedsiębiorca angażuje swoje małoletnie dzieci. W tym wypadku również wypłaconego im wynagrodzenia nie zaliczy do kosztów. 

Czasami jednak wynagrodzenia wypłacone na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych z małżonkiem pozwolą zwiększyć koszty podatkowe prowadzonej działalności. Zgodziła się na to Izba Skarbowa w Katowicach. 

...choć nie w każdym przypadku

Z pytaniem zwrócił się podatnik, którego żona jest projektantką. Chciał podpisać z nią umowę o dzieło autorskie z przeniesieniem autorskich praw majątkowych na opracowanie schematów i prototypów nowych opraw oświetleniowych oraz wzorów graficznych niezbędnych do stworzenia nowych wersji katalogów informacyjno-reklamowych.

Zastanawiał się, czy wypłacone jej wynagrodzenie będzie mógł zaliczyć do kosztów podatkowych.

Izba w interpretacji z 18 listopada 2010 r. (IBPBI/1/415-845/10/KB) zgodziła się na to. Jej zdaniem „wydatki poniesione na ten cel będą mogły stanowić koszty uzyskania przychodu prowadzonej przez wnioskodawcę pozarolniczej działalności gospodarczej, chyba że z zawartej pomiędzy małżonkami umowy (o pracę, cywilnoprawnej) będzie wynikać, iż właścicielem praw autorskich powstałych w związku z jej wykonaniem będzie wnioskodawca.

Zaprojektowanie przez żonę, jako projektantkę (artystkę), schematów, prototypów oraz wzorów graficznych, stanowiących przedmiot prawa autorskiego, nie będzie bowiem stanowiło (z ww. zastrzeżeniem) świadczenia własnej pracy na rzecz wnioskodawcy, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych” – czytamy w interpretacji.

Izba przypomniała, że wydatki poniesione w związku z nabyciem praw autorskich będą mogły być zaliczane do kosztów uzyskania przychodu bezpośrednio lub poprzez odpisy amortyzacyjne zależnie od tego, czy prawa te będą spełniały kryteria uznania ich za wartości niematerialne i prawne. 

Część przedsiębiorców, chcąc ominąć zakaz wynikający z art. 23 ust. 1 pkt 10 ustawy o PIT, szuka innych rozwiązań i decyduje się na zawarcie umowy o rozdzielności majątkowej, sądząc, że pozwoli to zaliczać wartość pracy małżonka do kosztów podatkowych.

Intercyza w niczym nie pomoże

Fiskus się jednak na to nie zgadza. Przykładem jest interpretacja Izby Skarbowej w Katowicach z 27 lipca 2010 r. (IBPBI/1/415-524/10/ESZ).

Podatnik prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą polegającą na wynajmie nieruchomości chciał zatrudnić żonę. Ponieważ przed zawarciem małżeństwa podpisany został akt notarialny, zawarta umowa o rozdzielności majątkowej, myślał, że może wypłacone jej wynagrodzenie zaliczyć do kosztów.