Jakie skutki ma umorzenie pożyczki na zakup środka trwałego

źródło: Rzeczpospolita

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Nie można ograniczać prawa do amortyzacji
• Kiedy dofinansowanie wpływa na wartość początkową
• Pożyczkobiorca nie płaci CIT od umorzonej kwoty
• Proteza nie jest środkiem trwałym, więc nie podlega amortyzacji
• Jak rozliczyć koszty finansowania budowy

Zdarza się, że firmie zostaje umorzony kredyt na nabycie majątku podlegającego amortyzacji. Organy podatkowe nie są pewne, czy wtedy wykazać opodatkowany przychód czy też części odpisów umorzeniowych nie zaliczać do kosztów

- Spółka z o.o. otrzymała pożyczkę z wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej na wybudowanie obiektu. Obecnie część jej umorzono pod warunkiem wydatkowania kwoty odpowiadającej umorzeniu na zakup urządzeń (środków trwałych). Czy częściowe umorzenie pożyczki na wybudowanie obiektu będącego środkiem trwałym jest przychodem opodatkowanym czy zwolnionym od podatku? Jak rozliczać odpisy amortyzacyjne od tego obiektu, a jak od urządzeń sfinansowanych kwotą odpowiadającą umorzonej pożyczce? – pyta czytelnik.

Z literalnego brzmienia przepisów wynikałoby, że umorzenie pożyczki bez względu na to, co nią zostało sfinansowane, powoduje powstanie opodatkowanego przychodu (z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie o CIT).

Nie wszystkie organy podatkowe opowiadają się jednak za taką wykładnią. Zdaniem części z nich umorzoną pożyczkę za wytworzenie bądź zakup środków trwałych należy traktować jako przychód zwolniony z podatku. Powoduje to dalsze rozbieżności co do zasad podatkowej amortyzacji środków trwałych sfinansowanych taką umorzoną pożyczką.

Trzeba wykazać przychód

Zgodnie z art. 508 kodeksu cywilnego zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje. Umorzenie pożyczki (kredytu) powoduje powstanie przychodu u pożyczkodawcy (kredytobiorcy). Wynika to z art. 12 ust.1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT. Przepis ten mówi, że przychodem jest m.in. wartość umorzonych zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek (kredytów), z wyjątkiem umorzonych pożyczek z Funduszu Pracy.

Na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 8 tej ustawy nie zalicza się do przychodów kwot stanowiących równowartość umorzonych zobowiązań, w tym także z tytułu pożyczek (kredytów), jeżeli umorzenie zobowiązań jest związane z:

• bankowym postępowaniem ugodowym w rozumieniu przepisów o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków lub

• postępowaniem upadłościowym z możliwością zawarcia układu w rozumieniu przepisów prawa upadłościowego i naprawczego, lub

• realizacją programu restrukturyzacji na podstawie odrębnych ustaw.

Jeżeli zatem pożyczka nie pochodziła z Funduszu Pracy lub jej umorzenie nie jest związane z powyższymi postępowaniami czy realizacją programu restrukturyzacji na podstawie odrębnych ustaw, to powoduje ono powstanie dla spółki przychodu w części, w jakiej pożyczka została umorzona.

Amortyzacja bez zmian

Nie ma natomiast przepisów wyraźnie wskazujących na wyłączenie z kosztów uzyskania przychodu odpisów amortyzacyjnych w przypadku umorzenia pożyczki, z której finansowano nabycie lub wytworzenie środka trwałego.

W konsekwencji umorzenie pożyczki (kredytu) na wytworzenie środka trwałego może się wiązać z jednorazowym powstaniem wysokiego przychodu i koniecznością zapłaty podatku, mimo że inwestycja nie przynosi jeszcze odpowiednich przychodów. Przepisy nie wyłączają bowiem z przychodów umorzonej pożyczki ze względu na to, że zostało nią sfinansowane wytworzenie albo zakup środka trwałego bądź kwota odpowiadająca umorzeniu zostanie wydatkowana na ten cel.

Nie przewidują też wprost zwolnienia z podatku, tak jak jest w przypadku dotacji, subwencji, dopłat i innych nieodpłatnych świadczeń otrzymanych na pokrycie kosztów albo jako zwrot wydatków związanych z otrzymaniem, zakupem albo wytworzeniem we własnym zakresie środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, od których dokonuje się odpisów amortyzacyjnych (art. 17 ust. 1 pkt 21 ustawy o CIT).

Ustawodawca w art. 12 ust. 1 ustawy o CIT wyraźnie rozgranicza przychody z otrzymanych pieniędzy (pkt 1) i nieodpłatnych świadczeń (pkt 2) od umorzenia pożyczki (pkt 3). Wskazywałoby to, że umorzenia pożyczki nie należy traktować jako nieodpłatnego świadczenia, które ustawodawca odrębnie klasyfikuje jako przychód.

Przemawiałoby to za uznaniem, że nie ma możliwości zastosowania zwolnienia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 21 ustawy o CIT do przychodu z umorzonej pożyczki. Trudno też uznać umorzoną pożyczkę za dotację, subwencje czy dopłatę (które ustawodawca także traktuje jako nieodpłatne świadczenia, co wynika z art. 17 ust. 1 pkt 21 ustawy o CIT).