Tutaj odpocznij...

autor: Bartosz Siedlik

źródło: Fotorzepa

Chasydzi z całego świata przyjeżdżają do Leżajska, aby modlić się u grobu wielkiego cadyka Elimelecha

+zobacz więcej zdjęć

Redakcja poleca:

• Wszystko zaczęło się w polskim sztetl
• W polsce rządzą Piastowie
• Azjatyckie plemię Izraela – Chazarzy
• Raj utracony
• Nienaruszalne po Sąd Ostateczny
• Kalendarz żydowski
• Przybysz z Andaluzji
• Nienawiść do wierzycieli
• Pierwszy Holokaust
• Wielka karta swobód żydowskich nadanych przez Bolesława Pobożnego
• Błogosławieństwo Mieszkowi
• Zamknięte wspólnoty
• Drożdżowe sploty
• Słownik żydowski - Tora
• Dowcip żydowski
• "Powstańcy z Getta walczyli o honor"
• Starożytna historia Izraela

Co wiemy o Żydach polskich? O ich historii, o ich znaczeniu dla dorobku gospodarczego całego kraju, o wkładzie, jaki wnieśli w rozwój również polskiej kultury? Wydaje się, że nasza wiedza jest wyrywkowa i pobieżna, co – niestety – przekłada się zwykle na brak wyważonych, sprawiedliwych i życzliwych ocen. Stąd już tylko krok do uprzedzeń i jeszcze bardziej krzywdzącej obojętności. Wciąż to widzimy.

Tragiczne lata II wojny światowej i Holokaust to niezwykle ważny, lecz niejedyny rozdział historii Żydów w Polsce. Wydarzenia z tamtych „czasów pogardy”, jak również mord kielecki w 1946 r. czy marzec ‘68 wciąż budzą emocje, jątrzą rany i odnawiają spory.

Chcemy choć w maleńkiej cząstce naprawić wieloletnie zaniedbania i po prostu przystępnie i w wielotysięcznym nakładzie przedstawić historię Żydów polskich. Choćby w zarysie. Będziemy starać się przedstawiać tę historię rzetelnie, przedkładając sprawdzone fakty nad teorie wynikające z braku znajomości podstawowych faktów właśnie. Dotyczy to zwłaszcza antagonizmów i konfliktów między Polakami i Żydami. Tu nie będzie miejsca na napastliwą retorykę, półprawdy i krzywdzące uogólnienia. Cykl przygotowujemy razem z redakcją „Mówią wieki”.

Tak chcemy zredagować wszystkie odcinki przedstawiające pasjonującą historię polskiego żydostwa w układzie chronologicznym, od początków państwa polskiego aż po współczesność – wykaz zeszytów na ostatniej stronie.

Żydzi znaleźli w Polsce miejsce wyjątkowe. Świadczy o tym już początek naszych wspólnych dziejów dawno temu, we wczesnym średniowieczu. Uciekali tu wówczas przed pogromami w zachodniej Europie, zwłaszcza w okresie wojen krzyżowych i epidemii czarnej śmierci. Znajdowali miejsce do życia i pracy, tolerancję ze strony mieszkańców, życzliwość takich książąt, jak Bolesław Pobożny ze swoim statutem kaliskim. Piszemy o tym już w tym zeszycie. Obok głównego wątku: historii Żydów polskich w okresie wczesnego średniowiecza, zamieścimy też stałe rubryki o świętach i pojęciach żydowskich, a także o słownictwie polskim żydowskiego pochodzenia, o dowcipie i kuchni żydowskiej. Pierwszy zeszyt jest wzbogacony o rozmowę ze znawcą dziejów polsko-żydowskich, historię starożytnego Izraela oraz diaspory, kalendarz żydowski.

Dobre stosunki między obu nacjami utrzymywały się przez wieki, czyniąc z Rzeczypospolitej najliczniejsze skupisko Żydów na świecie, z promieniującymi na całą diasporę ośrodkami nauki i religii. Przypomnijmy utworzoną wtedy, piękną analizę słowa Polanya, jak po hebrajsku nazywa się nasz kraj. Otóż Po (tutaj), lan (mieszka) i ya (Bóg) układa się w: Tutaj mieszka Bóg. Inne hebrajskie słowo – Polin oznacza: Tutaj odpocznij. Warto zapamiętać.