Fiskus może oszacować wartość aportu do spółki zależnej

Istnieją wątpliwości, czy przepisy o cenach transferowych mają zastosowanie przy wniesieniu wkładów niepieniężnych lub wymianie udziałów między podmiotami powiązanymi

Z ustawy o CIT nie wynika bowiem jasno, czy są to transakcje w rozumieniu art. 9a tej ustawy. Zarówno interpretacje urzędowe, jak i orzecznictwo są niejednolite. Trwają więc spory, czy przy wniesieniu aportu istnieje obowiązek sporządzania dokumentacji w zakresie cen transakcyjnych.

Nie ma jednej definicji

Przedsiębiorstwa powiązane są zobligowane do sporządzenia dokumentacji podatkowej dla „transakcji”, które spełniają przesłanki określone w art. 9a ust. 2 ustawy o CIT. Muszą ją również przygotować firmy zawierające transakcje z kontrahentami, których siedziba znajduje się w rajach podatkowych (art. 9a ust. 3 ustawy o CIT).

Niestety, ani prawo podatkowe, ani cywilne nie definiują, jakie operacje czy też zdarzenia gospodarcze należy uznawać za  „transakcje”. W interpretacjach i orzeczeniach można spotkać wiele różnych sposobów rozumienia tego pojęcia, np.

- operacja handlowa dotycząca kupna lub sprzedaży towarów lub usług albo umowa handlowa na kupno lub sprzedaż towarów lub usług i samo zawarcie takiej umowy (wykładnia językowa na podstawie „Słownika języka polskiego PWN”, pod red. prof. Stanisława Dubisza, Warszawa 2008),

- umowa (lub umowy) zawarta z tym samym partnerem (lub tymi samymi partnerami), której przedmiotem są dobra i usługi objęte jedną ceną (pismo ministra finansów z 21 lutego 2001, PB4/AK-060-1192-46/01),

- wszelkiego rodzaju czynności prawne powodujące przeniesienie własności dóbr (wskazywane wyżej pismo ministra finansów),

- każda operacja związana ze zdarzeniami handlowymi oraz wynikająca z zawartych umów i porozumień (definicja słownikowa wynikająca z interpretacji Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie z 29 kwietnia 2004, US 72/ROP1-400/ID/04),

-  operacje, w efekcie których powstają należności, oraz te, których wynikiem są zobowiązania (interpretacja Urzędu Skarbowego w Rzeszowie z 4 sierpnia 2005, PUS.I/423/ 50/05).

Zależy, czy jest przychód

Jeśli uznamy, że transakcją jest operacja handlowa dotycząca kupna/sprzedaży towarów lub usług, to wymiana udziałów lub wniesienie aportu w postaci przedsiębiorstwa bądź jego zorganizowanej części do spółki kapitałowej albo spółdzielni w zamian za jej akcje lub udziały, jak się wydaje,  nie powinny być uznawane za „transakcje” na gruncie przepisów podatkowych o cenach transferowych.

Są one neutralne podatkowo, nie powstaje więc przychód w rozumieniu ustawy o CIT. Wynika to z jej art. 12 ust. 4d.

Przepis ten mówi, że wartość udziałów otrzymanych na skutek ich wymiany jest wyłączona z przychodów zarówno w spółce zbywającej, jak i w spółce nabywającej udziały.

Jednocześnie do przychodów nie zalicza się przychodów z tytułu przeniesienia własności składników majątku będących przedmiotem wkładu niepieniężnego (aportu) wnoszonych do spółki niebędącej osobą prawną, w tym wnoszonych do takiej spółki składników majątku otrzymanych przez podatnika w następstwie likwidacji spółki niebędącej osobą prawną, bądź wystąpienia z takiej spółki (art. 12 ust. 4 pkt  3c ustawy o CIT).

Natomiast za „transakcję” można byłoby uznać wniesienie aportu, które powoduje powstanie przychodu podatkowego. Chodzi m.in. o

- wydanie udziałów (akcji) w spółce kapitałowej albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, i

- wynagrodzenie podatnika otrzymane w wyniku umorzenia udziałów (akcji) objętych w zamian za wkład niepieniężny w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części.

Czy dokumentować każdą operację

Przyjmując za prawidłową najszerszą z cytowanych definicji (wszelkiego rodzaju czynności prawne powodujące przeniesienie własności dóbr), każde wniesienie aportu będzie uznane za transakcję.