Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Podlasie

Światowa idea z Białegostoku

Jacek Cieœlak
Fotorzepa / Waniek Ryszard
Nie tylko w stolicy Podlasia, ale i na całym œwiecie, pod egidš UNESCO obchodzony jest Œwiatowy Rok Ludwika Zamenhofa, twórcy uniwersalnego języka esperanto.

Co prawda zamiast białostockiego domu twórcy esperanto na Zielnej 6 mamy dziœ efektowny mural zdobišcy blok stojšcy na ulicy Zamenhofa nr 26, ale dziedzictwo słynnego białostoczanina jest znane na całym œwiecie. Zgodnie z przesłaniem towarzyszšcym językowi, by pokonywać granice kulturowe.

Jeszcze bardziej aktualna jest idea Zamenhofa, że przyczynš œwiatowych konfliktów jest brak wspólnego języka i zrozumienia. Pierwsze próby zaowocowały stworzeniem Lingwe Universala w 1878 roku. Ale utalentowany ponad przeciętnoœć białostoczanin już wczeœniej rozmyœlał nad przyczynami œwiatowego chaosu. Z dziecięcego namysłu zrodził się napisany, gdy miał 10 lat, dramat „Wieża Babel, czyli tragedia białostocka w pięciu aktach". Jego konkluzjš była koniecznoœć stworzenia języka zrozumiałego dla wszystkich.

Ta idea, po wielu poœrednich wcieleniach, spełniła się dopiero w 1885 roku. Drukiem projekt został ogłoszony dwa lata póŸniej, podpisany Doktoro Esperanto, co oznaczało „doktor majšcy nadzieję". Œwiat zaakceptował prostotę i użytecznoœć języka, czego przejawem było tworzenie ówczesnych, jak byœmy dziœ powiedzieli, fanklubów esperanto. Wielkim triumfem był œwiatowy kongres, który odbył się w 1909 roku w Barcelonie. Jeœli jego uczestnicy zamawiali pizzę – mówili między sobš, że chodzi o „celo". A Zamenhof był „sana", czyli ojcem nowego języka.

Sukces lingwistyczny sprawił, że doktor z Białegostoku poszedł za ciosem i wymyœlił ideę jednej religii dla całej ludzkoœci. Przypomina to utopię głoszonš przez liberała Settembriniego na łamach „Czarodziejskiej góry" Tomasza Manna. Europa była wszak przed wybuchem I wojny œwiatowej, w której nacjonalizmy i religijne antagonizmy miały wyrazić się w nieznany wczeœniej sposób.

Miał jednak rację Samuel Poznański, rabin Wielkiej Synagogi na Tłomackiem, gdy nad grobem Zamenhofa mówił w 1917 roku: „Przyjdzie chwila, że cała polska ziemia zrozumie, jakš promiennš sławę dał ten wielki syn swojej ojczyŸnie". Także tej najmniejszej, małej ojczyŸnie, czyli Białemustokowi i Podlasiu. Warto o tym pamiętać, zwłaszcza podczas Roku Zamenhofa ogłoszonego przez UNESCO.

A kto ciekawy, może zobaczyć białostockiego doktora na YouTube. Sš tam nie tylko migawki z jego udziałem zarejestrowane podczas kongresu w Barcelonie, ale także lekcje esperanto.

O, jakże pięknie by było, gdybyœmy wszyscy mówili jednym językiem. Jeœli to niemożliwe – pamiętajmy choćby, kto takš ideę dał œwiatu.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL