Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Lubuskie

Rycerze walczš w Kożuchowie

Turniej konny w Kożuchowie.
materiały
Kożuchów, oddalony zaledwie 24 km od Zielonej Góry, słynie ze œredniowiecznego zamku i doskonale zachowanych murów obronnych.

Nic dziwnego, że współczeœni rycerze od ponad 20 lat œcišgajš tutaj na turnieje.

–26–28 maja organizujemy już XXI Turniej Rycerski, mamy więc turniejowe tradycje starsze od najlepiej znanych grunwaldzkich – mówi nam Urszula Stochel-Matuszak, dyrektor Centrum Kultury Zamek, które patronuje imprezie od poczštku.

– W obecnej edycji turniej w Kożuchowie został podniesiony do rangi międzynarodowej. Spodziewamy się 300 rekonstruktorów historycznych wydarzeń z pięciu krajów: Polski, Niemiec, Czech, Białorusi i Ukrainy. W ubiegłym roku goœciliœmy 1,5 tysišca widzów. W tym spodziewamy się nawet dwukrotnie więcej. Jak na ponad 7-tysięczny Kożuchów i 16-tysięcznš gminę to bardzo dużo. Głównym tematem będzie oblężenie Kożuchowa w 1476 roku.

Barwny korowód

Bitwa i turniejowe potyczki toczyć się będš w jednej z fos pod murami obronnymi. W drugiej fosie, blisko Bramy Baszty Kroœnieńskiej, powstanie wioska œredniowieczna z warsztatami rzemieœlniczymi, m.in. tkackim, garncarskim, warzenia soli, kowalskim, piekarniczym, hafciarskim i... nauki tańca. Będzie także barwny korowód uczestników turnieju i mieszkańców, który przejdzie przez ulice miasta. Turniej organizowany jest podczas Dni Ziemi Kożuchowskiej.

Współczesne bractwa rycerskie, sięgajšce do wielkich tradycji, skupiajš pasjonatów historii z całej Polski, kršżšcych od zamku do zamku. Nikogo więc nie dziwi, że nad całoœciš turnieju w Kożuchowie czuwa Andrzej Tyburski z Choršgwi Grunwaldzkiej. A autorem scenariusza bitwy jest Grzegorz Kuklewski, dowódca Choršgwi Zachodniopomorskiej Księcia Kazimierza, która także wspiera Choršgiew Grunwaldzkš. Zawodowo ten pasjonat rekonstrukcji jest wykładowcš akademickim ze Szczecina. Zamek w Kożuchowie współpracuje z nim od dwóch lat.

Ale i miejscowi rycerze mobilizujš siły. Dawne bractwo kożuchowskie wprawdzie się nieco rozsypało, ale tegoroczny turniej przycišgnšł kolejnych zapaleńców.

Przy okazji Urszula Stochel-Matuszak przypomina, że w rozwój tradycji turniejowych w Kożuchowie wielki wkład miał Bogumił Kapuœniak, jeden z poprzednich dyrektorów oœrodka kultury. To on w 1996 roku zainicjował tę imprezę, wzorujšc się na turnieju w Golubiu-Dobrzyniu.

Wœród najstarszych miast

Niedawno odrestaurowana elewacja zamku kontrastuje nieskazitelnš bielš œcian z czerwonymi dachówkami spadzistego dachu. Zamek ma cechy gotyckie (wieża pierwotnie była wolno stojšca) z XIII/XIV wieku, pomieszane z póŸniejszymi barokowymi.

W trakcie remontu georadarem wykryto, że pod głównš salš zamku pełnišcš kiedyœ rolę koœcioła znajduje się równie duża sala ukryta na głębokoœci 3,5 m. Wszyscy liczš, że uda się zgromadzić œrodki na kontynuację badań i wyjaœnienie tej tajemnicy. W Centrum Kultury marzš także o odnowieniu wnętrz.

Zamek zbudowano na miejscu œredniowiecznego grodu kasztelańskiego. Został włšczony w miejski system obronny, składajšcy się z podwójnego pierœcienia murów z kamienia polnego. Wzniesiono je na starszych umocnieniach drewniano-ziemnych. Pozwolenie na obwarowanie gród kasztelański otrzymał w 1283 roku wraz z prawami miejskimi. Kożuchów jest jednym z najstarszych miast dolnoœlšskich.

Rozwojowi miasta sprzyjało położenie na biegnšcych tędy szlakach handlowych. Kiedyœ do obwarowanego miasta wiodło kilka bram: Głogowska, Kroœnieńska, zwana Basztš Katowskš, oraz Żagańska. W wieku XV wzniesiono czwartš bramę, Szprotawskš. Niestety, w 1819 wyburzono trzy z nich, oszczędzajšc jedynie basztę Bramy Kroœnieńskiej. Dziœ znajduje się w niej historyczna ekspozycja, poœwięcona dziejom miasta. Od strony zewnętrznej można na niej zobaczyć surowš formę kamienno-ceglanego bastionu z czterokondygnacyjnym układem otworów strzelniczych.

Dumš miasta sš i inne zabytki: ratusz i kamienice przy rynku, koœciół Matki Boskiej Gromnicznej. A także unikalne lapidarium na terenie dawnego XVII-wiecznego cmentarza ewangelickiego z barokowymi i rokokowymi tablicami i kaplicami nagrobnymi oraz poruszajšcymi wyobraŸnię figuralnymi rzeŸbami.

Do końca XIV wieku Kożuchów był siedzibš ksišżęcš. W XV/XVI wieku księstwo głogowskie, do którego należało miasto, przeszło jako lenno w ręce królów polskich: Jana Olbrachta, Zygmunta I Starego i Zygmunta II Augusta. Po rzšdach Jagiellonów nastali Habsburgowie.

W XVII wieku zamek ucierpiał podczas wojny północnej i w czasie pożaru. Przed obróceniem się w ruinę uratowało go przekazanie w 1685 roku zakonowi karmelitów, którzy go gruntownie przebudowali na klasztor, dodajšc dwa nowe skrzydła od północy i zachodu. Za ich czasów zamek stał się czteroskrzydłowš budowlš z kwadratowym dziedzińcem i wieżš z barokowym hełmem, wtopionš w skrzydło zachodnie. W XIX wieku po kasacie zakonu zamek przekształcono w zbrojownię, a następnie stał się własnoœciš gminy staroluterańskiej. II wojnę œwiatowš przetrwał niezniszczony.

W powojennych dziejach zamku szczególnš rolę odegrał protestancki duchowny Edmund Szajer, który w nim mieszkał od połowy lat 50. do lat 70. To on uratował go przed dewastacjš i własnoręcznie dokonywał mniejszych napraw. Dzisiejsze Centrum Kultury Zamek poœwięciło mu specjalnš ekspozycję.

Oblężenie Kożuchowa

Ostatnim księciem żagańsko-głogowskim ze œlšskiej linii Piastów, panujšcym w Kożuchowie, był Henryk XI Głogowski. Gdy zmarł w 1476 roku i spoczšł w koœciele Matki Boskiej Gromnicznej, rozgorzała wojna o sukcesję po nim. Najpierw Kożuchów z okolicznymi ziemiami przejšł elektor brandenburski Albrecht III Achilles. A wkrótce do walki z nim i Marchiš Brandenburskš przystšpił Jan II Żagański, zwany Szalonym, dla którego był to również łakomy kšsek. Tak rozpoczęło się oblężenie zamku w Kożuchowie i walka o ziemię głogowskš.

Miasto broniło się bardzo długo: od paŸdziernika do stycznia następnego roku.

W turniejowej inscenizacji oblężenia Kożuchowa z 1476 roku stanš naprzeciw siebie dwaj konni rycerze – elektor brandenburski Albrecht III (wcieli się w niego Piotr Szulc) i Jan II Żagański (Wiesław Wojciechowski). Historyczny Albrecht III nosił przydomek Achilles z powodu swych rycerskich cnót. A Jana II, oblegajšcego Kożuchów, zwano Szalonym z racji porywczego charakteru. Inne jego przydomki mówišce aż zbyt wiele o nim: Zły, Dziki, Okrutny.

Jan był najmłodszym synem księcia żagańskiego Jana I i Scholastyki Saskiej. Po ojcu odziedziczył księstwo żagańskie, które jednak w 1472 roku sprzedał ksišżętom saskim. Wówczas mówiło się o nim, że jest Janem bez ziemi. Sytuacji tej widać nie mógł znieœć i postanowił zdobyć nowe terytoria. Ksišżę Jan otrzymał potężne wsparcie króla węgierskiego Macieja Korwina, a elektor Albrecht szukał poparcia w Czechach i Polsce.

Wojna między Janem II i Brandenburgiš trwała aż do 1482 roku. Jan II otrzymał w dożywocie księstwo głogowskie i złożył je jako hołd lenny królowi Maciejowi Korwinowi.

W turnieju do rozstrzygnięcia konfliktu jeszcze daleko. W scenariuszu Kożuchów się broni.

Oprócz inscenizacji oblężenia w Kożuchowie będzie można oglšdać turnieje 1vs1; 3vs3; 5vs5 21vs21. Kaskaderskie, łucznicze, konne z udziałem specjalizujšcej się w nich grupy z Leszna i bojowe, tzw. bohurt, w którym się nie gra, ale walczy naprawdę, więc zdarzajš się urazy i kontuzje. Atrakcjš będzie też niezwykle rzadki turniej artyleryjski, organizowany w niewielu zamkach. Do załadowania bombardy trzeba kilogram czarnego prochu, więc w Kożuchowie spodziewać się można dużego huku.

Zamek w Kożuchowie do przeszłoœci powraca także przy innych okazjach. Podczas zwiedzania w noc œwiętojańskš (24 czerwca) można poznać go w nastrojowej scenerii. Na co dzień w jego zwiedzaniu pomaga Turystyczny Punkt Informacyjny w Centrum Kultury.

Miłoœników nie tylko zabytków, ale i muzyki Centrum już po raz drugi zaprasza w sierpniowe weekendy na Festiwal Henrykowski. Jeden z koncertów w wykonaniu BachUs Clasic Orchestra z Zielonej Góry odbędzie w koœciele Matki Boskiej Gromnicznej.

– Mamy aspiracje pełnić rolę centrum kulturalnego i historycznego – podkreœla dyrektor Urszula Stochel-Matuszak. – W Kożuchowie jest co zwiedzać! Warto także w okolicy zobaczyć piękne zamki i pałace w Sokolnikach, Lasocinie, Broniszowie.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL