Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Œlšsk

Druga dekada na Szlaku

Cieszyńskie Muzeum Drukarstwa to kompletna stara drukarnia typograficzna.
Muzeum Drukarstwa
Szlak Zabytków Techniki Województwa Œlšskiego skończył dziesięć lat. Przy tej okazji ogłoszono dołšczenie szeœciu nowych obiektów – w sumie sš już 42.

W skład szlaku włšczono Stary Młyn – Muzeum Dawnych Rzemiosł w Żarkach, Wieże KWK Polska w Œwiętochłowicach, osiedle patronackie KWK Dębieńsko w Czerwionce-Leszczynach, Browar Zamkowy w Cieszynie, Walcownię Cynku w Katowicach-Szopienicach oraz Muzeum Œlšskie w Katowicach. To ostatnie stanie się jednym z głównych węzłów całego przedsięwzięcia – będzie skupiać uwagę licznych goœci, nawet tych, którzy nie pasjonujš się technikš. Dzięki temu wielu z nich dowie się o pozostałych obiektach.

Szlak to pomysł na zainteresowanie turystów regionem, ale także sposób na ocalenie bogatego dziedzictwa przemysłowego. Prace nad koncepcjš rozpoczęły się w 2004 r. od audytu 53 œlšskich obiektów. Rok póŸniej zarzšd województwa podjšł stosownš uchwałę, a 19 paŸdziernika 2006 r., po uroczystej prezentacji, maszyna ruszyła.

Dziœ charakterystyczne bršzowe drogowskazy z „kółkiem na parę" widać w wielu œlšskich miastach. Odsyłajš do muzeów i skansenów, zamieszkanych kolonii robotniczych i działajšcych zakładów pracy.

Węgiel...

Znaczna częœć prezentowanych obiektów ma charakter górniczy, bo Œlšska i węgla nie sposób rozdzielić. Stare kopalnie można zwiedzać m.in. w Zabrzu, Chorzowie, Rybniku. Warto przejœć półtora kilometra opuszczonym chodnikiem, podjechać górniczš kolejkš, podejrzeć pracę kombajnu. Poczuć, że historie o trudnej pracy górnika to nie umoralniajšce bajeczki, i zobaczyć, jak skomplikowane bywały urzšdzenia sprzed epoki procesora.

W dawnej kopalni – KWK Katowice (d. Ferdynand) – mieœci się też imponujšca nowa siedziba Muzeum Œlšskiego. Cała ekspozycja znajduje się tu pod ziemiš, na górze widać jedynie szklane kubiki, które rozjaœniajš pokopalniane podziemia naturalnym œwiatłem.

– Jest jeszcze Sztolnia Królowa Luiza, jedyny tego typu obiekt w Europie – uzupełnia dr Adam Hajduga, kierownik referatu promocji dziedzictwa industrialnego Wydziału Kultury w Urzędzie Marszałkowskim. – To najstarsza sztolnia w górnictwie węglowym udostępniona zwiedzajšcym. Służyła do transportu węgla i odwadniania okolicznych kopalni. Budowa rozpoczęła się pod koniec XIX wieku i trwała przez 60 lat, można więc przeœledzić, jak się zmieniała technologia konstrukcyjna. Częœć sztolni przebiega pod miastem i właœnie w miejscu jej wylotu, w centrum Zabrza, zamierzamy ulokować centrum informacyjne szlaku. Drugie powstanie w nadszybiu szybu Bartosz na terenie Muzeum Œlšskiego.

...i cała reszta

Œlšski Szlak Zabytków Techniki to jednak nie tylko górnictwo – także hutnictwo, energetyka, kolejnictwo, łšcznoœć, przemysł spożywczy. Można odwiedzić dawnš fabrykę sukna Büttnerów w Bielsku-Białej (dziœ oddział miejskiego Muzeum Historycznego), fabrykę zapałek Karola von Gehliga i Juliana Hucha w Częstochowie (Muzeum Produkcji Zapałek) albo XIX-wiecznš stację wodocišgowš w Karchowicach.

Zainteresowanie przemysłowym dziedzictwem regionu roœnie. W 2009 r. Œlšski Szlak Zabytków Techniki odwiedziło 470 tys. turystów, rok póŸniej było ich pół miliona, w 2013 r. – 640 tys., w 2014 – 724 tys.

– W 2015 r. mieliœmy niespełna 700 tys. goœci, ponieważ cztery z naszych obiektów były częœciowo wyłšczone – mówi Adam Hajduga. – Jednak myœlę, że w najbliższych latach milion odwiedzin rocznie jest prawdopodobny, tym bardziej że dołšczajš nowe miejsca. Samo tylko Muzeum Œlšskie odwiedza co roku kilkaset tysięcy goœci, zaœ Sztolnia Królowa Luiza w Zabrzu, której całoœć zostanie udostępniona w 2017 r., to ewenement na skalę œwiatowš.

Prymusi i mniej zdolni

Procedura przyjęcia rozpoczyna się od wniosku właœciciela lub zarzšdcy. Następnie przychodzi czas na analizę, audyt terenowy z udziałem zewnętrznych ekspertów, okreœlenie znaczenia historycznego... Na takiej podstawie zarzšd województwa włšcza obiekt w skład szlaku.

– PóŸniej audyt przeprowadzany jest nie rzadziej niż co trzy lata. W przypadku niespełnienia kryteriów minimalnych (dotyczšcych np. dostępnoœci, bezpieczeństwa, organizacji wystaw czy stanu technicznego) prosimy o wyjaœnienia i usunięcie nieprawidłowoœci lub wprowadzenie planu naprawczego – wyjaœnia Adam Hajduga.

– W razie kłopotów, często niezależnych od właœciciela, nadajemy kategorię „obiekt w zagrożeniu". Nie chcemy wylewać dziecka z kšpielš i nie mamy w planach wykluczania wartoœciowych obiektów ze szlaku. Obecnie „w zagrożeniu" znajdujš się huta szkła w Zawierciu, kolonia robotnicza Ficinus w Rudzie Œlšskiej i elektrociepłownia Szombierki w Bytomiu.

Po drugiej stronie medalu sš liderzy: zabrzańska kopalnia Guido, kopalnia srebra w Tarnowskich Górach, Muzeum Browaru w Żywcu i tyskie Browarium.

– Za tymi czterema obiektami stojš budżety i dobra organizacja – mówi przedstawiciel szlaku. – Wszystkie majš rozbudowanš ofertę, możliwoœć oprowadzania w kilku językach, sš dostępne przez szeœć dni w tygodniu – wymagamy od nich więcej – dodaje Adam Hajduga.

To niekwestionowane gwiazdy œlšskiego szlaku. Przed niektórymi być może dalsze sukcesy – kopalnia w Tarnowskich Górach stara się o wpis na listę œwiatowego dziedzictwa UNESCO – jeœli tegoroczna decyzja byłaby pomyœlna, zabytkowa kopalnia srebra stałaby się drugim w kraju obiektem o charakterze przemysłowym, uznanym przez UNESCO – po Królewskich Kopalniach Soli w Wieliczce i Bochni.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL