Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Życie Regionów

Biblioteka na peronie pierwszym

W Nowych Skalmierzycach powstanie biblioteka przy torach.
materiały
Dworce to już nie tylko węzły komunikacyjne, ale i centra kulturalne, edukacyjne, rozrywkowe. Samorzšdy coraz częœciej przejmujš nieczynne obiekty lub współpracujš z kolejš na terenie działajšcych stacji.

Stację Kultura w Rumi PKP dzielš z miejskš Bibliotekš Publicznš im. Floriana Ceynowy. Kolej wyremontowała budynek kosztem ponad 5 mln zł, wnętrze czytelni, stanowišce blisko 80 proc. powierzchni stacji, sfinansowano z programu Biblioteka+Infrastruktura Bibliotek, prowadzonego przez Instytut Ksišżki. Na 1500 mkw. znalazły się wypożyczalnie, pracownie plastyczna i fotograficzna, sale konferencyjne. Efekt: nagroda za najlepiej zaprojektowane wnętrze w międzynarodowym konkursie Library Interior Design Awards w 2016 r.

Biblioteka łšczy się z poczekalniš, bo dworzec wcišż pełni swoje funkcje, pasujš tu więc nawišzania do symboliki kolejowej. Wzrok przycišga dworcowy zegar, stojšce na parterze sofy tworzš przedział jak w wagonie.

Stare po nowemu

Nagrodzony projekt jest dziełem Jana Sikory, który w rozmowie z „Rzeczpospolitš" podkreœla, że projektowanie w starym budynku (dworzec w Rumi wzniesiono pod koniec lat 50. XX w.) nakłada na twórcę ograniczenia, jednak zazwyczaj to właœnie one stanowiš inspirację.

– W przypadku starego budynku jest bardzo ważne, by odszukać takie powišzania między pierwotnš a nowš funkcjonalnoœciš, które będš wartoœciš dodanš, a nie utrudnieniem – mówi architekt.

„Wartoœci dodane" sprawiajš, że – jak zauważa Krystyna Laskowicz, dyrektor Biblioteki Publicznej w Rumi – jest to dziœ przyjemne miejsce, o którym wszyscy wiedzš. – A dawniej był to zdegradowany, brudny dworzec – przypomina.

Parę stacji od Rumi jest kolejny czytelniczy zakštek – Sopoteka, czyli połšczenie nowoczesnej biblioteki z centrum kultury. Ta mediateka również jest prowadzona przez miejskš bibliotekę publicznš i również mieœci się w budynku dworca kolejowego, tyle że nowego. Stoi za niš ten sam architekt. W tym przypadku projektant nawišzał do wakacyjnego charakteru miasta, dlatego pomyœlał o rozrzuconych stanowiskach pracy w kształcie koszy plażowych. Jest też drewniany podest przy panoramicznych oknach przywodzšcy na myœl sopockie molo – to strefa plażowania, w której można nawet ułożyć się z ksišżkš na leżaku. Wszystko w jasnym drewnie i odcieniach beżu. Pracownia Sikora Wnętrza skupia się teraz m.in. na projekcie rewitalizacji dworca we Władysławowie.

Wielkopolska też czyta. Bibliotekę przy torach planujš władze podkaliskich Nowych Skalmierzyc – gminy, która w 2015 r. nieodpłatnie przejęła imponujšcy, neogotycki budynek miejscowego dworca. Od tego czasu samorzšd walczy o fundusze. Nie udało się w Ministerstwie Kultury. Mimo doœć wysokiej oceny (29. miejsce na 75 zakwalifikowanych) projekt nie uzyskał wsparcia. Wnioskowano o 12 mln zł na rewitalizację częœci frontowej dworca – obok siedziby biblioteki planowano punkt widokowy i wystawę o historii obiektu. Historii nie byle jakiej, bo w momencie otwarcia – 1896 rok – Skalmierzyce pełniły rolę stacji granicznej pomiędzy cesarstwami niemieckim i rosyjskim. Stšd monumentalna bryła, bogate zdobienia i wysoki standard ówczesnej restauracji. Wszystko to miało robić wrażenie na przybyszach z Rosji.

W styczniu dworzec wpisano do wojewódzkiego rejestru zabytków, a samorzšd nie ustaje w staraniach o fundusze europejskie. Ostatnie dni przyniosły wiadomoœć o przyznaniu 1 mln zł rzšdowej dotacji.

Zmierzajšc dalej na południe, jeszcze raz trafiamy na kolejowo-literackie tropy. W Rudzie Œlšskiej rozpoczyna się rewitalizacja stacji w dzielnicy Chebzie. Pod koniec 2016 r. władze miasta wykupiły XIX-wieczny budynek od PKP za blisko milion złotych, dworzec został wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków. Dzięki temu łatwiej ubiegać się o pienišdze na remont – trwajš starania o dofinansowanie unijne. Koszt prac rewitalizacyjnych oszacowano na 8 mln zł.

Utworzenie Stacji Biblioteka nie oznacza rezygnacji z zasadniczej funkcji dworca. – Kupujšc nieruchomoœć od PKP, zobowišzaliœmy się do zapewnienia dotychczasowego przeznaczenia obiektu – wyjaœnia Michał Pierończyk, wiceprezydent Rudy Œlšskiej.

Klocki i zabawki

Stacja Kraków. Neorenesansowy gmach dawnego Dworca Głównego stał się tymczasowš siedzibš biur oraz pracowni konserwatorskich Muzeum Historii Fotografii, a także administracji Biblioteki Kraków – jednostki powstałej z połšczenia czterech miejskich bibliotek publicznych. Obok mieœci się prywatna ekspozycja HistoryLand: z dziesištek tysięcy klocków lego stworzono makiety słynnych budowli i wydarzeń historycznych. Od pól Grunwaldu po Stocznię Gdańskš. Sš też modele obiektów bliskich krakowskiemu sercu – Sukiennice, katedra wawelska oraz odwzorowane w skali 1:1 Drzwi GnieŸnieńskie.

Na terenie historycznej lokomotywowni w Jaworzynie Œlšskiej – wydzierżawionej od gminy przez Fundację Ochrony Dziedzictwa Przemysłowego Œlšska – działa Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Œlšsku. Filia placówki znajdzie się niebawem w wyremontowanej parowozowni Dzierżoniów, którš fundacja odkupiła od PKP. W Karpaczu przejęty przez samorzšd budynek dawnego dworca zaadaptowano na Miejskie Muzeum Zabawek ze zbiorów Henryka Tomaszewskiego, założyciela Wrocławskiego Teatru Pantomimy. Tuż obok ulokowano Salę Tradycji Kolejnictwa.

Stołeczna Stacja Muzeum, instytucja kultury powołana przez samorzšd województwa i PKP, mieœci się zaœ na dawnym dworcu Warszawa Główna Osobowa. Prezentowane sš zbiory działajšcego tu wczeœniej Muzeum Kolejnictwa.

Tematyczne atrakcje czekajš też na goœci wrocławskiego dworca Œwiebodzkiego. Koncepcje zagospodarowania tego terenu wcišż nie sš ustalone, być może na stację w centrum miasta znów wjadš pocišgi, podobnie jak ma się to stać na Warszawie Głównej. Teraz na Œwiebodzkim działa Kolejkowo, które reklamuje się jako największa makieta kolejowa w Polsce. A więc – odjazd!

Opinia

Grażyna Dziedzic, prezydent Rudy Œlšskiej

Już niedługo będę mogła zaprosić na kawę i dobrš ksišżkę do biblioteki w zabytkowym dworcu w Rudzie Œlšskiej – Chebziu. Gmach dworca to już teraz rozpoznawalny zabytek. Po rewitalizacji wypięknieje i – o czym jestem przekonana – wraz z nadaniem mu nowych funkcji stanie się jednym z najbardziej interesujšcych przykładów zagospodarowania tego typu obiektów w kraju. W głównej hali budynku dworca powstanie stalowa antresola, stanš regały biblioteczne, będzie tam też czytelnia. Projekt przebudowy zakłada utworzenie sali przystosowanej do prowadzenia spotkań i prelekcji. Częœć holu głównego zostanie zaadaptowana pod kawiarnię. Na zewnštrz powstanie „bibliogród" – miejsce spotkań z ciekawymi ludŸmi oraz interesujšcš ksišżkš. Kilka lat staraliœmy się o przejęcie budynku, dlatego cieszę się, że w końcu dworzec należy do miasta. Mieszkańcy nareszcie będš tutaj u siebie.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL